Wykonawca singla z albumu Burlesque: Original Motion Picture Soundtrack | ||||
Christina Aguilera | ||||
Wydany |
12 listopada 2010 r. | |||
---|---|---|---|---|
Nagrywany | ||||
Gatunek | ||||
Długość |
4:23 (wersja albumowa) | |||
Wydawnictwo | ||||
Producent | ||||
Format | ||||
Autor |
Christina Aguilera, Christopher Stewart, Claude Kelly | |||
Singel po singlu | ||||
|
Express – piosenka pop/R&B stworzona na ścieżkę dźwiękową Burlesque: Original Motion Picture Soundtrack (2010). Wykonywany przez amerykańską piosenkarkę Christinę Aguilerę oraz wyprodukowany przez Christophera „Tricky’ego” Stewarta, utwór wydany został jako pierwszy singel promujący krążek w listopadzie 2010 roku.
Singel odniósł umiarkowany sukces komercyjny, obejmując pozycje w Top 30 większości list przebojów, na których był notowany. Zajął miejsce siedemdziesiąte piąte na UK Singles Chart oraz pięćdziesiąte ósme na ARIA Top 100 Singles[1][2]. Choć nie był promowany wideoklipem, „Express” został przebojem w krajach Azji; uplasował się tam na szczycie oficjalnych zestawień singlowych Armenii i Tajwanu, a także na pozycji #2 japońskiego Oricon Top 100 Singles[1]. Piosenka została pozytywnie oceniona przez krytyków muzycznych, którzy docenili jej nowoczesną aranżację oraz interpretację utworu przez Aguilerę[3][4].
Utwór powstawał na przestrzeni lat 2009 i 2010 w czterech pracowniach: The Village Recorder i Larrabee Sound Studios w Los Angeles, The Boom Boom Room w Burbank oraz Triangle Sound Studios w Atlancie. Autorami utworu są Christina Aguilera, Claude Kelly[5] i Christopher „Tricky” Stewart[6][7]; dwaj ostatni nawiązali współpracę z Aguilerą podczas nagrywania przez nią albumu Bionic (2010)[5][7]. Wokalistka opisała „Express” jako „bardzo zmysłowy utwór traktujący o byciu silną kobietą i znalezieniu pewności siebie we własnym erotyzmie”[8]. Jednocześnie treść może opisywać życie tancerki burleskowej – bohaterki filmu muzycznego Burleska (Burlesque, 2010), w którym w głównej roli żeńskiej wystąpiła Aguilera[9]. „Express” jest jedną z trzech piosenek napisanych przez Aguilerę na ścieżkę dźwiękową do filmu oraz jedną z ośmiu przez nią wykonanych[9]. Gatunkowo „Express” balansuje na pograniczu muzyki pop, R&B i jazz-popu, podobnie jak inne piosenki z Burlesque OST. W wykonaniu odwołuje się do materiału z krążka Bionic, zawierając w sobie elementy elektroniki (słyszalne głównie pod koniec utworu) i dance-popu. Melodia utworu, inspirowana muzyką lat pięćdziesiątych XX wieku[10], jest współmierna ze staromodnym stylem przeboju Aguilery „Lady Marmalade” (2001)[4]. Jak podkreślali krytycy muzyczni, zamysłem kompozycji było zmiksowanie „old-schoolowego” tonu ze współczesnym krojem[10][11]. Piosenkę skomponowano w tonacji a-moll; głos wykonawczyni opiera się na oktawach, od E3 do E5[12].
45-sekundowy fragment utworu „Express” w sieci opublikowany został już na początku października 2010, udostępniony przez zarządców oficjalnej strony internetowej filmu Burleska. Kopia fragmentu piosenki trafiła na serwis YouTube[13]. Światowa premiera utworu miała miejsce 3 listopada 2010 roku na antenie amerykańskiej radiostacji KIIS-FM, w audycji On Air with Ryan Seacrest. Wówczas „Express” ogłoszony został przez prezentera Ryana Seacresta pierwszym singlem promującym soundtrack z filmu[14][15]. Początkowo na anglojęzycznej Wikipedii pojawiały się informacje, jakoby za inauguracyjny singel służyć miał utwór zamykający album, „The Beautiful People”, a 5 listopada singel „Express” opublikowano w Stanach Zjednoczonych na płytach kompaktowych. Obie okazały się nieprawdziwe. Fizyczna premiera singla odbyła się 19 listopada 2010, kiedy to wydawnictwo opublikowano w formacie digital download w Stanach Zjednoczonych[16]. Ponadto, także w listopadzie, RCA Records wydało – jak się wkrótce okazało – błędne oświadczenie, wedle którego premiera singla CD miała nastąpić po wejściu do kin filmu Burleska[17]. W połowie listopada „Express” wydany został jako singel airplayowy we Włoszech[18], a na początku grudnia zadebiutował na antenach radiowych w Australii[19]. „Express” nigdy nie został opublikowany na singlu CD.
W ostatnim dniu listopada 2010, jeszcze nie będąc oficjalnie wydanym singlem, „Express” zadebiutował w trzech japońskich notowaniach publikowanych przez magazyny Billboard i Hanshin Contents Link: prestiżowym Japan Hot 100, Top 100 Airplay oraz Adult Contemporary Airplay Chart, kolejno na pozycjach #68, #55 oraz #38[19]. Były to pierwsze listy przebojów, na jakich swoją obecność zanotował utwór. Jako szczytne w tych zestawieniach singel odnotował pozycje: #32[20], #20[21], #8[22]. Na innej japońskiej liście, Oricon Top 100 Singles, „Express” zajął wysokie miejsce drugie[1]. W drugiej połowie grudnia singel debiutował z pozycji siedemdziesiątej piątej na liście UK Singles Chart[23]. Osiągnął miejsca pierwsze list przebojów singlowych Armenii i Tajwanu oraz uplasował się w Top 10 listy indonezyjskiej i singapurskiej[2].
Według redaktorów strony internetowej the-rockferry.onet.pl, „Express” to jeden z trzydziestu najlepszych utworów nagranych przez Aguilerę w latach 1997–2010[24].
Utwór spotkał się z pozytywnym przyjęciem krytyki. Przy okazji omówienia albumu Burlesque: Original Motion Picture Soundtrack dla witryny internetowej Decaptain.com, redaktor Antoine Reid wytypował „Express” na najnowocześniej brzmiącą piosenkę z płyty. „Zaczyna się dźwiękami trąbek i trzasków, aby szybko przejść w odrobinę elektroniczny bit; co jest przyjemnego w tym utworze, to, że – w przeciwieństwie do wcześniejszych kompozycji (zawartych na albumie – przyp.) – charakteryzuje się on agresywnym wokalem Aguilery i kieruje zasadą 'wszystkie chwyty dozwolone'” – napisał Reid[3]. Eric Henderson, recenzent czasopisma Slant Magazine, uznał „Express” za utwór „nieprzyzwoity, brzęczący i taneczny”, przekształcający Aguilerę w „bioniczną Lady Marmalade”[4]. Piosenkę docenił także serwis Movie-Moron.com, pisząc, że „Express” „może poszczycić się dźwiękiem oddającym ducha muzyki XXI wieku” oraz porównując jej refren do refrenu przeboju Aguilery „Dirrty” (2002)[25]. Zdaniem recenzenta filmowo-muzycznego serwisu internetowego Movie Buzzers, „Express” i „Show Me How You Burlesque” są seksownymi, energicznymi utworami, które stanowią dopełnienie talentu Aguilery i obrazują, jak dobrze przygotowała się ona jako tancerka do udziału w muzycznym filmie Burleska[26]. Mariusz Leśniowski (orange.pl) pochwalił mocny bit piosenki oraz opisał ją jako „zestawienie dowolnie wybranego fragmentu pamiętnego musicalu Chicago z podkładem do utworu ‘Don’t Stop the Music' Rihanny”[27]. Marek Michalak (tuba.pl) pisał o „Express” jako o „dobrze wypadającym, energetycznym kawałku, umiejętnie łączącym tradycyjne dźwięki z nowoczesnym beatem”[28].
W retrospektywnej recenzji dla serwisu Idolator z 2018 roku pisano, że „Express” to utwór, który „zasługiwał na bycie przebojem i został okradziony z nagrody Grammy”. Wspomniano również, że jego wykonanie w Burlesce pozostaje najlepszą sceną w filmie[29].
Promocja medialna singla ruszyła pod koniec listopada 2010. Dnia 12 listopada 2010 roku ukazał się przedpremierowy fragment (teaser) wideoklipu do utworu, w którym Aguilera, jako Ali z filmu Burleska, śpiewa i tańczy w filmowym klubie „The Burlesque Lounge”. Do realizacji właściwego teledysku nigdy nie doszło. 21 listopada 2010 w Los Angeles artystka wystąpiła z utworem „Express” podczas 38. ceremonii wręczenia nagród American Music Awards; było to jedno z najważniejszych wydarzeń wieczoru[30]. Występ rozpoczęła siedząc na krześle, tyłem do widowni, by następnie obrócić się i w świetle reflektorów zaprezentować swój sceniczny wizerunek – ubrana była w czarny, błyszczący trykot-bezrękawnik, czarne buty do kolan i melonik. Scenę stylizowano na klub burleski, zgodnie z fabułą filmu z udziałem Aguilery, który to promowany był przez singel „Express”, a wokalistce towarzyszyły zastępy skąpo ubranych tancerek[30]. Komentatorzy porównali show do występów artystki z utworem „Dirrty” w czasach medialnej promocji albumu Stripped (2002)[30], redaktor brytyjskiego dziennika Daily Mail jednoznacznie określił widowisko mianem „oszałamiającego”[31].
11 grudnia 2010 Aguilera gościła w talent show The X-Factor brytyjskiej stacji telewizyjnej ITV. Po wspólnym wykonaniu swojego przeboju „Beautiful” z finalistką programu Rebeccą Ferguson, wokalistka odśpiewała piosenkę „Express”[32]. Indywidualny występ Aguilery przypominał ten, który miał miejsce trzy tygodnie wcześniej podczas American Music Awards[33]; sceneria, choreografia oraz kostiumy tancerzy odwzorowywały scenę z filmu Burleska, w której bohaterka kreowana przez piosenkarkę wykonuje utwór[34]. Wykonanie wokalistki wzburzyło Brytyjczyków, którzy pokierowali w stronę ITV tysiące zażaleń. Skarżono się na rzekomo lubieżny układ taneczny Aguilery, który stacja wyemitowała w czasie, gdy przed telewizorami zasiadało kilka milionów rodzin z dziećmi. Podczas premiery filmu Burleska w Wielkiej Brytanii Aguilera broniła widowiska, w którym uczestniczyła, odwołując się do feminizmu oraz tłumacząc, że w sztuce burleskowej nie istnieją limity, ograniczające widowiskowość i wyznaczające sprośność[9]. Promocja utworu oraz filmu, z którego pochodził, uwzględniała także wywiad Aguilery w japońskiej telewizji. W trakcie wywiadu artystka odśpiewała fragment piosenki[35].
28 maja 2016 występ Aguilery przed dwustutysięczną widownią zamknął marokański festiwal muzyczny Mawazine. Wśród dwudziestu odśpiewanych przez artystkę piosenek znalazł się fragment „Express”, poprzedzający cover „Lady Marmalade”[36][37][38]. Rok później, w lipcu 2017, fragment nagrania został wykorzystany w trakcie koncertu Northwestern Mutual, odbywającego się w hali BMO Harris Bradley Center[39][40]. Instrumentalny urywek z piosenki urozmaicił też segmenty taneczne trasy koncertowej The Liberation Tour (2018)[41][42] oraz rezydentury The Xperience (2019)[43][44]. Latem 2019 roku Aguilera ruszyła w europejską trasę The X Tour: set koncertowy obejmował między innymi medley utworów „Vanity” i „Express”[45][46].
W drugiej połowie lutego 2011 w sieci pojawił się parodystyczny wideoklip przedstawiający popisy taneczne dziesięcioletniego tajwańskiego chłopca. Dziecko, ubrane w kobiecy strój, tańczyło do piosenki „Express”, wzorując swój układ na choreografii Aguilery z filmu Burleska. Nagranie wzbudziło kontrowersje; redaktorka magazynu Billboard Jillian Mapes krytykowała seksualny wydźwięk klipu[47]. W czerwcu 2014 „Express” został wykonany przez wokalistkę Elefterię Elefteriu podczas jednego z nadawanych na żywo odcinków greckiego programu telewizyjnego Your Face Sounds Familiar. Później, wiosną 2019, Katarzyna Dąbrowska zaśpiewała utwór na łamach polskiej edycji programu[48]. Singel Louisy Johnson, „Yes” (2018), został zainspirowany brzmieniem piosenki Aguilery[49]. W styczniu 2021 roku Madison Hubbell i Zachary Donohue wywalczyli mistrzostwo USA w łyżwiarstwie figurowym w kategorii para taneczna. Swoją choreografię opracowali do piosenki „Express” Aguilery[50][51].
Rok | Ceremonia | Nagroda | Rezultat |
---|---|---|---|
2011 | J-Wave Awards | piosenka roku[52] | Nominacja |
Kraj/region | Notowanie (2010/2011) | Wydawca | Najwyższa pozycja |
---|---|---|---|
Armenia | Official Singles Chart[1] | IFPI | 1 |
Australia | Top 100 Singles[53][19] | ARIA Charts | 58 |
Chile | Top 100 Singles[54] | Nielsen Chile/IDERE/Monitec | 100 |
Chorwacja | Top 100 Airplay[2] | YE | 25 |
Indonezja | Official Singles Chart[1] | LIMA | 5 |
Top 50 Singles[55] | Creative Disc | 2 | |
Top Digital Songs[56] | LIMA | 1 | |
Izrael | Airplay Chart[57] | Soundcharts | 31 |
Japonia | Adult Contemporary Airplay Chart[22] | Billboard/Hanshin Contents Link | 8 |
Japan Hot 100[20] | 32 | ||
Top 100 Airplay[21] | 20 | ||
Top 100 Singles[1] | Oricon | 2 | |
Kostaryka | Top 30 Airplay[2] | IFPI | 16 |
Malta | Top 20 Singles[2] | 14 | |
Nikaragua | Official Singles Chart[2] | 21 | |
Singapur | Official Singles Chart[2] | 8 | |
Stany Zjednoczone | Billboard Bubbling Under Hot 100[58] | Billboard | 2 |
Szwajcaria | Top 100 Singles[1] | Schweizer Hitparade | 54 |
Tajwan | Airplay Chart[59] | Soundcharts | 8 |
Top 50 Singles[1] | RIT | 1 | |
Wielka Brytania | UK R&B Chart[60] | OCC | 21 |
UK Singles Chart[23] | 75 | ||
Włochy | Top 100 Airplay[61] | FIMI | 50 |
Top 50 Singles[62] | 91 |
Kraj | Notowanie (2011) | Wydawca | Najwyższa pozycja |
---|---|---|---|
Indonezja | Top 50 Singles[63] | Creative Disc | 51 |
Tajwan | Top 50 Singles | RIT | 20 |
Region | Data | Format | Wytwórnia |
---|---|---|---|
Włochy | 12 listopada 2010 | airplay[18] | RCA Records |
Stany Zjednoczone | 19 listopada 2010 | digital download[16] | |
Australia | 6 grudnia 2010 | airplay[19][64] | Sony Music Entertainment |
Polska | 29 stycznia 2011 |