De stimmlosi dentali Frikativ isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch, wo relativ sälte isch. S Zeiche im IPA defür isch [θ]. Im alemannische Sproochruum isch de Luut meischt als de „th-Luut“ vo Änglisch thin bekannt. Ùnter de kontinentaleuropäische Sprooche isch er zimli sälte. Als Phonem chùnt er im Albanische, Galizische, Griechische, Spanische, Sardische, verschidne norditalienische Sprooche ùn bstimmte Dialäkt vùm Frankoprovenzalische vor. Im Alemannische sin di dentale Frikativ dur d hochdütschi Luutverschiebig scho im Altalemannische verschwùnde. Vo de germanische Sprooche git es de Luut nùmme no im Änglische ùn Isländische.
- Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird.
- De Artikulationsort isch dental; d Zùngespitz bildet mit de Zään e Engi.
- D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
- Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
- Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.
Sprooch |
Wort |
IPA-Transkription |
Bedütig |
Bemerkig
|
Frankoprovenzalisch |
Greyerzerisch |
le lathi |
[ləlaˈθi](info) |
‚d Milch‘ |
in freier Variation mit [x] ùn [h]
|
Albanisch |
thotë |
[θɔtə] |
‚er sait‘ |
|
Amami |
[θeda] |
‚Sùn‘ |
|
Änglisch |
thin |
[θɪn](info) |
‚dünn‘ |
|
Arabisch |
Standard[1] |
ثَانِيَة |
[ˈθaːnija](info) |
‚zweits Mool‘ |
|
Arapaho |
[jɔːθɔn] |
‚Imbe‘ |
|
Assyrisch-neuaramäisch |
[beθa] |
‚Huus‘ |
Chùnt vorallem in de Dialäkt vo Tyari, Barwari, Tel Keppe, Batnaya ùn Alqosh vor, in de andre Dialäkt sùnscht [t].
|
Baschkirisch |
уҫал |
[uθɑɫ] |
‚wietig‘ |
|
Berta |
[θɪ́ŋɑ̀] |
‚ässe‘ |
|
Birmanisch |
သုံး / thon: |
[θòʊ̃] |
‚drüü‘ |
|
Emilianisch |
faza |
[ˈfaːθɐ] |
‚Gsicht‘ |
|
Galizisch |
cero |
[θeɾo](info) |
‚nùll‘ |
|
Gweno |
[riθo] |
‚Aug‘ |
|
Gwich’in |
thał |
[θaɬ] |
‚Hos‘ |
|
Hän |
nihthän |
[nihθɑn] |
‚i wott‘ |
|
Ḥarsūsi |
[θəroː] |
‚zwei‘ |
|
Isländisch[2] |
þú |
[θ̠uː](info) |
‚du‘ |
Laminal-alveolar.
|
Italienisch |
Toskanisch[3] |
i capitani |
[iˌhäɸiˈθäːni] |
‚d Kapitän‘ |
Allophon vo /t/ zwüsche Vokal.[3]
|
Kabylisch |
faṯ |
[faθ] |
‚schnyyde‘ |
|
Karuk |
[jiθa] |
‚eis‘ |
|
Kickapoo |
[nɛθwi] |
‚drüü‘ |
|
Kornisch |
eth |
[ɛθ] |
‚acht‘ |
|
Kwama |
[mɑ̄ˈθíl] |
‚lache‘ |
|
Lakota |
? |
[ktũˈθa] |
‚vier‘ |
|
Leonesisch |
ceru |
[θeɾu] |
‚nùll‘ |
|
Malaiisch |
Selasa |
[θəlaθa] |
‚Zyschtig‘ |
Chùnt vorallem in arabische Lehnwörter vor.
|
Masa |
[faθ] |
‚fümf‘ |
|
Neugriechisch |
θάλασσα |
[ˈθalasa] |
‚Meer‘ |
|
Saanich |
TÁŦES |
[teθʔəs] |
‚acht‘ |
|
Sardisch |
Nuoresisch |
petha |
[pɛθa] |
‚Fleisch‘ |
|
Sgaw |
[θø˧] |
‚drüü‘ |
|
Shawnee |
nthwi |
[nθwɪ] |
‚drüü‘ |
|
Spanisch |
kastilisch[4] |
cazar |
[kaˈθar] |
‚jage‘ |
|
Swahili |
thamini |
[θɑmini] |
‚Wärt‘ |
|
Tanacross |
thiit |
[θiːtʰ] |
‚Gluet‘ |
|
Toda |
[wɨnboθ] |
‚nüün‘ |
|
Turkmenisch |
sekiz |
[θekið] |
‚acht‘ |
|
Tutchone |
nördlich |
tho |
[θo] |
‚Hos‘ |
|
südlich |
thü |
[θɨ] |
|
Yuman |
Havasupai |
[θerap] |
‚fümf‘ |
|
Hualapai |
[θarap] |
|
Yavapai |
[θerapi] |
|
Venezianisch |
öschtlichi Dialäkt |
çinque |
[ˈθiŋkwe] |
‚fümf‘ |
Entspricht [s] in de andre Dialäkt.
|
Walisisch |
saith |
[saiθ](info) |
‚siibe‘ |
|
Wolaytta |
[ɕiθθa] |
‚Bluem‘ |
|
Zhuang |
saw |
[θaːu˨˦] |
‚Sprooch‘ |
|
- ↑ Thelwall (1990:37)
- ↑ Grønnum (2005:139)
- ↑ 3,0 3,1 Hall (1944:75)
- ↑ Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259
Konsonante
|
Lueg au: IPA, Vokale
|
|
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.
|