45°43′19″N 18°31′01″E / 45.722°N 18.517°E
Bolman / Болман
| |
---|---|
Bolman / Болман na karti Hrvatske | |
Regija | Baranja |
Županija | Osječko-baranjska |
Općina/Grad | Jagodnjak |
Mikroregija | Baranjska nizina |
Najbliži (veći) grad | Beli Manastir |
Površina | 28,04 km² |
Nadmorska visina | 90 m |
Geografske koordinate | |
- z. š. | 45.721 N |
- z. d. | 18.517 E |
Stanovništvo - - - - - - -(2001 / 2011 / 2021) | |
- Ukupno | 450 / 520 / 368 |
- Gustoća | 16 / 19 / 13 st./km² |
- Broj domaćinstava | 169 (2001) |
Pošta | 31323 |
Pozivni broj | +385(0)31 |
Autooznaka | BM |
![]() |
Bolman (mađarski Bolmány [ˈbolmaːɲ], ćir. Болман), naselje u Baranji, Općina Jagodnjak, u Osječko-baranjskoj županiji (Republika Hrvatska). Na popisu stanovništva 2021. gofine imao je - 368 stanovnika.
Uz Bolman su usko vezana i dva mala naselja: Novi Bolman i Majške Međe. Za vrijeme SFRJ ta tri naselja administrativno su činila Mjesnu zajednicu Bolman, koja je bila u sastavu tadašnje Općine Beli Manastir, a koja je obuhvaćala cijelu Baranju.
Bolman je smješten u zapadnom dijelu Baranje, u mikroregiji Baranjske nizine Istočnohrvatske ravnice. Leži u ravnici koja se blago spušta od sjevera prema jugu (prema rijeci Dravi). Naselje je okruženo poljima koja se prostiru sve do pridravskog nasipa (benta). Između nasipa i Drave je šumsko područje.
Bolman je udaljen 6,4 km sjeverozapadno od sjedišta općine Jagodnjaka, 32,8 km od Osijeka (preko Bilja), 12,3 km od Belog Manastira, 16,8 km od Belišća i 26,6 km od Šikloša u Mađarskoj. Novi Bolman je udaljen 1,6 km, a Majške Međe 4,5 km.
Područje naselja Bolman na zapadu se graniči s područjima naselja Novi Bezdan i Majške Međe, na sjeveru s Petlovcem, na istoku s područjima naselja Novi Bolman i Jagodnjak, a na jugu uglavnom s rijekom Dravom. Jedan manji dio područja naselja Nard nalazi se sa sjeverne (lijeve) obale Drave pa se Bolman graniči i s Nardom.
Bolman se nalazi na početku županijske ceste Ž4041 (D517 /Bolmanski spomenik/ - Bolman - Novi Bolman - Jagodnjak - Novi Čeminac - Uglješ - Švajcarnica /D7/). Do Majških Međa ide se cestom Ž4041 do Bolmanskog spomenika, pa državnom cestom D517 prema zapadu, odn. prema B. P. Selu te se skreće prema jugu na lokalnu cestu L44030 koja završava u Majškim Međama. Od Bolmana do Majških Međa može se doći i nerazvrstanom cestom, tzv. Majškomeđanskim putem (3,1 km), koji nije asfaltiran i koji spaja bolmansku Ulicu Save Kovačevića s majškomeđanskom Ulicom Jovana Lazića.
Autobusnim vezama Bolman je povezan s Belim Manastirom i Osijekom i svim naseljima koja se nalaze između tih destinacija. Ako je u Belom Manastiru trebalo dugo čekati na autobus za Bolman, putnici su ponekad koristili autobus za B. P. Selo, s tim da su izlazili "kod Spomenika" i onda pješke odlazili u Bolman (oko 2 km).
Dok je postojala željeznička pruga Beli Manastir - Širine - Petlovac - Baranjsko Petrovo Selo, na kojoj je promet ukinut 31. VII. 1966. godine, Bolmanci su na duža putovanja (npr. odlazak u vojsku ili na đačke ekskurzije) pješke ili zaprežnim kolima odlazili na željezničke stanice u B. P. Selu (oko 5,5 km) ili Petlovcu (oko 5 km).
Prema Korenčiću na popisima stanovništva iskazivani su ovi dijelovi (zaseoci) naselja Bolman: Babin Grob (1869, 1900, 1910, 1953, 1961, 1971), Gakovac (1953, 1961, 1971), Pariz (1953, 1961, 1971), Sepeš (1953, 1961, 1971) i Topolje (1953, 1961, 1971). U zagradama su navedene popisne godine. Uz te dijelove, Feldbauer navodi još i zaseoke Krčevine-Dubovno i Taborište. Taborište je kod Korenčića navedeno pod naseljem Novi Bolman.
Imena nekadašnjih zaselaka
Babin Grob je lugarnica u šumi, Gakovac je pašnjak između benta i Drave, Sepeš (ili Sepež, Sepeže, Đurđev dvor) nekadašnja je pustara i salaš, a sada rudina između Bolmana i benta, Taborište je nekadašnji zaselak na cesti Ž4041 između Novog Bolmana i šume na početku jagodnjačkog atara. Pariz je južni dio Bolmana. Svi su ti zaseoci, osim Pariza, bili udaljeni od Bolmana, a Pariz je bio njegov sastavni dio i jedini i danas (2023. godine) postoji.
Pariz
Pariz uglavnom obuhvaća dio oko bolmanskog jezera, tj. sve krake Ulice Žarka Zrenjanina, Ulicu Sare Bertić i dijelove Ulice Vuka Stefanovića Karadžića. U istočnom dijelu Pariza nekad je postojalo romsko naselje, koje su Bolmanci nazivali Cigani, a koje se nekad spomenije kao "Mali Pariz". Samo ime Pariz vrlo je staro, u Bolmanu bi se reklo da postoji od pamtivijeka, posvjedočeno u starim kartama. Nikako ga ne treba mijenjati u "Mali Pariz", kako se to povremeno dešava u novinskim člancima vezanim za takmičenje u pripremanju cigan-pečenja koje Općina Jagodnjak organizira u bolmanskom Parizu.
Bosanci
Bosanci su dio Bolmana od tzv. Majškomeđanskog kanala duž Ulice Save Kovačevića prema Bolmanskom spomeniku. Obuhvataju desetak kuća s lijeve strane i pet s desne. Na početku, s desne strane nalazi se prazno zemljište koje Bolmanci zovu Vašarište. Tu je nekad bilo fudbalsko igralište i velika kolska vaga PZ Bolman.
Ime sela Bolmana u historijskim dokumentima ima različite oblike, a postoji i nekoliko teorija kako je nastalo, što je detaljnije opisano u knjizi "Bolman je bio Bolman". [1]
Ljudi koji nisu baranjskog porijekla i koji ne poznaju Baranju ime Bolman najčešće izgovaraju s kratkosilaznim naglaskom na prvom slogu (kao što se naglašava riječ "golman"), iako se to ime izgovara s dugosilaznim naglaskom na prvom slogu, dakle "Bôlmān".
Stanovnici Bolmana su Bolmanci (jednina: Bolmanac, Bolmanka), a ktetik, odnosno pridjev glasi: bolmanski. U tradicionalnom baranjskom srpskom govoru za stanovnicu Bolmana koristi se oblik Bolmankuša. Etnik Bolmanac može biti i prezime.[2]
Pregled broja stanovnika po godinama [3][4][5] | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1857 | 1869 | 1880 | 1890 | 1900 | 1910 | 1921 | 1931 | 1948 | 1953 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2021 |
1.498 | 1.618 | 1.658 | 1.837 | 1.866 | 1.809 | 1.709 | 2.211 | 1.219 | 1.258 | 1.268 | 1.098 | 826 | 741 | 450 | 520 | 368 |
Napomena: Sadrži podatke za naselje Majške Međe u 1880., 1890., 1921. i 1931. i naselje Novi Bolman u 1921. i 1931. te dio podataka naselja Novi Bolman u 1948.
Grafikon kretanje broja stanovnika Bolmana od 1857. do 2021.
Popis 1991. | ||||
---|---|---|---|---|
Srbi | 586 | 79.08% | ||
Hrvati | 86 | 11.60% | ||
Jugosloveni | 33 | 4.45% | ||
Romi | 14 | 1.88% | ||
Mađari | 5 | 0.67% | ||
Makedonci | 2 | 0.26% | ||
Rumuni | 2 | 0.26% | ||
Muslimani | 1 | 0.13% | ||
ostali | 2 | 0.26% | ||
neopredijeljeni | 10 | 1.34% | ||
Ukupno: 741 |
Prema popisu 2011. godine u Bolmanu je živjelo 520 žitelja. Stanovništvo je bilo pretežito srpsko (61%) te romsko (22%) i hrvatsko (15%).[6]
Prema popisu stanovništva iz 2011. godine 20 najčešćih prezimena u Bolmanu su:
a nekad su najčešća prezimena bila:
U Bolmanu i neposrednoj okolini od 6. do 21. marta 1945. vodila se Bolmanska bitka između jedinica Jugoslovenske armije i Crvene armije s jedne strane i sila Osovina s druge strane.
U Registar udruga Republike Hrvatske upisano je sedam aktivnih i jedna brisana udruga sa sjedištem u Bolmanu (stanje: XII/2019):