Makale serilerinden |
Sosyoloji |
---|
![]() |
Konular |
Sosyoloji; bilimsel bir disiplin olarak öncelikle, aydınlanma düşüncesinin yanı sıra, Fransız Devrimi'nden kısa bir süre sonra pozitivist bir toplum bilimi olarak ortaya çıktı. Sosyoloji oluşumu, modernite, kapitalizm, kentleşme, rasyonalizasyon, sekülerleşme, sömürgeleştirme ve emperyalizm gibi konulara tepki olarak ortaya çıkan bilim felsefesi ve bilgi felsefesindeki çeşitli kilit hareketlere borçludur.[1]
19. yüzyılın sonlarında, ortaya çıkan aşamaları sırasında, sosyolojik tartışmalar, kurumları, toplumsallaşma birimleri ve gözetim araçları dahil olmak üzere modern ulus devlet'in ortaya çıkışına özel ilgi gösterdi. Bu itibarla, Aydınlanma'dan ziyade modernite kavramına yapılan vurgu, sosyolojik söylemi klasik siyaset felsefesinden sıklıkla ayırır.[1] Aynı şekilde, daha geniş anlamda toplumsal analiz, felsefenin ortak stoğunda kökenlere sahiptir, bu nedenle sosyolojik alandan önce gelir.
Çeşitli nicel sosyal araştırma teknikleri, hükûmetler, işletmeler ve kuruluşlar için ortak araçlar haline geldi ve diğer sosyal bilimlerde de kullanım buldu. Bu; sosyal dinamiklerin teorik açıklamalarından ayrılan, sosyal araştırmaya sosyoloji disiplininden bir dereceye kadar özerklik verdi. Benzer şekilde, "sosyal bilim", insanları, etkileşimi, toplumu veya kültürü inceleyen çeşitli disiplinlere atıfta bulunmak için bir şemsiye terim olarak kullanılmaya başlandı.[2]
Sosyolojinin bir kelime, kavram ve popüler terminoloji olarak kodlanması, Emmanuel Joseph Sieyès ve bu noktadan sonraki rakamlarla tanımlanır. Sosyoloji etrafında şimdiki zamanın fikirlerini geçmişe sokmak için şimdiciliğe dikkat etmek önemlidir. Aşağıda, bugün sosyolojinin ne olduğunu bildiğimizi yansıtan ve onları sosyoloji etrafında bilgi geliştirmede önemli figürler olarak konumlandıran güçlü yöntemler ve eleştiriler geliştiren figürleri görüyoruz. Ancak, "sosyoloji" terimi bu dönemde mevcut değildi ve bu daha önceki çabaları sosyolojinin daha geniş tarihine dahil etmek için dikkatli bir dil gerektiriyordu. Kullanılacak daha uygun bir terim, sosyolojinin kaba bileşenlerinin mevcut olduğunu, ancak bugün onu kavramsallaştırdığımız şekliyle sosyoloji olarak anlamak için tanımlanmış bir şekli veya etiketi olmadığını ana hatlarıyla belirten proto-sosyoloji olarak tanımlar.[3][4][5]