Dalufnin (Delphinus kwa Kilatini na Kiingereza) [1]. ni jina la kundinyota ndogo ya angakaskazi.
Dalufnin inapakana na makundinyota jirani ya Mbweha (Vulpecula), Sagita (Sagitta), Ukabu (Aquila), Dalu (Ndoo) (Aquarius), Mwanafarasi (Equuleus) na Farasi (Pegasus).
Dalufnin ilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.[2]
Jina la Dalufnin linatokana na Kiarabu دلفين dulfiin ambalo ni umbo la jina asilia la Kigiriki δελφίς delfis (baadaye delphinus kwa tahajia ya Kilatini[3]) ambayo ni jina kwa nyangumi mdogo mwenye meno anayeitwa pomboo kwa Kiswahili.
Wagiriki wa Kale waliwatazama akina pomboo kama wasaidizi wa mabaharia[4] na viumbe watakatifu wa miungu kama Poseidon (mungu wa bahari). Imani hii ilileta hadithi mbalimbali katika mitholojia ya Kigiriki ambako pomboo walitekeleza shughuli kwa niaba ya miungu yao. [5]
Delphinus - Dalufnin ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Delphinus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Del'. [6]
Nyota za Dalufnin kwa jumla ni dhaifu; angavu zaidi ni Alfa, Beta, Gamma na Delta zinazofanya pembenne kama trapeza iliyoitwa pia „jeneza ya Ayubu“ [7]. Jina hili liliingia pia katika wimbo "Job's Coffin" wa mwimbaji Tory Amos.
Nyota za Alfa na Beta zina majina ya ajabu yaani Rotanev na Sualocin. Ukisoma majina haya kinyume unapata jina la "Nicolaus Venator" amabalo ni umbo la Kilatini la "Niccolò Cacciatore"[8] aliyekuwa msaidizi wa mwanaastronomia Mwitalia Guiseppe Piazzi[9].
Jina la (Bayer) |
Namba ya Flamsteed |
Jina (Ukia) |
Mwangaza unaoonekana |
Umbali (miaka nuru) |
Aina ya spektra |
---|---|---|---|---|---|
β | 6 | Rotanev | 3,63m | 80 | F5 IV |
α | 9 | Sualocin | 3,77m | 240 | B9 IV |
γ | 12 | 3,9m | K1 IV + F7 V | ||
ε | 2 | Deneb Dulfim | 4,03m | 358 | B6 III |
δ | 11 | 4,43m | 223 | F1 V |