Herat (Farsça: هرات) | |
---|---|
Şehir | |
Herat'ın Afganistan'daki konumu | |
Ülke | ![]() |
Vilayet | Herat Vilayeti |
Yüzölçümü | |
• Toplam | 143 km² |
Rakım | 920 m |
Nüfus (2013)[1] | |
• Toplam | 1.436.300 |
• Yoğunluk | oto/km² |
Zaman dilimi | UTC+04.30 (ASZ) |
Herat (Farsça: هرات, Eski Türkçe: Heri[2]), Afganistan'ın batısında Herat Vilayeti'nin merkezi olan kent.[1] 2016 tahminine göre 1,762,157 kişi nüfusu ile Herat Afganistan'ın nüfus itibarıyla ikinci büyük şehridir.[1] Münbit Hari Nehri vadisinde konumlanmıştır. Kandehar ve Mezar-ı Şerif kentlerine 1. No.lu devlet yolu ile veya dış çevre yolu bağlıdır.[1] Şehir İran içinde bulunan Meşhed şehrine İslam Kale sınır şehri dolayısıyla bağlıdır.[1]
Herat'ın tarihi antik çağlara dayanmaktadır. Yunan tarihçi Herodot, Herat'ın Orta Asya'nın buğday ambarı olduğunu yazmıştır. MÖ 330 yılı civarında kent Büyük İskender tarafından alındı. Daha sonra ise kent Selevkoslar'ın eline geçti. MÖ 167 yılında da kente Partlar egemen oldu. Sasaniler (226-652) döneminde Ak Hun İmparatorluğu ile Sasaniler arasında geçen savaşlarda Herat stratejik bir öneme sahipti. 786-809 yılları arasında kent Abbasiler tarafından yönetildi. Herat, 1000 yılında Gaznelilerin 1040 yılında ise Selçukluların eline geçti. Daha sonra Harzemşahların bir parçası oldu.
1221 yılında Herat Cengiz Han tarafından yerle bir edildi. 1381 yılında da Timur tarafından tekrar imha edildi. 15. yüzyılda kent bir süre Karakoyunlular tarafından yönetildi. 1507 yılında Özbekler'in eline geçen kent 1510 yılında Şah İsmail tarafından Safevi Devleti'ne katıldı. 1750 yılında Herat, Ahmet Şah Durani'nin eline geçti. Herat 1860 yılında Dost Muhammed Han tarafından Afgan Devleti'nin bir parçası haline getirildi. 19. yüzyıl boyunca kent İngilizler, İranlılar ve Afganlar arasında birçok savaşlara sahne oldu.
Sovyet-Afgan Savaşı sırasında Herat, Sovyetler Birliği tarafından işgal edildi. 10-20 Mart 1979 tarihleri arasında kentte Sovyetler'e karşı çıkan isyanı bastırmak üzere Sovyetler kenti bombalayarak 20.000 kişinin ölümüne neden oldular. Kent 1995 yılında Taliban'ın eline geçti. 2001 yılında ABD'nin Afganistan'a yaptığı müdahale sonucu Taliban kenti terk etmek zorunda kaldı. Taliban sonrası yeni kurulan Afgan hükûmetinin kontrolüne geçen şehir, 12 Ağustos'ta yeniden Taliban'ın kontrolüne geçmiştir. Günümüzde Taliban'ın kontrolündeki Afganistan'ın yönetimi altındadır.
![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
En yüksek sıcaklık (°C) | 24,4 | 27,6 | 31,0 | 37,8 | 39,7 | 44,6 | 50,0 | 42,7 | 39,3 | 37,0 | 30,0 | 26,5 | 50,0 |
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 9,1 | 11,9 | 17,9 | 24,0 | 29,6 | 35,0 | 36,7 | 35,1 | 31,4 | 25,0 | 17,8 | 12,0 | 23,8 |
Ortalama sıcaklık (°C) | 2,9 | 5,5 | 10,2 | 16,3 | 22,1 | 27,2 | 29,8 | 28,0 | 22,9 | 16,1 | 8,8 | 4,7 | 16,2 |
Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | −2,9 | −0,6 | 3,8 | 9,1 | 13,3 | 18,2 | 21,2 | 19,2 | 13,2 | 7,4 | 1,0 | −1,4 | 8,5 |
En düşük sıcaklık (°C) | −26,7 | −20,5 | −13,3 | −2,3 | 0,8 | 9,7 | 13,3 | 8,4 | 1,3 | −5,6 | −12,8 | −22,7 | −26,7 |
Ortalama yağış (mm) | 51,6 | 44,8 | 55,1 | 29,2 | 9,8 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 1,7 | 10,9 | 35,8 | 238,9 |
Kaynak: Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi[3] |
![]() |
Wikimedia Commons'ta Herat ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır. |
![]() |
Vikigezgin'de Herat ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır. |