![]() Tachikawa Ki-36 | |
Dane podstawowe | |
Państwo | |
---|---|
Producent |
Tachikawa Aircraft Company Limited |
Typ |
samolot towarzyszący |
Konstrukcja |
dolnopłat o konstrukcji metalowej |
Załoga |
2 |
Historia | |
Data oblotu |
20 kwietnia 1938 |
Lata produkcji |
1938–1944 |
Wycofanie ze służby |
1945 (Japonia) |
Liczba egz. |
1334 |
Dane techniczne | |
Napęd |
silnik gwiazdowy Hitachi Ha-13a |
Moc |
510 KM |
Wymiary | |
Rozpiętość |
11,80 m |
Długość |
8,00 m |
Wysokość |
3,64 m |
Powierzchnia nośna |
20,0 m² |
Masa | |
Własna |
1247 kg |
Startowa |
1660 kg |
Osiągi | |
Prędkość maks. |
349 km/h |
Prędkość przelotowa |
235 km/h |
Pułap praktyczny |
8150 m |
Dane operacyjne | |
Uzbrojenie | |
2 x karabin maszynowy 7,7 mm | |
Użytkownicy | |
Cesarska Armia Japonii, Tajskie Siły Lotnicze |
Tachikawa Ki-36 – japoński samolot towarzyszący z okresu wojny japońsko-chińskiej i II wojny światowej. W końcowym okresie wojny Ki-36 używany był także do ataków kamikaze. W 1939 na bazie Ki-36 zaprojektowano także samolot szkolny Tachikawa Ki-55. W czasie wojny nosił amerykańskie oznaczenie kodowe Ida.
W 1937 Kōkū Hombu (japońskie ministerstwo ds. lotnictwa) ogłosiło konkurs na dwumiejscowy samolot towarzyszący[1]. Miał to być szybki jednopłat mogący operować z prymitywnych pasów startowych w bezpośredniej bliskości frontu[1]. Samolot miał być bardzo zwrotny, zapewniać znakomitą widoczność w dół z kabiny pilota, a dodatkowo powinien być w stanie przenosić niewielki ładunek bombowy[1].
Do konkursu stanęły dwie wytwórnie: Mitsubishi Jūkōgyō z samolotem Ki-35 i Tachikawa Hikōki z Ki-36. Wybrany został projekt Tachikawy, jako spełniający warunki konkursu. Autoryzowano budowę jednego prototypu[2].
Ryokichi Endo zaprojektował konwencjonalny dolnopłat ze stałym podwoziem z kołami osłoniętymi dużymi owiewkami[3]. Aby uzyskać wymaganą zwrotność i dobre właściwości pilotażowe przy niskich prędkościach, Endo zaprojektował bardzo lekki samolot z dużymi powierzchniami nośnymi, co dawało bardzo niskie obciążenie skrzydła, a dużą zwrotność osiągnięto dzięki bardzo dużym powierzchniom sterowym[3]. Pomimo że kokpit umieszczono nad skrzydłami, pilot miał bardzo dobrą widoczność w dół dzięki niewielkiemu skosowi krawędzi natarcia skrzydła. Dodatkową widoczność w dół zapewniały obserwatorowi okna w podłodze kadłuba[3].
Pierwszy prototyp został ukończony w marcu 1938, a pierwszy lot samolotu odbył się 20 kwietnia[3]. Prototyp miał dobre właściwości pilotażowe i dużą zwrotność. Odkryto jednak, że cierpiał na wingtip stall (utrata siły nośnej przez końcówki skrzydła prowadząca do przeciągnięcia) i drugi prototyp otrzymał stałe sloty przy końcówkach skrzydeł, aby poprawić ten problem[3]. We wrześniu 1939 powstał samolot szkolny Tachikawa Ki-55, który był niewiele zmodyfikowanym Ki-36[4]. Samolot został zamówiony do produkcji w listopadzie 1938. Początkowo był produkowany w zakładach Tachikawa, a w 1940 rozpoczęto produkcję także w zakładach Kawasaki Kōkūki Kōgyō[4]. Łącznie w latach 1938-1944 wyprodukowano 1334 samoloty tego typu[5]:
Tachikawa Ki-36 był jednosilnikowym, dwuosobowym dolnopłatem używanym głównie w roli samolotu towarzyszącego[6]. Samolot miał konstrukcję metalową krytą płótnem i blachą metalową ze stałym, konwencjonalnym podwoziem[6]. Załoga składała się w dwóch osób, pilota i obserwatora, siedzących w zamkniętym kokpicie w układzie tandem (jeden za drugim)[6].
Napęd samolotu stanowił 9-cylindrowy, chłodzony powietrzem silnik gwiazdowy typu Hitachi Ha-13a o mocy 450 KM (moc chwilowa przy starcie 510 KM, moc na wysokości 1700 metrów - 470 KM) z dwupłatowym, drewnianym śmigłem[6].
Samolot mierzył 8 metrów długości i 3,64 metrów wysokości, rozpiętość skrzydeł wynosiła 11,8 metrów, a ich powierzchnia 20 metrów kwadratowych, obciążenie skrzydła wynosiło 83 kg/m²[6].
Prędkość maksymalna samolotu wynosiła 348 km/h na wysokości 1800 metrów, a prędkość przelotowa 236 km/h, pułap operacyjny wynosił 8150 metrów, zasięg wynosił do 1235 kilometrów[6].
Samolot był uzbrojony w pojedynczy karabin maszynowy kalibru 7,7 mm w osłonie silnika i pojedynczy ruchomy karabin maszynowy 7,7 mm, obsługiwany przez obserwatora dodatkowo mógł przenosić do dziesięciu bomb 15- lub 12,5-kilogramowych[6].
Samoloty brały udział w wojnie japońsko-chińskiej, gdzie były używane zarówno jako samoloty towarzyszące jak i w roli lekkich samolot bliskiego wspomagania (szturmowych). Szczególnie w tej drugiej roli samoloty te znakomicie się sprawdziły w znacznym stopniu przyczyniając się do demoralizacji chińskich oddziałów[4][7]. Szczególnie istotną charakterystyką samolotu była jego zdolność startu i lądowania z niewielkich, prymitywnych pasów startowych oraz bardzo krótki start, do którego samolot potrzebował zaledwie 230 metrów[7].
Samoloty te były też używane w początkowym okresie wojny na Pacyfiku, ale z powodu dużych strat zadawanych im przez alianckie myśliwce zostały ponownie wycofane do Chin, gdzie miały znacznie mniejsze szanse napotkania nieprzyjacielskich myśliwców[4]. Część wyprodukowanych Ki-55 została przekazana lotnictwu Tajlandii'"`UNIQ--nowiki-00000049-QINU`"'4'"`UNIQ--nowiki-0000004A-QINU`"''"`UNIQ--nowiki-0000004C-QINU`"'8'"`UNIQ--nowiki-0000004D-QINU`"'[./Tachikawa_Ki-36#cite_note-Francillon252-4 [4]][8]. W czasie wojny zarówno Ki-36 jak i Ki-55 nosiły amerykańskie oznaczenie kodowe Ida[6].
Pod koniec wojny samoloty też były używane do ataków kamikaze[7], w tej roli były zazwyczaj uzbrajane do pojedynczą bombę 250- lub 500-kilogramową przenoszoną wewnątrz kadłuba[6].