Wappe | Dütschlandcharte | |
---|---|---|
![]() |
| |
Basisdate | ||
Dialekt: | Alemannisch | |
Hauptvariante: | Hochalemannisch | |
Regionalvariante: | Wiisedälerisch | |
Bundesland: | Bade-Württebärg | |
Regierigsbezirk: | Friburg | |
Landchreis: | Löörech | |
Höchi: | 404 m ü. NHN | |
Flächi: | 5,13 km² | |
Iiwohner: |
2359 (31. Dez. 2022)[1] | |
Bevölkerigsdichti: | 460 Iiwohner je km² | |
Poschtleitzahl: | 79688 | |
Vorwahl: | 07622 | |
Kfz-Chennzeiche: | LÖ | |
Gmeischlüssel: | 08 3 36 036 | |
Adress vo dr Gmeiverwaltig: |
Bahnhofstraße 9 79688 Hausen im Wiesental | |
Webpräsenz: | ||
Burgi: | Martin Bühler (FW) | |
Lag vo dr Gmei Huuse im Wiisedal im Landchreis Löörech | ||
![]() |
Huuse im Wiisedal (IPA: [ˈhuːz̥ənɪmˌʋiːz̥əd̥ɑːl]; amtlich Hausen im Wiesental) isch e Gmei im Wiisedal im Landchreis Löörech. Si isch als Heimetort vom alemannische Dichter Johann Peter Hebel bekannt und wird sällewäg au oft Hebeldorf gnännt. Vom 17. bis ins 19. Johrhundert isch z Huuse usserdem e Bergwerch gsi, wo zue de gröschte Industriebetriib im Markgräflerland ghört hät. Spöter isch de Ort, wie au de Rescht vom Wiisedal, vor allem vo de Textilindustrie prägt gsi. Hüt het Huuse 2359 Iiwohner (Stand: 31. Dezember 2022) und e Gmarkigsflächi vo 514 Hektar.
Huuse lit zmits im Wiisedal, eme rächte Sittedal vom Rhii. S Wiisendal isch eini vo dr Gegnige im früejere Großherzogtum Bade, wo am früejeschte induschtrialisiert wore isch. D Gmei Huuse lit rund 15 Kilometer vo dr Schwyzer Gränze ewäg und isch fascht uf halbem Wäg zwische Feldberg und Basel. D Gmarkig vom Ort erstreckt sich über 514 Hektar, dr höchscht Punkt isch uf em Tannebüel (727 m. ü.M.), dr diefscht an der Grenze zu Schopfe (385 Meter ü.M.). Huuse isch im Weschte und Oschte vo Hiägl un Berg umgeh: Richtig Zell isch de Grendel, Richtig Gresge de Tannebiähl un de Knoble, im Weschte de Chölschberg un de Maieberg. Öschtlich vo de Wiise isch usserdem de Alzebiähl, und e weng wiiter weg d' Möhr und de Langefirscht.
Nochbergmeine vo Huuse sin under anderem Zell im Norde (Ortstdeil Gresge) und Schopfe im Oschte, Süde un Weschte (Ortsdeil Raitbach, Fahrnau un Enkestei).
Z' Huuse hets kei Wetterstation, wo Räge- un Temperatur regelmässig ufzeichnet duet. Allerdings git's so eini im Schopfemer Deilort Eie, nit wiit weg vo Huuse und fascht uf glicher Höchi. D langjährigi Durchschnittstemperatur z'Eie lit bi 8.5 Grad Celsius, di jährlichi Niederschlagsmängi bei 1185 mm.[2]
Huuse isch 1295 s'erscht Mol urchundlich erwähnt worde. Wirklich bekannt worde ischs non am Schluss vom 17. Johrhundert, wo mer im Ort e markgräfliches Iisewerk errichtet hät. Säll Werk isch ein vo dr gröschte Industriebetriib in dr Markgrafschaft un im Markgräflerland gsi und isch bis ins 19. Johrhundert bstande. Aschließend isch in Huuse, wie überall im Wiisetal, d' Textilindustrie sesshaft worde, allerdings ischs au mit dere ihrer Bedütig am End vom 20. Johrhundert bergab gange. Im Gegesatz zue andre Gmeine im Dal hätt Huuse aber au hüt no e großi Textilfabrik. Sit em 5. Septämber 1963 füert d Gmei dr Zuesatz im Wiesental im Namme.
Z Huuse git s e evangelischi un e römisch-katholischi Chilchegmei. Früejer het Huuse zue dr protestantische Markgrofschaft Bade-Durlach ghert und isch folglich lutherisch gsi. Durch s Iisewerk un spöter dann vor allem durch d Huusemer Textilfabrike sin dann aber immer meh Katholike in de Ort cho, sodass mer am Aafang vom 20. Jorhundert au e katholischi Chilche baut un gweiht hät. 1987 sind 47 % vo de Huusemer katholisch und 43 % protestantisch gsii.[3]
Interessant isch no, dass die beide Chilchegmeie grösser sin als die politische Gmei Huuse. Zue de evangelische Gmei ghört nämlich no de Nochberort Raitbach dezue, während die katholischi Gmei sich no um die ganze Katholike im Chleine Wiisedal chümmeret, wo’s in Tegernau e chlins Kappellele hät.
Huuse hät e Gmeirot mit 12 Gmeiröt un em Burgermeischter as Vorsitzende.
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:[4]
Johr | CDU | SPD | FDP | Grüeni | Linki1 | AfD | Suschtigi |
2016 | 21,6 % | 17,6 % | 6,1 % | 32,9 % | 2,3 % | 14,7 % | 4,8 % |
2011 | 29,1 % | 29,3 % | 4,7 % | 28,4 % | 3,6 % | 4,9 % | |
2006 | 38,2 % | 32,3 % | 8,6 % | 12,6 % | 4,3 % | 3,9 % |
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Amtszyt | Name | Amtszyt | Name | |
---|---|---|---|---|
1832–1836 | Johann Georg Bipp | 1877–1878 | Johann Jakob Maurer | |
1836–1837 | Johann Georg Währer | 1878–1879 | Johann Friedrich Arzet | |
1837–1839 | Friedrich Riedmeyer | 1879 | Georg Friedrich Bipp | |
1839–1841 | Johann Georg Greiner | 1879–1880 | Theodor Herbster | |
1841–1844 | Johann Georg Bipp | 1880–1911 | Johann Jakob Roths | |
1844–1847 | Johann Friedrich Arzet | 1911–1913 | Gustav Behringer | |
1847–1852 | Johann Jakob Greiner | 1913–1945 | Albert Hauser | |
1852–1856 | Johann Friedrich Arzet | 1945 | Adolf Philipp | |
1856–1865 | Karl Chr. Greiner | 1946–1955 | Ernst Friedrich Schleith | |
1865–1867 | Georg Friedrich Behringer | 1955–1975 | Ernst W. Hug | |
1867–1871 | Johann Jakob Maurer | 1975–1999 | Karl Heinz Vogt | |
1871–1872 | August Klaile | syt 1999 | Martin Bühler | |
1872–1877 | Georg Friedrich Fritz |
Quälle:[5]
Dr Entwurf für s Wappe vo 1963 stammt vom Armand Wilhelm Brendlin, eme früejere Gmeirot un Grafiker. S Wappe zeigt e silbrig Fachwerchhuus uf grüenem Grund. Neben em Bezug zum Ortsname (Huuse), stellt des ußerdem e Verbindig här zum Heimetdichter Johann Peter Hebel, wel s isch in däm Huus noogstaltet, wu dr Hebel din gwohnt het.
Huuse hät zwei Partnergmeinde, nämlich Huuse im Aargau und Marlieshausen, hützetag en Ortsdeil vo Wipfratal z Thüringe.
Huuse hät zämme mit Schopfe-Raitbach en Bahnhof an de S-6-Regio-Bahn vo Basel uf Zell. Usserdem git's im Rahme vom Regio Verkehrsbund Lörrach lokali un regionali Busverbindige. D' Bundesstroos 317 verlauft am öschtliche Ufer vo de Wiise an Huuse vorbei un bindet de Ort ans überregionali Strossenetz an, e Kreisstroos verbindet Huuse usserdem mit Enkestei und em chleine Wiisedal.
Huuse het en eigene Chindergarte und e eigini Grund- und Hauptschuel. Die Hauptschuel wird sit 2003 vom Förderverein Aufwind unterstützt, wo über 100 Mitglider het.
Z Huuse git s zwo Parkaalage. Nebe dr Schuel isch uf eme ehmolige Chilchhof e chleine Park gstaltet wore. Dert het d Hebelmusik ihre Üebigspavillon. Dr zwet, größer0 Park ghört dr Firma Brennet un wird sit e baar Johr von ere Arbetsgmeinschaft vo dr Schuel pflegt.
Sit 1855 git's z'Huuse d' "Hebelmusik". Usserdem git's no zwei Chilchechör (ei katholische un ein evangelische) sowie dr "Förderverein Musikschuel".
S Sportaagebot z Huuse wird vor allem vo Verein prägt. S git z Huuse ne Fueßballverein (FC Hausen), e Durnverein (TV Hausen), dr Tennisclub TC Grün-Weiss Hausen, e Schützegsellschaft, Verein für Hunds- un Angelsport un e Chleidierzüchterverein. D Gemeinde unterhaltet e Sportaalag uf dr „Stockmatt“, wu ne Waseplatz, ne Härt0platz un Liichtathletikaalage umfasst un au vo mehrere Verein brucht wird. D Huusemer Verein engagiere sich im Allgmeine seli stark im Jugendberiich.
Die bekannteschti Persönlichkeit vo Huuse isch dr alemannisch Dichter Johann Peter Hebel. Dr Hebel isch zwar z'Basel uf d' Welt cho, hett aber en Grossdeil vo sinere Chindheit z'Huuse verbrocht und isch dört au vo 1766 bis 1769 uf d' Schuel gange. Zue siine Ehre wird s Hebelfescht gfiiret, un alli zwei Johr dr Hebelpriis verlihe. Usserdem verleiht d' Gmei Huuse jedes Johr d' Hebelplakette am „Hebelobe“, e baar Däg vor em 10. Mai.
S Heimethuus vom Hebel, s' sognannt Hebelhuus (oder Hebelhüsli), isch als Heimetmuseum iigrichtet worde. S wird au as Ort für Hochzitte, Läsige un anderi Veraastaltige brucht. Zum Große Heblefescht 2010 sol s erwitteret wäre.
Vyl über Huuse het au dr Elmar Vogt gschriibe; lueg dört sys Publikationsverzaichnis.