![]() | |
Önemli nüfusa sahip bölgeler | |
---|---|
![]() | 761 (2010)[1] |
![]() | 18 (2001)[2] |
Diller | |
Din | |
Şamanizm, Hristiyanlık |
Tofalar[Not 1] (Tofaca: Тоъфа) veya eski literatürde bilinen isimleri ile Karagaslar, Sibirya'nın İrkutsk Oblastı'nda yaşayan Türk halkı. Halk, kökensel, dilsel ve kültürel açıdan Tuva'nın doğusu ile benzemektedir. Çok eskiden Tuva'dan ayrılmış Tuba Türkleri sanılmaktadır. Türk dillerinde f harfi kullanılmamaktadır, bu yüzden bu ad yabancı olanlar tarafından söylenmiş ve Toba kelimesinden bozmadır.[kaynak belirtilmeli]
Ekim Devriminden önce Tofalar göçebe halklardandır ve devrim sonrası Sovyet hükûmeti tarafından yerleşim alanları değiştirildi. Genç Tofalar Sovyet okullarında eğitim görüp Rusça öğrendiler ve kültürel gelenekleri yasaklandı.[3][daha iyi kaynak gerekli] 2002 nüfus sayımına göre Rusya'da 837 Tofa bulunmaktadır.
Çin kaynaklarında Türkçe konuşan ve Türk soylu kavimler, "Topa" olarak adlandırılmıştır.[4] Günümüzde tarihi Türk topluluklarının göçüp devlet kurduğu bazı yer adları benzerlik taşır. Hindistan'ın Carkhand eyaletinin Hazaribag ilçesinin küçük yerleşim birimlerinden birinin adı Topa olarak geçer. Tuoba adı da Çin'in kuzeyinde bir bölge adı olarak geçmiştir.[5]
Rusya nüfus sayımlarında Tofaların nüfusu 1926-2002 yılları arasında şu şekildedir.
Rusya Federasyonu İrkut ili Alhıg yer, Yukarı Gutara, Nerha yerleşimlerinde yaşamaktadırlar. Birüsa, Kan (Kanag: küçük akarsu demektir) gibi akarsuların olduğu yerdedir. Öncesinde Karagasya (Karagas ülkesi) olarak resmi kayıtlara geçmişken 1934 tarihinden itibaren halkın isteği ile Tofalar ülkesi anlamında Tofalariya adı kullanılmaya başlandı.
Tofa Türkleri, eski Türk boylarından gelmektedir. Eski Türk boylarından Tele boyu içinde geçen Dubo adı değişimler sonucu Tuba, Tuha şeklinde adlandırılmıştır. Tofa sözü de bu değişimlerden biridir. Tofalarya bölgesi XVII. yüzyılda Rus işgali ve istilasına uğrar. Sovyetlerin kuruluşuna kadar Tofalar'ın Suglaan adı ile kendi meclisleri bulunmaktaydı. XX. yüzyıla kadar 8 boya sahip olan Tofalar'ın bu yüzyıldan sonra 5 tane boyları bilinmektedir. Tofa boylarının adları: Kaş, Sarıg-Kaş, Çogdu, Kara-Çogdu, Çeptey.
![]() |
Wikimedia Commons'ta Tofalar ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |
![]() |
Vikisözlük'te tanımlar |
![]() |
Commons'ta dosyalar |
![]() |
Vikihaber'de haberler |