Mae epilepsi yn gyflwr cronig sy'n effeithio ar yr ymennydd. Mae'n cael ei nodweddu gan ffitiau. I'r gwyliwr mae'r trawiadau hyn yn ymddangos fel cyfnodau o ysgwyd trwm. Yn dibynnu ar y math o drawiad, mae'r ysgwyd yn digwydd am gyfnod byr neu gall fod yn ychydig funudau.[1][2]
Mae pobl sy'n byw gydag epilepsi weithiau'n cael eu galw'n epileptig, ond yn gywir dim ond y ffit neu drawiad sy'n "epileptig".
Mae ymadroddion Cymraeg eraill am epilepsi yn cynnwys:[3]
Mae llawer o wahanol fathau o ffitiau, ac mae yna hefyd lawer o wahanol fathau o epilepsi. Nid oes modd gwella'r rhan fwyaf o fathau o epilepsi ond yn aml gall cyffuriau wneud bywyd yn haws i bobl sy'n byw efo'r cyflwr. Mewn ychydig iawn o achosion, sy'n anodd eu trin mewn dulliau eraill, gall llawdriniaeth helpu. Mewn rhai achosion gall diet arbennig a elwir yn ddiet cetogenig helpu (diet lle mae'r rhan fwyaf o galorïau yn deillio o fraster a dim ond nifer fach o galorïau o garbohydradau); pan gafodd y diet ei ddatblygu, cafodd ei ddefnyddio yn bennaf i drin rhai plant ag epilepsi, cyn i gyffuriau cael eu datblygu; bellach, mae'n cael ei ddefnyddio i drin rhai achosion lle nad yw cyffuriau yn ymddangos i helpu.
Mae rhai ffurfiau ar y clefyd yn diflannu ar ôl amser, ee ffurfiau'n digwydd yn ystod plentyndod yn unig. Nid yw epilepsi yn un cyflwr, yn hytrach mae'n air am nifer o broblemau iechyd sydd yn achosi symptomau cyffredin.
Mae gan y cyflwr sawl ffurf, ond yn gyffredinol mae'r canlynol yn wir:
Mae'n cyflwr cyffredin iawn sydd wedi ei astudio llawer. Mae cyffuriau ar gyfer sawl math o epilepsi sy'n gwneud bywyd yn well i rhai yr effeithir arnynt. I gael diagnosis o epilepsi bydd raid i unigolyn cael o leiaf dau ffit, lle nad oes achos uniongyrchol dros ei gael yn amlwg. Gellir cael ffitiau nad ydynt yn cael eu hachosi gan epilepsi.
Yn y rhan fwyaf o achosion mae epilepsi yn cael ei achosi gan greithiau yn yr ymennydd. Mae rhai mathau o'r cyflwr yn cael eu hachosi gan anhwylderau genetig, a all gael eu trosglwyddo o'r rhieni i'w plant. Gall epilepsi cael ei achosi gan ddiffyg cwsg, gormod o alcohol, neu bethau eraill sy'n achosi gordyndra a straen.
Yn y rhan fwyaf o wledydd y byd ceir rheolau arbennig ar gyfer pobl sydd ag epilepsi parthed gwaith, defnyddio offer arbennig megis peiriannau a gyrru ceir a cherbydau eraill. Mae angen iddynt fod heb drawiad am beth amser cyn y gallant yrru car.
Mae'r cyflwr yn gyffredin iawn gyda thua un y cant o bobl ledled y byd (65 miliwn) yn byw gydag epilepsi[5]. Mae bron i wyth deg y cant o'r holl achosion yn digwydd mewn gwledydd sy'n datblygu. Mae epilepsi yn dod yn fwy cyffredin wrth i bobl heneiddio. Yn y byd datblygedig mae'r cyflwr yn cael ei chanfod am y tro cyntaf, yn fwyaf aml ymysg babanod a'r henoed. Yn y byd sy'n datblygu mae diagnosis cyntaf yn dueddol i fod ymysg plant hŷn ac oedolion ifanc. Bydd rhwng pump a deg y cant o'r holl boblogaeth wedi dioddef trawiad direswm erbyn iddynt gyrraedd wyth deg mlwydd oed.[6] Wedi cael un ffit mae'r siawns o gael ail ffit rhwng pedwar deg a phum deg y cant.
Gall pobl sy'n cael ffit epileptig yn wynebu nifer o broblemau. Y rhai mwyaf cyffredin yw:
Cyngor meddygol |
Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc iechyd er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir. Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall! |