Rakisi (kwa Kilatini na Kiingereza Hercules) [1] ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kaskazini ya dunia yetu.
Rakisi ni jina lililotumiwa tangu zamani na mabaharia Waswahili waliojua njia yao baharini wakati wa usiku wakiangalia nyota[2]. Jina hili waliwahi kupokea kutoka kwa Waarabu walioiita الرقيس ar-raqiis linalomaanisha "mchezaji". Katika umbo la nyota watu wa kale walimwona mtu anayepiga goti moja au mtu anayechezacheza. Eratosthenes wa Aleksandria alikuwa wa kwanza aliyemtaja kwa jina la mshujaa Herakles wa mitholojia ya Kigiriki[3] lakini ilichukua muda mrefu hadi jina hili lilishinda majina mengine na hivyo aliitwa Hercules kwa Kilatini.
Hercules ilikuwa moja ya makundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio kwa jina la εν γόνασιν en gonasin yaani "mwenye kupiga goti". Ilipokelewa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya makundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. [4] Kifupi rasmi ni ‘Her’.[5]
Waarabu waliotafsiri orodha ya Ptolemaio waliendelea kumwita ama الجاثي al-jathi "mpiga goti" au رقيس raqis "mchezaji" na hivyo "Rakisi" ilifika kwa mabaharia Waswahili.
Rakisi - Hercules lipo karibu na nyota angavu ya Vega.
Inapakana na makundinyota jirani za Tinini (Draco), Bakari (Bootes), Kasi ya Masakini (Corona Borealis), Hayya (Serpens), Hawaa (Ophiuchus), Ukabu (Aquila),, i ( Sagitta), . Mbweha ( Vulpecula) na Kinubi (Lyra).
Rakisi - Hercules anakaa juu ya Tinini (Draco) akishindana naye katika hadithi ya mitholojia.
Rakisi - Hercules ni kundinyota kubwa leyenye nyota nyingi lakini si angavu sana.
β Beta Herculis au “Kornephoros" ni nyota angavu zaidi. Ina mwangaza unaoonekana wa 2.77 ikuwa na umbali unaokadiriwa kuwa miakanuru 148[6].
Jina la (Bayer) |
Namba ya Flamsteed |
Jina (Ukia) |
Mwangaza unaoonekana |
Umbali (miakanuru) |
Aina ya spektra |
---|---|---|---|---|---|
β | 27 | Beta Herculis au Kornephoros | 2,78m | 148 | G8 III |
ζ | 40 | 2,81m | 35 | G0 IV | |
α | 64 | Ras Algethi | 3,1 bis 3,7m | 384 | M5 Ib |
δ | 65 | Delta Herculis au Sarin | 3,12m | 79 | A3 IV |
π | 67 | 3,16m | 367 | K2 III | |
μ | 86 | 3,42m | 27 | G5 IV | |
η | 44 | Sophian | 3,48m | 112 | G8 III |
ξ | 92 | 3,70m | 135 | G9 III | |
γ | 20 | 3,74m | 193 | A9 III | |
ι | 85 | 3,82m | 494 | B3 IV | |
ο | 103 | 3,84m | 347 | B9 V | |
θ | 91 | 3,86m | 759 | ||
τ | 22 | 3,91m | 314 | B5 IV | |
ρ | 75 | 4,1m | 403 | A0 + A0 | |
110 | 4,19m | ||||
σ | 35 | 4,20m | 314 | B9 V | |
φ | 11 | 4,23m | 204 | ||
95 | 4,3m | 418 | A5 + G8 |