Humus lnggih punika siti punika subur dumadi saking lapukan ron lan gagang wit ing alas udan tropis ingkang lebat.[1] Humus dipuntepang dados sisa-sisa tanéman lan kéwan ingkang ngélampahi perombakan déning organisme ing lemah, kaanan ing stabil, warninipun coklat..[2] Secara kimia, humus dipundéfinisikan dados komplèks organik makromolekular ingkang ngandut kathah ngandut kaya ta fènol, asem karboksilat, lan alifatik hidroksida.[3] Humus inggih punika lapisan humus hutan ingkang kadadosan saking campuran bahan organik lan mineral ingkang lambat laun dados horizontal.
Humus limrahipun warnanipun peteng lan dipunngerteni mliginipun ing kapisan lemah inggil pramila boten stabil utamanipun kadadosan penguwalan regim suhu, kelembapan lan aerasi.[4] Humus asifat koloidal kados ta liat nanging amorfous, luas lumah lan daya jerap tebih ngelangkungi liat kaliyan kapasitas tukar kation 150-300 me/100 g, liat hanya 8-100 me/100 g.[5] Humus gadhah kemampuan ningkataken unsur hara ingkang sampun kacepaaken kados ta Ca, Mg, dan K, humus ugi dados sumber ènergi jisim mikro sarta maringi warni peteng ing lemah.[4]
Humus gadhah konstribusi ingkang ageng kaliyan kabetahan saha kesuburan lemah.[4] Humus punika sumber panganan kanggé taneman saha gadah peran dados pembentukan lan jaga struktur lemah.[6] Senyawa humus ugi gadhah peran kanggé muasaken mliginipun ing pangiket bahan kimia toksik ing lemah lan toya.[6] sanèsipun punika humus saged ningkataken kapasitas kandhutan air tanah, mbantu kanggé nahan pupuk anorganik larut-air, nyegah penggerusan lemah, ningkataken aerasi lemah, saha ugi saged ningkataken fotokimia dekomposisi pestisida utawi senyawa-senyawa organik toksik.[4] makaten sampun kelampahan pupuk-pupuk organik ingkang kathah humus punika ganteaken peran saking pupuk-pupuk sintesis manawi jaga kualitas lemah.[4]
Humas bahan organik, mliginipun asalipun saking ron lan pérangan tumbuhan sanèsipun ingkang dados lapuk sasampunipun ngelampapahi pelapukan ing inggil lumah siti, ingkang gadhah warni cemeng, kathah ngandut unsur hara ingkang dipunbetahaken taneman.
“”