Analiza kredytowa – służy badaniu zdolności kredytowej kredytobiorcy i stanowi podstawę do oceny ryzyka kredytowego związanego z udzieleniem kredytu danemu podmiotowi.

Wysokość ryzyka kredytowego

[edytuj | edytuj kod]

Wpływ na wysokość ryzyka kredytowego, ponoszonego przez bank, mają w szczególności następujące czynniki:

W działalności kredytowej banki mają do czynienia z różnymi grupami kredytobiorców: przedsiębiorstwami, gospodarstwami domowymi, jednostkami sektora finansów publicznych oraz innymi bankami. W zależności od tego, czy o kredyt ubiega się osoba fizyczna, czy osoba prawna, analiza kredytowa kredytobiorcy ma specyficzne cechy. W przypadku osób fizycznych i udzielanych im kredytów konsumpcyjnych większe znaczenie ma analiza jakościowa, polegająca na ocenie cech indywidualnych kredytobiorcy, które mają wpływ na jego skłonność do spłaty zobowiązania wobec banku. W odniesieniu do kredytów gospodarczych dominującą rolę w analizie kredytowej ma aspekt ekonomiczno-finansowy (analiza ilościowa).

Analiza kredytowa podmiotów gospodarczych

[edytuj | edytuj kod]

Przedsiębiorstwa stanowią bardzo niejednorodną grupę kredytobiorców, różnią się bowiem między sobą wielkością kapitału, rodzajem i rozmiarami działalności (małe, średnie, duże i koncerny międzynarodowe), wysokością zaciąganych kredytów oraz ich przeznaczeniem. Wpływa to w istotny sposób na zakres przeprowadzanej analizy, która nie musi być szczegółowa w przypadku niewielkich kredytów udzielanych małym przedsiębiorstwom czy osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą. Natomiast w przypadku finansowania dużych przedsiębiorstw jest celowe, by analiza była szczegółowa.

Podstawowymi czynnikami wpływającymi na zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań wobec banku są m.in.:

Na podstawie przedkładanej przez klienta sprawozdawczości finansowej i przy wykorzystaniu całego zestawu wskaźników finansowych ocenia się, w jakim stopniu kondycja finansowa umożliwia klientowi spłatę kredytu. Najprostsza analiza kredytowa polega na ustaleniu i ocenie tradycyjnych wskaźników mierzalnych, tj. płynności i rentowności, oraz niemierzalnych, np. możliwości zbytu i perspektyw rozwojowych. W anglo-amerykańskiej praktyce bankowej przy ocenie wiarygodności kredytowej uwzględnia się pięć kryteriów oceny ryzyka kredytowego (tzw. 5 C)[1]:

Analiza kredytowa osób fizycznych

[edytuj | edytuj kod]

Punktem wyjścia dla analizy kredytowej osób fizycznych są indywidualne cechy kredytobiorcy (analiza jakościowa). Najczęściej stosowane przez banki rodzaje analizy kredytowej osób fizycznych to analiza ilościowa, jakościowa oraz punktowa.

Analiza ilościowa polega na ustaleniu wysokości i stabilności uzyskiwanych dochodów, które są zapewnieniem spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w ustalonym przez bank terminie. Niezbędne do przeprowadzenia takiej analizy są dokumenty przedstawiane bankowi przez kredytobiorców, obrazujące ich sytuację finansową[2].

Analiza jakościowa jest analizą dokonywaną na podstawie cech jakościowych kredytobiorcy. Cechy te mają istotny wpływ na skłonność klienta do wywiązywania się z zaciągniętych zobowiązań kredytowych. Analiza jakościowa obejmuje więc ocenę[3]:

Ryzyko związane z udzieleniem kredytu wzrasta wprost proporcjonalnie do kwoty kredytu i długości okresu kredytowania, a zmniejszane jest poprzez wysokość wkładu własnego kredytobiorcy oraz proponowane zabezpieczenia.

Scoring kredytowy (ang. credit scoring) polega na punktowej ocenie cech jakościowych i ilościowych kredytobiorcy. Bank poddaje ocenie najistotniejsze dla siebie cechy, które mają istotny wpływ na analizę zdolności kredytowej. Ujmuje się np. wiek, płeć, stan rodzinny, sytuację majątkową, wykształcenie, zatrudnienie, wykonywany zawód, osiągane dochody itp. Poszczególnym cechom przypisuje się określoną liczbę punktów (przykładowo 8 punktów za wysokie dochody, 5 punktów za dochody średnie, 2 punkty za zadowalające, 0 za niskie). W praktyce wykorzystywane są dwa główne rodzaje scoringu, tj. scoring aplikacyjny i scoring behawioralny, których charakterystykę przedstawiono w tabeli:

Scoring aplikacyjny (użytkowy) Scoring behawioralny
Dotyczy oceny nowych klientów banku i polega na analizie złożonych przez nowego kredytobiorcę odpowiedzi na serię pytań zamieszczonych we wniosku kredytowym. Karta scoringu statystycznego budowana jest na podstawie analizy danych dotyczących klientów, którym bank udzielił kredytu w przeszłości. Podstawą oceny nie jest złożony wniosek kredytowy, lecz dotychczasowa współpraca z klientem, scoring dotyczy więc stałych klientów. Wykorzystywany m.in. do określania nowego limitu kredytowego czy też przy modyfikacji już istniejącego; przy udostępnianiu nowych produktów; przy przedłużaniu warunków umowy itp.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Bankowe metody analizy zdolności kredytowej jako czynnik wzrostu konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw. ur.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-04-24)]., Agata Janas, Katedra Teorii Ekonomii, Uniwersytet Rzeszowski, Zeszyt nr 5, s. 216, 2004.
  2. Zob. Rekomendacja 6, pkt 6.2, [w:] Rekomendacja T dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem detalicznych ekspozycji kredytowych, Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa, luty 2013.
  3. Zob. Rekomendacja 6, pkt 6.10, [w:] Rekomendacja T dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem detalicznych ekspozycji kredytowych, Komisja Nadzoru Finansowego, Warszawa, luty 2013.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]