![]() "Hai Hua" jako "Lejtienant Burakow" | |
Kraj budowy | |
---|---|
Użytkownicy |
|
Stocznia | |
Zbudowane okręty |
4 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność |
280 t normalna |
Długość |
59 m |
Szerokość |
6,9 m |
Zanurzenie |
1,98 m |
Napęd |
4 kotły Thornycroft, 2 pionowe 3-cylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania, moc indykowana 6000 KM, 2 śruby |
Prędkość | |
Załoga |
50 |
Uzbrojenie |
6 armat 47mm Hotchkiss L/35 (6xI) |
Niszczyciele typu Hai Long (chiń. 海龍; starsza transkrypcja spotykana w literaturze: Hai Lung) – seria czterech niszczycieli z początku XX wieku, zbudowanych w niemieckiej stoczni Schichau w Elblągu dla Chin. Zostały zdobyte w 1900 roku w Dagu przez mocarstwa europejskie i następnie służyły w marynarkach: rosyjskiej, brytyjskiej, niemieckiej i francuskiej; wszystkie początkowo pod nazwami: "Taku".
Po porażce w wojnie chińsko-japońskiej, jesienią 1896 roku Chiny zamówiły serię nowoczesnych niszczycieli w niemieckiej stoczni stoczni Schichau w Elblągu (ówczesny Elbing)[3]. Cechą je wyróżniającą miała być bardzo wysoka prędkość, przez co zastosowano wysmukły kadłub o lekkiej konstrukcji i siłownię o dużej mocy, napędzającą dwie śruby. Stocznia ta nie budowała dotąd niszczycieli i nowe okręty wywodziły się konstrukcyjnie z torpedowców tej firmy, lecz były powiększone. Zachowano w nich wypukły pokład dziobowy tzw. typu skorupy żółwia, stosowany na torpedowcach, a także np. brytyjskich niszczycielach. Po zbudowaniu były najszybszymi okrętami na świecie – na próbach w 1898 roku z pełnym zapasem węgla (67 ton) osiągnęły prędkość 33,6 węzła, bijąc ówczesny rekord prędkości (należący poprzednio do francuskiego torpedowca "Forban" - 31,03 w)[2]. Prędkość obliczeniowa przy małym zapasie węgla 25 ton miała wynosić aż 35,2 węzła[2].
Cztery okręty otrzymały nazwy: "Hai Long" (海龍), "Hai Qing" (海青; nr budowy 608), "Hai Hua" (海華; nr budowy 611) i "Hai Niu", przemianowany następnie na "Hai Xi" (海犀, nr budowy 610)[a]. W literaturze spotyka się starsze latynizacje nazw[b]. W lipcu-sierpniu 1898 przekazano w Niemczech odbiorcy niszczyciele "Hai Long" i "Hai Qing", następnie "Hai Niu" ("Hai Xi"), a w 1899 roku "Hai Hua"[2].
Okręty miały kadłub gładkopokładowy i dziobnicę taranową, z tym, że pokład dziobowy był wypukły, tworząc tzw. skorupę żółwia, sięgającą do małej sterówki na dziobie, w formie ściętego stożka. Na dachu sterówki był odkryty mostek. Okręty miały dwa pochyłe, dość grube kominy. Ich wykonany z ocynkowanej stali kadłub, połączony był nitami i mieścił dziewięć przedziałów oddzielonych grodziami wodoszczelnymi[2].
Układ napędowy składał się z dwóch pionowych 3-cylindrowych maszyn parowych potrójnego rozprężania, które napędzały dwie trójłopatowe śruby o średnicy 1,85 m. Parę zapewniały 4 wodnorurkowe kotły typu Thornycroft o ciśnieniu roboczym 12 at i ciśnieniu przy forsowaniu 16 at. Kotły i maszyny umieszczone były w osobnych przedziałach, w układzie liniowym (kotłownie, a za nimi maszynownie)[2]. Energię elektryczną zapewniał parowy generator prądu o mocy 4 kW i napięciu 67 V[4].
Uzbrojenie artyleryjskie składało się z sześciu dział kalibru 47 mm Hotchkiss (niemieckiego modelu) o długości lufy 35 kalibrów (L/35), które rozmieszczone były symetrycznie po trzy na każdej z burt (za sterówką, po bokach drugiego komina i na rufie). Pod względem kalibru i rozmieszczenia było ono bardziej typowe dla dużych torpedowców, niż niszczycieli. Uzbrojenie torpedowe tworzyły dwa pojedyncze aparaty torpedowe dla torped Schwarzkopf kalibru 356 mm, umieszczone na pokładzie w osi symetrii, między kominami i za drugim kominem[2] (w niektórych publikacjach podawane są mylnie kalibru 381 mm - 18 cali)[c].
7 kwietnia 1899 cała flotylla wypłynęła z Niemiec i płynąc przez Kanał Sueski dotarła do Chin 6 czerwca 1899[3]. Ich służba tam była niedługa, gdyż 17 czerwca 1900 roku wszystkie cztery zostały zdobyte przez marynarzy brytyjskich pod dowództwem por. Rogera Keyesa przy fortach Dagu (Taku) podczas interwencji międzynarodowej w Chinach ogarniętych powstaniem bokserów. Chińskie załogi stawiały niewielki opór, zabity został m.in. dowódca "Hai Hua"[2].
Zdobyte okręty zostały rozdzielone pomiędzy cztery kraje, których okręty uczestniczyły w szturmie Dagu: Wielka Brytania otrzymała flagowy "Hai Long", Rosja – "Hai Hua", Niemcy – "Hai Qing" i Francja – "Hai Xi"[d]. Wszystkim okrętom nadano w odpowiednich marynarkach imię "Taku" ("Takou" w przypadku francuskiego). Jedynie rosyjski niszczyciel 27 stycznia 1901 przemianowano na "Lejtienant Burakow", od nazwiska oficera kanonierki "Koriejec" zabitego podczas szturmu Dagu[2].
"Lejtienant Burakow" służył w rosyjskiej Eskadrze Pacyfiku w Port Artur (ob. Lüshunkou). Zdjęto z niego jednak obie wyrzutnie dla nietypowych we flocie rosyjskiej torped 356 mm. Dopiero niedługo przed wojną z Japonią zamontowano na nim jedną wyrzutnię torped 381 mm przeznaczoną pierwotnie dla budowanego niszczyciela "Statnyj". W maju 1904 krótkolufowe i używające nietypowej amunicji działa 47 mm Hotchkissa zamieniono na typowe rosyjskie tego kalibru i systemu. Według niektórych informacji, na lewej burcie ustawiono działo 75 mm Canet[2]. Okręt brał aktywny udział w obronie Port Artur podczas wojny rosyjsko-japońskiej w 1904 roku, w tym dwukrotnie przerywał japońską blokadę w rejsach łącznikowych. 24 lipca (11 lipca starego stylu) 1904 został storpedowany przez kuter parowy z pancernika "Mikasa" i osadzony na mieliźnie w zatoce Tahe[2].
Niemiecki SMS "Taku" był używany we Niemieckiej Eskadrze Wschodnioazjatyckiej w bazie Qingdao. Od 1902 roku jego uzbrojenie stanowiły 2 działa 50 mm L/40[4] i, według publikacji, dwie wyrzutnie torped 450 mm[c]. 13 czerwca 1914 został skreślony z listy floty z uwagi na zużycie kotłów[4]. Po wybuchu I wojny światowej, w obliczu japońsko-brytyjskiego oblężenia Qingdao, został 28 września 1914 samozatopiony w zatoce Jiaozhou[4].
Francuski "Takou" służył także na Dalekim Wschodzie – w Sajgonie. Uzbrojenie stanowiły, według publikacji, 4 działa 47 mm, 2 działa 37 mm i 2 wyrzutnie torped 381 mm[5]. Został utracony – rozbity 22 lutego 1911 r.[5]
Brytyjski HMS "Taku" służył w składzie sił China Station, lecz z uwagi na mało pozytywną ocenę jego własności przez marynarkę brytyjską, pozostawał w rezerwie lub służył jako tender (okręt pomocniczy) dla brytyjskiej bazy w Hongkongu HMS "Tamar". W 1914 został skreślony z listy floty[6].