Hayya (kwa Kilatini na Kiingereza Serpens) [1]. ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya Dunia yetu.
Hayya - Serpens iko katika ukanda wa Njia Nyeupe.
Hili ni kundinyota la pekee linalopatikana angani kwa sehemu mbili za pekee zinazotengwa na kundinyota la Hawaa (Ophiuchus). Sehemu mbili zinaitwa Serpens Caput (kichwa cha Hayya au nyoka) upande wa magharibi na Serpens Cauda (Mkia wa Hayya au nyoka) upande wa mashariki. Katikati ya pande hizi mili iko Hayya au Ophiuchus anayetazamia kuwa anabeba nyoka.
Sehemu ya Kichwa cha Hayya (Serpens Caput) linapakana na makundinyota jirani ya Mizani (Libra), Mashuke (Virgo), Bakari (Bootes), Kasi ya Masakini (Corona Borealis), Hawaa (Ophiuchus) na Rakisi (Hercules).
Ng'ambo ya Hawaa ipo sehemu ya pili Mkia wa Hayya na hii linapakana na Mshale (pia Kausi na lat. Sagittarius), Ngao (Scutum), Ukabu (Aquila) na Hawaa (Ophiuchus).
Hayya (Kiarabu: حية ḥayya; Kilatini: Serpens) lilijulikana vile kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. [2].
Serpens - Hayya ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. “Serpens” au Hayya inantaja nyoka mkubwa anayeshikwa na Hawaa (Ophiuchus). Katika mitholojia ya Kigiriki huyu alikuwa Asklepios, mungu wa tiba na nyoka ilikuwa ishara ya nguvu ya dawa linaloweza kuua na kupona.
Hayya iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia [3] kwa jina la Serpens. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Ser'.[4]
Hayya - Serpens ni kundinyota kubwa yenye nyota nyingi. Unukalhai au α Serpentis ni nyota angavu zaidi iliopo katika sehemu za Caput Serpentis. Ni jitu jekundu lenye mwangaza unaoonekana wa mag 2.6 ikiwa umbali wa mwakanuru 73 na Dunia[5][6].
Jina la (Bayer) |
Namba ya Flamsteed |
Jina (Ukia) |
Mwangaza unaoonekana |
Umbali (miakanuru) |
Aina ya spektra |
---|---|---|---|---|---|
α | 24 | Unukalhai, Unuk al Hay, Unuk, Cor Serpentis | 2,63m | 73 | K2 III |
η | 58 | 3,23m | 62 | K0 III-IV | |
μ | 32 | 3,54m | 156 | A0 V | |
ξ | 55 | 3,54m | 105 | F0 IIIp | |
β | 28 | Beta Serpentis au Chow | 3,65m | 153 | A3 V |
ε | 37 | 3,71m | 70 | A2 Vm | |
γ | 41 | 3,85m | 36 | F6 V | |
θ1,2 | 63 | Alya | 4,03m | 132 | A5 V |