Farisi (kwa Kilatini na Kiingereza Perseus) [1]. ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya dunia.
Farisi linapitiwa na Njia Nyeupe. Lipo jirani na makundinyota mengine yenye majina kutokana na mitholojia ya Kigiriki kama vile Mara ( Andromeda) na Mke wa Kurusi (Cassiopeia), pia na makundinyota ya zodiaki Kondoo (Aries au Hamali) na Ng`ombe (Taurus).
Farisi lilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi kati ya mabaharia Waswahili waliotumia nyota kutafuta njia baharini wakati wa usiku.[2]
Jina la Farisi ni umbo la Kiarabu فارسي faarisiy ambayo ni tafsiri ya jina lake la Kigiriki Περσεύς Perseus na Wagiriki wa Kale walitumia jina hili kwa kumtaja mtu kutoka “Persia” au Fars ilivyoitwa na Waarabu wasiojua herufi “P” na hapo Waswahili walipokea jina.
Katika mitholojia ya Kigiriki Farisi alikuwa shujaa aliyeua dubwana Ketusi na kumwokoa Andromeda. Baadaye wote pamoja na wazazi wa Andromeda mfalme Kifausi na malkia Cassiopeia waliinuliwa angani kama nyota [3]. Farisi alikuwa mwana wa ungu mkuu Zeus na Danaë. Aliwahi kumshinda dubwana Medusa aliyeweza kubadilisha kila kiumbe kuwa jiwe kwa kumwangalia tu lakini Farisi alikata kichwa chake. Baadaye alimwokoa Andromeda aliyefungwa kwa nyororo kwa mwamba kwenye ufuko wa bahari ili atolewe sadaka kwa Kestusi.
Farisi ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK kwa jina Kassiopeia. Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia [4] kwa jina la Perseus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Per'.[5]
Nyota angavu zaidi ni α Alfa Persei au Mrifaki yenye mwangaza unaoonekana wa 1.79 ikiwa umbali wa miakanuru 510. Uangavu wake unafuatwa na β Beta Persei iliyoitwa Rasi Medusa (en:Algol) na mabaharia Waswahili. Ina mwangaza unaoonekana wa 2.12 ikiwa umbali wa miakanuru 90 kutoka Dunia. Hii ni nyota badilifu.
Jina la (Bayer) |
Namba ya Flamsteed |
Jina (Ukia) |
Mwangaza unaoonekana |
Umbali (miaka nuru) |
Aina ya spektra |
---|---|---|---|---|---|
α | 33 | Mrifaki (Mirfak) | 1,79m | 592 | F5 Ib |
β | 26 | Rasi Madusa (Algol) | 2,12 bis 3,39m | 93 | B8 V |
ζ | 44 | Menkib | 2,9m | ca. 1000 | B1 Ib |
ε | 45 | 2,90m | 538 | B0.5 V | |
γ | 23 | 2,91m | 256 | G8 III | |
δ | 39 | 3,01 | 528 | B5 III | |
ρ | 25 | Gorgonea | 3,2 bis 4,1m | 325 | M3 III |
η | 15 | Miram | 3,77m | 1331 | K3 Ib |
ν | 41 | 3,77m | 557 | F5 II | |
κ | 27 | Misam | 3,79m | 112 | K0 III |
ο | 38 | Atik | 3,84m | 1476 | B1 III |
![]() |
Makala hii kuhusu mambo ya sayansi bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Farisi (kundinyota) kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari. |