![]() Port w Pucku – bliźniaczy „Krakus” w prawym dolnym rogu | |
Klasa |
holownik portowy |
---|---|
Historia | |
Stocznia |
Crichton Vulkan, Åbo |
Wodowanie |
1919 |
Zamówiony dla ![]() | |
Nazwa |
Mielikki |
![]() | |
Nazwa |
Wanda |
Wejście do służby |
28 sierpnia 1920 |
Zatopiony |
1 września 1939 |
Los okrętu |
złomowany |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność |
55 t (pojemność 55 BRT?) |
Długość |
17,8 m |
Szerokość |
4 m |
Napęd | |
1 maszyna parowa 120 KM, 1 śruba, 1 ster | |
Prędkość |
8 węzłów |
Wanda – polski holownik portowy Marynarki Wojennej z okresu międzywojennego, jednostka bliźniacza holownika „Krakus”. Zbudowany w Finlandii w 1919 roku, został zakupiony przez Polskę z przeznaczeniem dla Marynarki Wojennej i wszedł do służby w 1920 roku. Zatopiony podczas II wojny światowej 1 września 1939 roku, następnie złomowany. Nazwę „Wanda” nosiły także inne statki.
„Wanda” została zakupiona razem z holownikiem „Krakus” przez polską Marynarkę Wojenną w Finlandii, dokąd wiosną 1920 roku udała się delegacja polskiego Departamentu dla Spraw Morskich w celu poszukiwania okrętów dla nowo powstałej floty[1]. Oprócz dwóch kanonierek, efektem wizyty stał się zakup dwóch nowych holowników portowych „Kylikki” i „Mielikki”, zbudowanych w 1919 roku w stoczni Crichton Vulkan w Åbo (Turku)[2]. Uprzednio Marynarka Wojenna posiadała jedynie dwa małe i starsze płaskodenne holowniki „Castor” i „Pollux”, nadające się tylko w ograniczonym zakresie do żeglugi przybrzeżnej[1]. Dwa bliźniacze holowniki zakupiono 27 sierpnia 1920 roku od fińskiej firmy Nurminen w Åbo[2]. Podniesienie bandery i nadanie nazwy miało miejsce 28 sierpnia 1920 roku w Åbo, przy tym „Mielikki” otrzymał imię legendarnej Wandy[3]. Holownik nosił oryginalnie imię fińskiej bogini lasów Mielikki (w wielu polskich publikacjach nazwa jest błędnie zapisywana jako „Melikki”)[a].
„Wanda” była niewielkim holownikiem portowym żeglugi przybrzeżnej[2]. Jej dane techniczne są jednak niepewne i w starszych publikacjach większość z nich była nieznana[4]. Według nowszej literatury długość wynosiła 17,1 metra, a szerokość 4 metry, zanurzenie natomiast pozostaje nieznane[5]. Starsze źródła podawały długość około 20 metrów[b]. Nie jest jasne, czy podawana wielkość jednostki – 55 ton – dotyczy pojemności 55 BRT, podawanej typowo dla holowników cywilnych, czy wyporności, jak na ogół opisują ją publikacje poświęcone marynarce wojennej[c].
Napęd stanowiła maszyna parowa o mocy 120 KM, napędzająca pojedynczą śrubę napędową i pozwalająca na rozwijanie prędkości do 8 węzłów[5].
Holowniki przybyły wkrótce po wcieleniu do służby do Polski i zostały przydzielone w październiku 1920 roku do Tymczasowej Przystani Marynarki Wojennej w Wolnym Mieście Gdańsku[2]. W 1921 roku zostały przydzielone do portu w Pucku, podporządkowane Dowództwu Obrony Wybrzeża w Pucku[6]. Elementem identyfikacyjnym „Wandy” były dwa paski na kominie („Krakus” miał jeden)[3]. Dzięki niewielkiemu zanurzeniu sprawdzały się na płytkich wodach Zatoki Puckiej i pomagały przy pogłębianiu wejścia do portu oraz przekopu Depka[6]. W połowie 1922 roku oba holowniki przebazowano do Gdyni, gdzie rozpoczęto budowę portu wojennego[6]. Podporządkowano je wówczas Dowództwu Floty i Stacji Nadbrzeżnej Gdynia[3]. W 1936 roku „Wanda” podporządkowana została Dowództwu Obrony Wybrzeża Morskiego, nadal bazując w Gdyni[6].
W chwili wybuchu II wojny światowej holownik podporządkowany był Dowództwu Obrony Wybrzeża z siedzibą w Helu[7]. 1 września 1939 roku „Wanda” została zatopiona z całą załogą przed godziną 14 w nalocie niemieckich bombowców nurkujących Junkers Ju 87 z dywizjonu IV/LG1 na port wojenny na Oksywiu[8][9]. Po zdobyciu Oksywia, wrak został podniesiony i zezłomowany przez Niemców[10].