Dhibu (kwa Kilatini na Kiingereza Lupus) [1] ni jina la kundinyota linaloonekana kwenye angakusi ya Dunia.
Dhibu (Lupus) linapatikana angani kati ya nyota angavu za Antara (Antares) na Rijili Kantori (Rigil Kentaurus). Linapakana na makundinyota jirani ya Akarabu (Nge) (Scorpius), Pembemraba (Norma), Bikari (Circinus), Mizani (Libra) na Kantarusi (Centaurus).
Dhibu (Lupus) lilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu waliosema ذئب dhiʾb kwa maana ya mbwa mwitu wa Ulaya na Asia. [2]. Jina la kawaida kati ya Waarabu ni السبع as-sabuʿ kwa maana ya “mnyama mwitu wa pori” na hii ni namna jinsi gani walivyotafsiri Kigiriki Θηρίον therion cha Ptolemaio aliyetaja nyota hizi vile katika orodha yake ya Almagesti [3]. Ni wafasiri wa baadaye waliotafsiri mnyama huyu kama “mbwa mwitu” yaani Lupus kwa lugha ya Kilatini.
Lupus - Dhibu ni kati ya makundinyota 48 yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Ipo pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia [4] kwa jina la Lupus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Lup'.[5]
Nyota angavu zaidi ni Alfa Lupi au Kakkab [6]. Ina mwangaza unaoonekana wa mag 2.3 ikiwa na umbali unaokadiriwa kuwa na miaka nuru 460 kutoka Dunia[7][8].
Jina la (Bayer) |
Namba ya Flamsteed |
Jina (Ukia) |
Mwangaza unaoonekana |
Umbali (miaka nuru) |
Aina ya spektra |
---|---|---|---|---|---|
α | Kakkab | 2,30m | 500 | B1 III | |
β | 2,68m | 500 | B2 IV | ||
γ | 2,80m | 400 | B2 IV | ||
δ | 3,22m | 600 | B2 IV | ||
ε | 3,37m | 400 | B3 IV | ||
ζ | 3,41m | 120 | G8 + F8 | ||
η | 3,42m | 600 | B2 IV | ||
ι | 3,55m | 400 | B3 IV | ||
φ1 | 3,57m | 200 | K5 III | ||
κ | 3,7m | 200 | B9 + A2 | ||
π | 3,91m | 400 | B5 + B5 | ||
χ | 5 | 3,97m | |||