Państwo | |||
---|---|---|---|
Rodzaj | |||
Data przeprowadzenia |
29 listopada 1987 | ||
Data zarządzenia | |||
Podstawa prawna |
Ustawa o konsultacjach społecznych i referendum[2] | ||
Głosowanie | |||
| |||
| |||
| |||
|
Referendum w Polsce w 1987 roku – referendum ogólnokrajowe przeprowadzone 29 listopada 1987. Głosujący odpowiedzieli w nim na pytania dotyczące tzw. drugiego etapu reformy gospodarczej oraz „głębokiej demokratyzacji życia politycznego”.
Podstawą do przeprowadzenia referendum była przyjęta przez Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej pół roku wcześniej Ustawa o konsultacjach społecznych i referendum z dnia 6 maja 1987 r. (Dz.U. z 1987 r. nr 14, poz. 83).
Według oficjalnych danych w referendum wzięło udział 67,32% uprawnionych i była to najniższa frekwencja w historii Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Na pierwsze pytanie „TAK” odpowiedziało 66,04% głosujących, a na drugie – 69,03%. Ustawa przewidywała jednak konieczność udzielenia odpowiedzi pozytywnej na dane pytanie przez ponad połowę uprawnionych do głosowania – warunku tego nie spełniono, gdyż na pierwsze pytanie „TAK” odpowiedziało 44,28% uprawnionych, a na drugie – 46,29%. Wynik referendum nie był zatem wiążący[3].
Nr | Treść pytania[1] |
---|---|
1 | Czy jesteś za pełną realizacją przedstawionego Sejmowi programu radykalnego uzdrowienia gospodarki, zmierzającego do wyraźnego poprawienia warunków życia, wiedząc, że wymaga to przejścia przez trudny dwu-trzyletni okres szybkich zmian? |
2 | Czy opowiadasz się za polskim modelem głębokiej demokratyzacji życia politycznego, której celem jest umocnienie samorządności, rozszerzenie praw obywateli i zwiększenie ich uczestnictwa w rządzeniu krajem? |
Harmonogram czynności związanych z przeprowadzeniem referendum uchwaliła 16 października 1987 Rada Państwa[4]:
W badaniach przeprowadzonych przez ośrodek OBOP, udział w referendum deklarowało od 37 (20 października) do 51 proc. badanych, a jedna trzecia wyrażała brak zdecydowania. Większą gotowość do udziału deklarowali ludzie starsi i lepiej wykształceni[5].
Poniższe dane podano na podstawie obwieszczenia Centralnej Komisji do Spraw Referendum z 30 listopada 1987[3].
Realizacja tzw. drugiego etapu reformy gospodarczej
Odpowiedź | Głosów | |
---|---|---|
Liczba | % | |
TAK | 11 601 975 | 66,04 |
NIE | 4 866 207 | 27,70 |
brak odpowiedzi[b] | 1 100 781 | 6,27 |
Głosy ważne | 17 568 963 | 99,61 |
Głosy nieważne | 69 520 | 0,39 |
Razem | 17 638 483 | 100,00 |
Frekwencja | 67,32 | |
Wymagana liczba głosów „TAK” | 13 100 585 |
Województwo | Głosy ważne | Frekwencja | TAK% uprawnionych | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
TAK# | TAK% | NIE# | NIE% | brak# | brak% | # | % | ||
stołeczne warszawskie | 888 382 | 79,36 | 192 965 | 17,24 | 38 101 | 3,40 | 1 128 144 | 65,44 | 51,53 |
bialskopodlaskie | 86 811 | 59,80 | 46 950 | 32,34 | 11 418 | 7,86 | 145 722 | 69,17 | 41,21 |
białostockie | 194 809 | 61,42 | 97 473 | 30,73 | 24 919 | 7,86 | 318 648 | 66,00 | 40,35 |
bielskie | 241 638 | 61,89 | 121 682 | 31,17 | 27 092 | 6,94 | 391 965 | 64,63 | 39,84 |
bydgoskie | 368 524 | 67,32 | 146 387 | 26,74 | 32 526 | 5,94 | 549 119 | 73,11 | 49,07 |
chełmskie | 77 166 | 63,40 | 36 516 | 30,00 | 8 027 | 6,60 | 121 914 | 71,71 | 45,39 |
ciechanowskie | 136 057 | 61,63 | 69 682 | 31,56 | 15 022 | 6,80 | 221 970 | 76,20 | 46,71 |
częstochowskie | 218 787 | 59,86 | 119 843 | 32,79 | 26 851 | 7,35 | 365 801 | 65,98 | 39,46 |
elbląskie | 136 629 | 66,51 | 57 392 | 27,94 | 11 416 | 5,56 | 206 519 | 64,03 | 42,36 |
gdańskie | 349 054 | 64,58 | 155 571 | 28,78 | 35 861 | 6,63 | 543 148 | 56,31 | 36,19 |
gorzowskie | 144 915 | 64,29 | 65 438 | 29,03 | 15 040 | 6,67 | 225 922 | 66,67 | 42,76 |
jeleniogórskie | 188 292 | 70,42 | 63 734 | 23,84 | 15 354 | 5,74 | 268 011 | 71,18 | 50,01 |
kaliskie | 205 766 | 59,34 | 113 661 | 32,78 | 27 314 | 7,88 | 348 462 | 71,73 | 42,36 |
katowickie | 1 236 410 | 68,01 | 490 068 | 26,96 | 91 574 | 5,04 | 1 823 394 | 65,35 | 44,31 |
kieleckie | 325 317 | 62,55 | 158 535 | 30,48 | 36 256 | 6,97 | 521 117 | 66,50 | 41,51 |
konińskie | 129 736 | 57,00 | 77 496 | 34,05 | 20 368 | 8,95 | 228 401 | 71,89 | 40,83 |
koszalińskie | 162 514 | 66,72 | 67 034 | 27,52 | 14 024 | 5,76 | 245 189 | 69,96 | 46,37 |
krakowskie | 447 679 | 76,46 | 110 990 | 18,96 | 26 860 | 4,59 | 587 417 | 68,10 | 51,90 |
krośnieńskie | 133 464 | 60,05 | 73 019 | 32,85 | 15 778 | 7,10 | 223 288 | 69,48 | 41,53 |
legnickie | 137 939 | 63,18 | 65 279 | 29,90 | 15 117 | 6,92 | 219 007 | 65,52 | 41,27 |
leszczyńskie | 109 675 | 56,78 | 67 077 | 34,73 | 16 408 | 8,49 | 194 349 | 75,93 | 42,85 |
lubelskie | 267 355 | 63,49 | 122 367 | 29,06 | 31 397 | 7,46 | 422 874 | 59,15 | 37,39 |
łomżyńskie | 86 633 | 57,03 | 51 233 | 33,73 | 14 039 | 9,24 | 152 633 | 66,35 | 37,66 |
łódzkie | 398 719 | 76,48 | 97 381 | 18,68 | 25 222 | 4,84 | 522 986 | 58,71 | 44,76 |
nowosądeckie | 178 058 | 61,07 | 88 033 | 30,19 | 25 470 | 8,74 | 292 590 | 66,30 | 40,35 |
olsztyńskie | 221 915 | 63,49 | 103 413 | 29,58 | 24 218 | 6,93 | 350 840 | 72,39 | 45,79 |
opolskie | 274 599 | 60,87 | 143 483 | 31,81 | 33 050 | 7,33 | 452 670 | 65,63 | 39,81 |
ostrołęckie | 113 035 | 60,74 | 59 449 | 31,94 | 13 626 | 7,32 | 186 723 | 70,82 | 42,87 |
pilskie | 150 795 | 61,90 | 76 609 | 31,45 | 16 210 | 6,65 | 245 011 | 46,55 | 47,11 |
piotrkowskie | 193 198 | 63,74 | 90 337 | 29,80 | 19 568 | 6,46 | 303 621 | 68,01 | 43,28 |
płockie | 154 875 | 63,37 | 72 258 | 29,56 | 17 272 | 7,07 | 245 335 | 68,79 | 43,43 |
poznańskie | 365 069 | 62,75 | 171 022 | 29,40 | 45 657 | 7,85 | 585 472 | 63,19 | 39,40 |
przemyskie | 113 595 | 62,22 | 54 779 | 30,00 | 14 202 | 7,78 | 183 070 | 66,80 | 41,45 |
radomskie | 231 803 | 68,69 | 84 922 | 25,16 | 20 743 | 6,15 | 338 526 | 66,04 | 45,22 |
rzeszowskie | 203 832 | 63,36 | 97 843 | 30,41 | 20 045 | 6,23 | 322 376 | 70,21 | 44,39 |
siedleckie | 212 172 | 62,53 | 106 138 | 31,28 | 20 989 | 6,19 | 340 388 | 76,61 | 47,75 |
sieradzkie | 128 012 | 62,52 | 61 552 | 30,06 | 15 177 | 7,41 | 205 167 | 71,57 | 44,66 |
skierniewickie | 134 775 | 67,20 | 54 524 | 27,18 | 11 272 | 5,62 | 201 391 | 68,43 | 45,80 |
słupskie | 127 153 | 65,62 | 55 956 | 28,88 | 10 652 | 5,50 | 194 190 | 70,24 | 46,00 |
suwalskie | 122 189 | 58,52 | 69 415 | 33,24 | 17 205 | 8,24 | 209 502 | 67,77 | 39,52 |
szczecińskie | 292 146 | 66,02 | 125 312 | 28,32 | 25 054 | 5,66 | 444 280 | 65,95 | 43,39 |
tarnobrzeskie | 180 352 | 63,12 | 86 129 | 30,14 | 19 264 | 6,74 | 286 845 | 73,35 | 46,12 |
tarnowskie | 194 856 | 68,26 | 73 921 | 25,90 | 16 671 | 5,84 | 286 739 | 68,83 | 46,77 |
toruńskie | 211 805 | 65,85 | 90 914 | 28,26 | 18 945 | 5,89 | 323 796 | 71,13 | 46,53 |
wałbrzyskie | 241 902 | 69,91 | 84 234 | 24,34 | 19 867 | 5,74 | 346 826 | 69,93 | 48,78 |
włocławskie | 128 159 | 64,34 | 58 020 | 29,13 | 13 015 | 6,53 | 200 431 | 67,09 | 42,90 |
wrocławskie | 383 408 | 73,08 | 116 326 | 22,17 | 24 922 | 4,75 | 527 224 | 70,00 | 50,91 |
zamojskie | 157 921 | 60,05 | 84 160 | 32,00 | 20 891 | 7,94 | 264 175 | 76,04 | 45,45 |
zielonogórskie | 214 080 | 65,96 | 89 685 | 27,63 | 20 812 | 6,41 | 325 295 | 71,84 | 47,27 |
Polska | 11 601 975 | 66,04 | 4 866 207 | 27,70 | 1 100 781 | 6,27 | 17 638 483 | 67,32 | 44,28 |
„Głęboka demokratyzacja życia politycznego”
Odpowiedź | Głosów | |
---|---|---|
Liczba | % | |
TAK | 12 127 621 | 69,03 |
NIE | 4 317 401 | 24,57 |
brak odpowiedzi[b] | 1 123 941 | 6,40 |
Głosy ważne | 17 568 963 | 99,61 |
Głosy nieważne | 69 520 | 0,39 |
Razem | 17 638 483 | 100,00 |
Frekwencja | 67,32 | |
Wymagana liczba głosów „TAK” | 13 100 585 |
Województwo | Głosy ważne | Frekwencja | TAK% uprawnionych | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
TAK# | TAK% | NIE# | NIE% | brak# | brak% | # | % | ||
stołeczne warszawskie | 929 584 | 83,04 | 155 381 | 13,88 | 34 483 | 3,08 | 1 128 144 | 65,44 | 53,92 |
bialskopodlaskie | 89 971 | 61,97 | 43 454 | 29,93 | 11 754 | 8,10 | 145 722 | 69,17 | 42,71 |
białostockie | 203 151 | 64,04 | 88 514 | 27,90 | 25 536 | 8,05 | 318 648 | 66,00 | 42,08 |
bielskie | 258 201 | 66,14 | 104 649 | 26,80 | 27 562 | 7,06 | 391 965 | 64,63 | 42,57 |
bydgoskie | 383 309 | 70,02 | 132 572 | 24,22 | 31 556 | 5,76 | 549 119 | 73,11 | 51,04 |
chełmskie | 80 166 | 65,87 | 33 300 | 27,36 | 8 243 | 6,77 | 121 914 | 71,71 | 47,16 |
ciechanowskie | 140 475 | 63,63 | 64 804 | 29,35 | 15 482 | 7,01 | 221 970 | 76,20 | 48,22 |
częstochowskie | 233 689 | 63,94 | 104 324 | 28,54 | 27 468 | 7,52 | 365 801 | 65,98 | 42,15 |
elbląskie | 141 145 | 68,70 | 52 399 | 25,51 | 11 893 | 5,79 | 206 519 | 64,03 | 43,76 |
gdańskie | 367 879 | 68,06 | 135 960 | 25,16 | 36 647 | 6,78 | 543 148 | 56,31 | 38,14 |
gorzowskie | 150 314 | 66,69 | 59 410 | 26,36 | 15 669 | 6,95 | 225 922 | 66,67 | 44,36 |
jeleniogórskie | 194 141 | 72,61 | 56 632 | 21,18 | 16 607 | 6,21 | 268 011 | 71,18 | 51,56 |
kaliskie | 216 109 | 62,33 | 102 731 | 29,63 | 27 901 | 8,05 | 348 462 | 71,73 | 44,49 |
katowickie | 1 312 193 | 72,18 | 412 106 | 22,67 | 93 753 | 5,16 | 1 823 394 | 65,35 | 47,03 |
kieleckie | 341 355 | 65,63 | 141 559 | 27,22 | 37 194 | 7,15 | 521 117 | 66,50 | 43,56 |
konińskie | 135 811 | 59,67 | 70 922 | 31,16 | 20 867 | 9,17 | 228 401 | 71,89 | 42,75 |
koszalińskie | 169 328 | 69,52 | 59 821 | 24,56 | 14 423 | 5,92 | 245 189 | 69,96 | 48,31 |
krakowskie | 455 442 | 77,78 | 100 825 | 17,22 | 29 262 | 5,00 | 587 417 | 68,10 | 52,80 |
krośnieńskie | 140 655 | 63,28 | 65 473 | 29,46 | 16 133 | 7,26 | 223 288 | 69,48 | 43,77 |
legnickie | 145 690 | 66,73 | 56 898 | 26,06 | 15 747 | 7,21 | 219 007 | 65,52 | 43,59 |
leszczyńskie | 115 941 | 60,02 | 60 558 | 31,35 | 16 661 | 8,63 | 194 349 | 75,93 | 45,30 |
lubelskie | 280 836 | 66,69 | 108 264 | 25,71 | 32 019 | 7,60 | 422 874 | 59,15 | 39,28 |
łomżyńskie | 89 284 | 58,78 | 48 193 | 31,73 | 14 428 | 9,50 | 152 633 | 66,35 | 38,81 |
łódzkie | 414 758 | 79,56 | 81 328 | 15,60 | 25 236 | 4,84 | 522 986 | 58,71 | 46,56 |
nowosądeckie | 185 455 | 63,61 | 79 898 | 27,40 | 26 208 | 8,99 | 292 590 | 66,30 | 42,03 |
olsztyńskie | 231 960 | 66,36 | 92 825 | 26,56 | 24 761 | 7,08 | 350 840 | 72,39 | 47,86 |
opolskie | 287 947 | 63,83 | 129 459 | 31,81 | 33 726 | 7,33 | 452 670 | 65,63 | 41,75 |
ostrołęckie | 115 855 | 62,25 | 56 196 | 30,20 | 14 059 | 7,55 | 186 723 | 70,82 | 43,94 |
pilskie | 157 345 | 64,59 | 69 949 | 28,71 | 16 320 | 6,70 | 245 011 | 46,55 | 49,16 |
piotrkowskie | 201 258 | 66,40 | 81 690 | 26,95 | 20 155 | 6,65 | 303 621 | 68,01 | 45,08 |
płockie | 161 516 | 66,09 | 65 345 | 26,74 | 17 544 | 7,18 | 245 335 | 68,79 | 45,29 |
poznańskie | 386 183 | 66,38 | 148 541 | 25,53 | 47 024 | 8,08 | 585 472 | 63,19 | 41,68 |
przemyskie | 119 036 | 65,20 | 48 859 | 26,76 | 14 681 | 8,04 | 183 070 | 66,80 | 43,43 |
radomskie | 238 516 | 70,68 | 77 748 | 23,04 | 21 204 | 6,25 | 338 526 | 66,04 | 46,53 |
rzeszowskie | 218 876 | 68,03 | 82 162 | 25,54 | 20 682 | 6,43 | 322 376 | 70,21 | 47,67 |
siedleckie | 219 293 | 64,63 | 98 602 | 29,06 | 21 404 | 6,31 | 340 388 | 76,61 | 49,36 |
sieradzkie | 132 352 | 64,64 | 56 564 | 27,63 | 15 825 | 7,73 | 205 167 | 71,57 | 46,17 |
skierniewickie | 139 439 | 69,52 | 49 566 | 24,71 | 11 566 | 5,77 | 201 391 | 68,43 | 47,38 |
słupskie | 131 952 | 68,10 | 50 823 | 26,23 | 10 986 | 5,67 | 194 190 | 70,24 | 47,73 |
suwalskie | 128 001 | 61,30 | 63 318 | 30,32 | 17 490 | 8,38 | 209 502 | 67,77 | 41,40 |
szczecińskie | 308 669 | 69,75 | 108 246 | 24,46 | 25 597 | 5,78 | 444 280 | 65,95 | 45,84 |
tarnobrzeskie | 188 646 | 66,02 | 77 248 | 27,03 | 19 851 | 6,95 | 286 845 | 73,35 | 48,24 |
tarnowskie | 200 487 | 70,24 | 67 711 | 23,72 | 17 250 | 6,04 | 286 739 | 68,83 | 48,12 |
toruńskie | 219 742 | 68,31 | 82 582 | 25,67 | 19 340 | 6,01 | 323 796 | 71,13 | 48,27 |
wałbrzyskie | 250 690 | 72,45 | 75 153 | 21,72 | 20 160 | 5,83 | 346 826 | 69,93 | 50,55 |
włocławskie | 132 985 | 66,76 | 52 787 | 26,50 | 13 422 | 6,47 | 200 431 | 67,09 | 44,51 |
wrocławskie | 394 593 | 75,21 | 104 971 | 20,01 | 25 092 | 4,78 | 527 224 | 70,00 | 52,39 |
zamojskie | 164 096 | 62,40 | 77 113 | 29,32 | 21 763 | 8,28 | 264 175 | 76,04 | 47,23 |
zielonogórskie | 223 302 | 68,80 | 79 968 | 24,64 | 21 307 | 6,56 | 325 295 | 71,84 | 49,31 |
Polska | 12 127 621 | 69,03 | 4 317 401 | 24,57 | 1 123 941 | 6,40 | 17 638 483 | 67,32 | 46,29 |