İspanyolca Kraliyet Akademisi enchilada kelimesinin Meksika'da, üzerine domates ve acı biber sosunun gezdirildiği, etle doldurulmuş ve rulo biçiminde sarılmış mısırdan üretilmiş tortilla'yı tanımlamak için kullanıldığını belirtmektedir.[1][2] Kelime anlamı olarak enchilada, İspanyolcada "bir şeye acı biber eklemek, bir şeyi acı biberle çeşnilendirmek" anlamına gelen enchilar fiilinin geçmiş zamana göre çekimidir.[3]
Tarihçesi
Meksika kökenli bir yemek olan enchilada'nın bilinen ilk yazılı kullanımı, 1831'de anonim olarak basılan ilk Meksika yemek kitabı El cocinero mexicano'daydı.[4] Ancak tortilla'nın içinin çeşitli malzemelerle doldurularak rulo biçimde sarılmasıyla oluşturulan yemeğin geçmişi, Azteklere[5] yahut Mayalara[4] kadar uzanmaktaydı. Sonrasında bu yemek, diğer bazı Meksika yemekleri gibi Amerika Birleşik Devletleri'nde de yaygınlaşmaya başladı.[6] Amerika Birleşik Devletleri'nde enchilada'nın ilk yazılı kullanımı ise 1885'te gerçekleştirilmişti.[7]
Çeşitleri
Üzerine, kırmızı ve yeşil soslar ile peynir konularak servis edilen enchilada.Bir tabakta sunulan enchiladas suizas.
Bazı enchilada çeşitleri şu şekildedir:
Enchilada con chile rojo - Kurutulmuş kırmızı acı biberlerin diğer bazı baharatlarla karıştırılması ve ısıtılmasıyla oluşturulan geleneksel kırmızı enchilada sosu ilave edilir. Chile Colorado sosunda, mevcut tarife domates de ilave edilmektedir.
Enchilada con mole - Mole sosu ile servis edilir.[8]Enmolada adıyla da bilinmektedir.[9]
Enchilada poblana - Tavuk eti ile poblano biberi içerir, üstüne ise Oaxaca peyniri gezdirilir.[11]
Enchilada potosina - San Luis Potosí kökenli olup, içi peynirle doldurulmuş, acı biber çeşnili hamurdan yapılır.[12]
Enchilada San Miguel - San Miguel de Allende tarzındaki bu enchilada, kızartma tavasında pişirilen tortilla'lara guajillo acı biberi eklenerek biberin aromasının tortilla'lara geçmesinin sağlanmasıyla hazırlanır.[4]
Enchilada suiza - İsviçre tarzı enchilada olup, üstüne, süt veya kremadan elde edilen beyaz renkte bir sos gezdirilir. Meksika'ya göç eden İsviçreliler tarafından ülkeye getirilmiştir.[13]
Enfrijolada - Üstüne acı biber sosu yerine frijoles refritos konur. İsmimi, İspanyolcada fasulye anlamına gelen frijol kelimesinden almaktadır.[7][14]
Entomatada - Acı biber sosu yerine domates sosuyla yapılmaktadır.[8]
Enchilada montada - Yumuşak kalacak biçimde kızartılarak üst üste konan mısırdan üretilmiş tortilla katmanları arasına ve üstüne; kırmızı ya da yeşil sos, doğranmış soğan ve rendelenmiş peynir eklenerek yapılan New Mexico stili enchilada'dır. Malzemeler arasında sığır veya tavuk kıyması da eklenebilir; ancak geleneksel değildir. En üste ise kızarmış yumurta konur. Garnitür olarak kıyılmış marul ve dilimlenmiş siyah zeytin de servis edilebilmektedir.[15]
Wikimedia Commons'ta Enchilada ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
^"enchilada". Diccionario de la Lengua Española, Vigésima segunda edición (İspanyolca). İspanyolca Kraliyet Akademisi. 2003. ISBN84-670-0317-0. 28 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2016.
^"enchilar". Diccionario de la Lengua Española, Vigésima segunda edición (İspanyolca). İspanyolca Kraliyet Akademisi. 2015. ISBN84-670-0317-0. 28 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2016.
^Parker, Margaret (12 Ekim 2006). "History of Mexican Cuisine". Inner City Conservative Journal (İngilizce). 17 Ekim 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2016.
^Potters, Cristina (26 Temmuz 2008). "Enchiladas Placeras" (İngilizce). Mexico Cooks. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2016.
^Lee, Jackie (19 Eylül 2011). "Enchiladas Poblanas" (İngilizce). I am a Feeder. 14 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2016.
^Rosales, Adriana. "Enchiladas Potosinas" (İngilizce). Rollybrook.com. 14 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2016.
^Nimtz, Sharon (4 Kasım 2008). "Twice Bitten: The thin place". Rutland Herald (İngilizce). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2020.