Hawaa (kwa Kilatini na Kiingereza Ophiuchus) [1] ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya Dunia yetu.
Hawaa - Ophiuchus lipo kwenye ikweta ya anga likionekana karibu na kanda ya Njia Nyeupe.
Linapakana na makundinyota jirani ya Hayya (mkia) (Serpens), Ukabu (Aquila), Rakisi (Hercules), tena Hayya (kichwa) , Mizani (Libra), Akarabu (Scorpius) na Kausi (Mshale) (Sagittarius).
Kundinyota la Hayya linakatwa na Hawaa. Hii inalingana na mitholojia ya Kigiriki ambako Hawaa ni mhusika anayebeba au kushindana na nyota inayoonekana kwa pande zake zote mbili.
Hawaa (Ophiuchus) lilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema حواء ḥawwaaʾ wakimtaja mtu anayechezea nyoka [2]. Waarabu walifuata hapa mapokeo ya Wagiriki wa Kale waliosema Ὀφιοῦχος ofiukhos yaani “mwenye nyoka”; Ptolemaio aliingiza kundinyota kwa jina hili katika orodha yake ya Almagesti[3].
Wagiriki wa Kale waliona Ophiuchus - Hawaa kama nusu mungu Askulapius aliyeabudiwa kama mganga mkuu[4]. Askulapius aliwahi kufundishwa matumizi ya madawa ya majani na nyoka na hivyo ishara yake ni fimbo linaloviringishwa na nyoka, ambalo hadi leo ni ishara inayotumiwa na maduka na makampuni ya madawa.
Ophiuchus - Hawaa ni kati ya makundinyota 48 yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia [5] kwa jina la Ophiuchus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Oph'.[6]
Nyota angavu zaidi ni Alpha Ophiuchi au Rasalhague ("kichwa cha mwenye nyoka")[7]. Ina mwangaza unaoonekana wa mag 2.07 ikiwa umbali wa mwakanuru 47 na Dunia[8][9].
Jina la (Bayer) |
Namba ya Flamsteed |
Jina (Ukia) |
Mwangaza unaoonekana |
Umbali (miaka nuru) |
Aina ya spektra |
---|---|---|---|---|---|
α | 55 | Rasalhague | 2.08m | 47 | A5 III |
η | 35 | Sabik | 2.43m | 84 | A2.5 Va |
ζ | 13 | Han | 2.54m | 458 | O9.5 V |
δ | 1 | Yed Prior | 2.73m | 170 | M1 III |
β | 60 | Cebalrai | 2.76m | 82 | K2 III |
κ | 27 | 3.19 m | 86 | K2 IIIvar | |
ε | 2 | Yed Posterior | 3.23m | 106 | G8 III |
θ | 42 | 3.27m | 563 | B2 IV | |
ν | 64 | 3.32m | 153 | K0 III | |
72 | HR 6771 | 3.71m | 83 | A4 IVs | |
γ | 62 | 3.75m | 95 | A0 V | |
λ | 10 | Marfik | 3.8m | 166 | A2 V |