Grado
Gradež | |
---|---|
Koordinate: 45°56′N 13°37′E / 45.933°N 13.617°E | |
Država | ![]() |
Regija | Furlanija-Julijska krajina |
Četvrti | Boscat, Fossalon, Pineta, Primero, Val Cavarera |
Vlast | |
- Gradonačelnik | Dario Raugna |
Površina | |
- Ukupna | 114 km² |
Visina | 2 m |
Stanovništvo (31. decembar 2003) | |
- Grad | 8678[1] |
- Gustoća | 75.9 km² |
Poštanski broj | 34073 |
Pozivni broj | 0431 |
Službene stranice Comune.grado | |
Karta | |
Grado (venecijanski: Gravo, slovenski: Gradež, furlanski: Grau) je grad u autonomnoj regiji Furlanija-Julijska krajina u Sjevernoj Italiji. Grado po popisu iz 2009. ima 8678 stanovnika.[1]
Grado se smjestio na vrhu pješčanog poluotoka koji zatvara istoimenu lagunu (ili laguna Marano) između Venecije i Trsta u Jadranskom moru. Grado je nekoć bio ribarsko naselje, danas je ladanjsko mjesto i spa centar poznat kao L'Isola del Sole (Sunčani otok).
Za rimskih vremena naselje se zvalo ad Aquae Gradatae i bilo je ulazna luka preko koje su brodovi dalje preko rijeke Natissa plovili uzvodno do antičke Aquileie (ad gradus na latinskom znači na usponu). Nešto prije propasti Zapadnog Rimskog Carstva mnogi stanovnici antičke Akvileje pobjegli su u Grado, traživši sigurnije utočiište pred provalama barbara sa istoka. Iz 5. vijeka su temelji prve katedrale iz Grada, baptisterija i prve crkve Santa Maria delle Grazie. Grado je istovremeno bio sjedište flote akvilejskog patrijarha.
Nakon invazije Langobarda na Sjevernu Italiju 568. patrijarh Akvileje Paulinus I premjestio je svoje sjedište u Grado. Nakon crkvene svađe u 6. vijeku dva patrijarha su pretendirala da budu poglavari Grada, a da stvar bude još zamršenija, patrijarh iz stare Akvileje preselio se u Cividale i kontrolirao cijelu unutrašnjost. Dugi spor završen je silom, kada je patrijarh iz Akvileje Popo zauzeo Grado 993. godine. Nakon tog se umiješao i papa koji je 1027. objavio da patrijarh Akvileje ima supremaciju nad Gradom i cijelom venecijanskom provincijom. Stvar je potpuno zaboravljena kad je papa Nikola V. 1451. premjestio sjedište patrijarhije u Veneciju.
Nakon tog je Grado spao na maleno selo u Mletačkoj Republici. Grado su orobili Englezi 1810. i Francuzi 1812. za Napoleonskih ratova. Nakon propasti napoleonske vlasti u Italiji, Grado je 1815. postao dio Austrijskog Carstva. Krajem 19. vijeka Grado se počeo pretvarati u ladanjsko mjesto, ulaz u Austrijske rivijere. Grado je pod Austro-Ugarskom ostao do 1918. godine, a nakon Prvog svjetskog rata pripao je Kraljevini Italiji.
Najznačajniji spomenici Grada su: