![]() | |||||
---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||
| |||||
Alministración | |||||
País | ![]() | ||||
Estáu federáu | Estiria | ||||
Tipu d'entidá | conceyu d'Austria | ||||
Cabezaleru/a del gobiernu | Elke Kahr | ||||
Nome oficial | Graz (de) | ||||
Nome llocal |
Graz (de) Grätz (de) Gratz (de) | ||||
Códigu postal |
8010 , 8020 , 8036 , 8041 , 8042 , 8043 , 8044 , 8045 , 8046 , 8047 , 8051 , 8052 , 8053 , 8054 y 8055 | ||||
Xeografía | |||||
Coordenaes | 47°04′15″N 15°26′19″E / 47.0708°N 15.4386°E | ||||
![]() | |||||
Superficie | 127.57 km² | ||||
Altitú | 353 m | ||||
Llenda con |
Distrito de Graz-Umgebung (es) ![]() | ||||
Demografía | |||||
Población | 292 630 hab. (1r xineru 2022) | ||||
Porcentaxe |
23.48% de Estiria 3.26% de Austria | ||||
Densidá | 2293,88 hab/km² | ||||
Más información | |||||
Prefixu telefónicu |
316 | ||||
Estaya horaria |
UTC+01:00 (horariu estándar) UTC+02:00 (horariu de branu) | ||||
Llocalidaes hermaniaes | |||||
graz.at | |||||
![]() |
Graz [ˈɡʁaːt͡s] ye una ciudá austriaca, capital del estáu federáu d'Estiria (n'alemán, Steiermark). Con una población de 269 997 (1-1-2014) habitantes ye la segunda ciudá más grande del país. Ciudá universitaria por excelencia, foi nomada Capital Europea de la Cultura nel añu 2003.
Graz ta asitiada a veres del ríu Mur al sureste d'Austria. Atopar a 189 quilómetros de Viena, la capital de país. Llenda al norte con Gratkorn, Stattegg y Weinitzen; al este con Kainbach bei Graz, Hart bei Graz y Raaba; al sur con Gössendorf, Feldkirchen bei Graz, Seiersberg y Unterpremstätten, y al oeste con Attendorf y Thal.
La primer mención de la ciudá apaeció nun documentu escritu por del margrave d'Estiria Leopoldu I. Na actualidá nun se dispón del orixinal anque esiste una copia del sieglu XV.
El postreru representante de la dinastía Otakar foi Otakar IV d'Estiria, margrave d'Estiria y duque dende 1180. Otakar nun tenía descendencia y contraxera la llepra. Nel añu 1186 Otakar axuntar col duque Leopoldu V, de la Casa de Babenberg, na llocalidá d'Enns onde roblaron el Pactu de Georgenberger por aciu el cual Otokar designaba a los Babenberg como socesores.
En 1379 Graz convertir na residencia de los Habsburgu al ser nomada capital de la Austria interna (n'alemán Innerösterreich), territoriu qu'entendía Estiria, Carintia, Carniola y delles posesiones n'Italia. La estancia de la familia imperial enllargar hasta 1619.
El 10 d'abril de 1797, les tropes franceses fixeron la so entrada en Graz per primer vegada. Dos díes más tarde, Napoleón llegó a Graz, onde permaneció unos díes hasta la so marcha a Göss, cerca de Leoben. El 14 de payares de 1805, l'exércitu francés, al mandu del xeneral Marmont, invadió la ciudá per segunda vegada. La ocupación remató'l 11 de xineru de 1806 cola retirada de les tropes gales. El 30 de mayu de 1809 producióse la tercera incursión de la lexón francesa, esta vegada so les órdenes de MacDonald. El 4 de xineru de 1810 los franceses abandonaron Graz definitivamente.
Mientres la Segunda Guerra Mundial el 16 % de los edificios fueron destruyíos y 1788 persones perdieron la vida de resultes de la ofensiva. El cascu históricu nun se vio afeutáu polos ataques, sacante la Tummelplatz. La estación central y les plantes industriales del sur y l'oeste de la ciudá fueron los oxetivos de los bombardeos.
Nos años posteriores a la proclamación de la independencia del país en 1955, produciéronse munchos de los cambeos que conformaron la imaxe actual de la ciudá. Nel planu cultural destaca la creación de dellos festivales. En 1968 celebróse la primer edición del steirische herbst, el festival d'arte contemporáneo más antiguu d'Europa. En 1985 inauguróse'l Styriarte, festival dedicáu a la música clásica. Dambos festivales celebren cada añu y son de gran importancia pa la capital d'Estiria. La fisionomía de Graz va esperimentar socesivos cambeos y ampliaciones. Con éses construyéronse nueves pontes y en 1972 abrióse la primer zona piatonal. A finales de los años 80 tien llugar una importante crecedera de la zona sureste. En 1988, Puntigam foi consideráu como distritu independiente de Straßgang, quedando establecíos los diecisiete distritos nos que s'estrema Graz anguaño.
En 1993 la ciudá recibió un premiu de la organización ecoloxista Greenpeace. Esi mesmu añu entamó'l Mes de la cultura européu por encargu de la Xunión Europea.
Graz estremar en 17 distritos:
Nesti gráficu amuésase la evolución demográfica de Graz dende 1869 hasta 2007.[1]
Evolución demográfica | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
EL 51,97 de les persones que viven en Graz son muyeres. El 18,14 % de los habitantes de Graz tien menos de 20 años; el 64,58 %, tien ente 20 y 65 años. El 17,27 % supera los 65 años d'edá.
El 85 % de la población son ciudadanos austriacos. Un 5 % pertenez a países de la Xunión Europea. El restu provién d'otros países d'Europa y d'otros continentes. La mayoría de los ciudadanos estranxeros residentes en Graz vienen de los siguientes países:[2]
País | Nᵘpersones |
---|---|
Bosnia y Herzegovina | 4604 |
Croacia | 4260 |
Alemaña | 3918 |
Turquía | 3801 |
Rumanía | 2651 |
Rusia | 1258 |
![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Mes | Xin | Feb | Mar | Abr | May | Xun | Xnt | Ago | Set | Och | Pay | Avi | añal |
Temperatura máxima media (°C) | 2.8 | 5.8 | 10.7 | 15.3 | 20.5 | 23.4 | 25.3 | 24.7 | 20.4 | 14.6 | 7.7 | 3.6 | 14.6 |
Temperatura media (°C) | -1.0 | 1.0 | 5.1 | 9.6 | 14.6 | 17.7 | 19.5 | 18.9 | 14.7 | 9.4 | 3.7 | 0.1 | 9.4 |
Temperatura mínima media (°C) | -3.8 | -2.9 | 1.0 | 4.9 | 9.5 | 12.7 | 14.7 | 14.3 | 10.6 | 5.9 | 0.9 | -2.3 | 5.5 |
Precipitación total (mm) | 23.9 | 30.4 | 44.1 | 49.0 | 86.0 | 117.8 | 125.1 | 113.0 | 81.1 | 61.7 | 51.9 | 34.9 | 818.9 |
Díes de precipitaciones (≥ 1 mm) | 4.8 | 4.8 | 6.6 | 7.9 | 10.6 | 11.5 | 10.7 | 9.7 | 7.5 | 6.3 | 6.5 | 5.2 | 92.1 |
Hores de sol | 90.4 | 117.8 | 145.7 | 166.4 | 210.0 | 213.0 | 234.4 | 226.9 | 174.0 | 139.6 | 93.0 | 78.8 | 1890.0 |
Fonte: Climatedata.eu[3] |
Llista d'alcaldes de Graz dende 1784 hasta 2003 | ||
style="padding-left: 0.5em;" | Periodu | ||
Ambros Knabl | 15 de payares de 1784 - 23 d'avientu de 1788 | |
Johann Edler von Berscheny | 24 d'avientu de 1788 - 28 d'abril de 1791 | |
Franz Kaspar Edler von Heilinger | 29 d'abril de 1791 - 27 de marzu de 1795 | |
Michael Steffn | 28 de marzu de 1795 - 15 d'avientu de 1799 | |
Franz de Paula Edler von Dirnpöck | 16 d'avientu de 1799 - 31 de xineru de 1810 | |
Franz Wiesenauer | 1 de febreru de 1810 - 22 de mayu de 1827 | |
Franz X. Nippel | 23 de mayu de 1827 - 25 de payares de 1829 | |
Constantin Villefort | 15 de xineru de 1830 - 10 d'ochobre de 1836 | |
Anton Pfalzer | 1836 - 1837 | |
Josef Valentin Maurer | 1837 - 1843 | |
Andreas Hüttenbrenner | 1844 - 2 de setiembre de 1850 | |
Johann von Ulm | 27 de setiembre de 1850 - 16 d'abril de 1861 | |
Moritz Ritter von Franck | 17 d'abril de 1861 - 22 de mayu de 1864 | |
Albin Alber | 23 de mayu de 1864 - 18 de payares de 1867 | |
Moritz Ritter von Franck | 19 de payares de 1867 - 1 de mayu de 1870 | |
Moritz Ritter von Schreiner | 2 de mayu de 1870 - 29 d'abril de 1873 | |
Wilhelm Kienzl | 30 d'abril de 1873 - 5 de mayu de 1885 | |
Ferdinand Portugal | 6 de mayu de 1885 - 2 de mayu de 1897 | |
Franz Graf | 6 de mayu de 1897 - 28 de mayu de 1898 | |
Heinrich Freiherr von Hammer-Purgstall | 29 de mayu de 1898 - 24 d'ochobre de 1898 | |
Franz Graf | 25 d'ochobre de 1898 - 9 de xineru de 1905 | |
Franz Graf | 23 de xineru de 1905 - 25 d'abril de 1912 | |
Anton Unterrain von Meysing | 26 d'abril de 1912 - 3 de payares de 1912 | |
Robert von Fleischhacker | 4 de payares de 1912 - 17 de xunu de 1914 | |
Anton Unterrain von Meysing | 15 de xunu de 1914 - 12 d'avientu de 1917 | |
Adolf Fizia | 12 d'avientu de 1917 - 13 de xunu de 1919 | |
Vinzenz Muchitsch | 14 de xunu de 1919 - 12 de febreru de 1934 | |
Hans Schmid | 24 de febreru de 1934 - 12 de marzu de 1938 | |
Julius Kaspar | 12 de marzu de 1938 - 7 de mayu de 1945 | |
Engelbert Rückl | 8 de mayu de 1945 - 16 de mayu de 1945 | |
Eduard Speck | 16 de mayu de 1945 - 31 de xineru de 1960 | |
Gustav Scherbaum | 9 de febreru de 1960 - 24 d'abril de 1973 | |
Alexander Götz | 24 d'abril de 1973 - 21 de marzu de 1983 | |
Franz Hasiba | 21 de marzu de 1983 - 10 de xineru de 1985 | |
Alfred Stingl | 10 de xineru de 1985 - 27 de marzu de 2003 | |
Siegfried Nagl | dende'l 27 de marzu de 2003 |
Patrimoniu de la Humanidá — UNESCO | |
---|---|
![]() Torre del reló, Grazer Schloßberg. | |
Llugar |
![]() |
Criterios | Cultural: ii, iv |
Referencia | 931 |
Inscripción | 1999 (XXIII Sesión) |
Estensiones | 2010 |
Área | Europa y América del Norte |
![]() |
El cascu antiguu de Graz foi declaráu Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1999.
Los monumentos más visitaos atópense fora del cascu históricu. El más destacáu ye'l castiellu o palaciu de Eggenberg (Schloss Eggenberg), al oeste de la ciudá. Esti llugar ye visitáu añalmente por más d'un millón de persones. D'estilu barrocu, ye'l palaciu más importante d'Estiria. Foi construyíu nel sieglu XVII siguiendo los planos de Giovanni Pietro de Pomis, quien s'inspiró nel Monesteriu d'El Escorial pa diseñar el castiellu. Foi propiedá de la familia Eggenberg. Na segunda metá del sieglu XVIII, los condes de Herberstein tresformaron l'antiguu teatru nuna ilesia d'estilu barrocu. L'interior ta decoráu con pintures del pintor Hans Adam Weissenkircher. Nes parés pueden vese los signos del zodiacu. Cuenta con 365 ventanes como símbolu de los díes del añu.
Non lloñe d'ellí atópase les ruines del castiellu de Gösting. Esti castiellu controlaba'l valle del ríu Mur, al norte de Graz. En 1723 un rayu estrozó'l castiellu, que nun volvió ser reconstruyíu. Nel so llugar, los condes de Attems mandaron construyir, al pie del monte, el castiellu de Neugösting, que convirtióse en residencia de la familia.
Bona parte de les ilesies asítiense fora del cascu urbanu. Ente elles destaca la ilesia del Sagráu Corazón. Esta ilesia ye la más grande de Graz. Otres ilesies relevantes son la ilesia de San Leonardo y la ilesia de Marigrün. Al nordeste de la ciudá puede visitase la Basílica de Mariatrost, perteneciente al distritu del mesmu nome, unu de los llugares de pelegrinación más importantes d'Estiria.
Graz foi y ye referente cultural. En 1993 entamó'l Mes cultural européu. Años más tarde, en 1999, la UNESCO incluyó'l cascu históricu na so llista de Patrimoniu de la Humanidá. Nel 2003 la ciudá foi Capital Europea de la Cultura.
La ciudá ufierta una amplia variedá d'esposiciones. Destaquen:
Esisten dellos espacios nos que se celebren eventos culturales. Los más importantes son la Stadthalle Graz, con una capacidá pa 11.030 espectadores; el Stefaniensaal; el Pabellón Helmut List, onde pueden rexuntase hasta 2400; o la Seifenfabrik (n'español, "fábrica de xabones"), que cunta con casi 2000 m² y que debe'l so nome a una antigua fábrica de xabones que s'atopaba nel mesmu llugar.
Les obres teatrales y musicales tienen cabida en teatros como la Ópera de Graz, el Schauspielhaus o'l Orpheum.
Ente 2004 y 2005, les bandes Shiver y Rising Girl, que los sos componentes veníen de Graz, llograron notables ésitos nel panorama musical austriacu.
Otres bandes naturales de la capital d'Estiria son Jerx, Cuvée, Rosso, Antimaniax, The Base, The Staggers, Red Lights Flash, Lamexcuse y like elliot.
En 2002 formóse la orquesta recreation, con antiguos miembros de la Orquesta Sinfónica de Graz.[4]
Nel añu 2003, trabayaben un total de 184 135 persones na ciudá de Graz. Alredor del 74 % d'ellos facer nel sector servicios. Nesi mesmu añu creáronse 996 nueves empreses. Cerca de 55 000 trabayadores moren fora de la ciudá.
Dende 1906 tien llugar cada añu la Feria de seronda (Herbstmesse) nel Messcenter de Graz.
Munches empreses austriaques tienen la so sede central en Graz. Ente elles destaquen:
Knapp : Logistic supplier.
Na capital d'Estiria, tamién s'establecieron delles empreses internacionales, como por casu:
Graz cuenta con 4 universidaes qu'axunten a cerca de 40 000 estudiantes. Ye la segunda ciudá universitaria más importante d'Austria dempués de Viena. Unu de cada 7 habitantes de Graz estudia.
Graz cunta col centru politéunicu más grande d'Austria.
Les biblioteques más importantes son la Steiermärkische Landesbibliothek y la Universitätsbibliothek Graz con más de 3 millones d'exemplares.
Dende 1984 la empresa AEVG ye la encargada de recoyer los residuos de Graz. Añalmente recuéyense cerca de 135 000 tonelaes de basura, de les cualos 20 000 van parar al vertideru. Esti serviciu cunta col sellu calidable del EMAS.
La ciudá cunta con 7 hospitales, 10 clíniques y 44 farmacies.
En Graz hai 26 llinies regulares d'autobús y 8 llinies nocherniegues que circulen mientres les fines de selmana y díes festivos de 0:00 a 3:00.
La rede de tranvíes de la ciudá cunta con 6 llinies regulares, que conecten el centru de la ciudá colos distritos del extrarradio. Delles llinies namái operen mientres les tardes o les fines de selmana.
La rede de tranvíes tien una estensión de 66,4 quilómetros nos que se distribúin 165 paraes a una distancia media de 361 metros.
Nes paraes de la estación central (llinies 3 y 6), de la estación del este (llinia 4) y l'estación de Puntigam (llinia 5) puede aportase direutamente a los trenes de la ÖBB, la mayor empresa ferroviaria d'Austria.
Al sur de la ciudá, a unos 10 quilómetros del centru atopa'l aeropuertu de Graz. Ye'l tercer aeropuertu más grande d'Austria. Nel añu 2007 l'aeropuertu recibió a 948.000 pasaxeros. Los sos destinos son tanto nacionales como internacionales (dientro del ámbitu européu). Nel aeropuertu allúgase'l Muséu aeronáuticu austriacu, construyíu en 1981.
Predecesor:![]() ![]() |
![]() Capital Europea de la Cultura 2003 |
Socesor:![]() ![]() |