Profielstaal is een term voor een productgroep of halffabricaat gemaakt uit staal, maar ook voor een staafvormige bouwdeel uit deze groep. Profielstaal is een metaalspecifieke aanduiding voor een profiel. Staalprofiel daarentegen is een benaming voor zowel het bouwdeel als de verschillende doorsneden. Een staalprofiel is verkregen met walsen, rolvormen of extruderen en de afmetingen zijn vrijwel altijd genormeerd. Een profiel kan ook samengesteld worden uit verschillende staalprofielen door deze aan elkaar te lassen (een bijvoorbeeld is de plaatligger), te bouten of te klinken. Geklonken samengestelde liggers zijn vrijwel alleen nog bij oudere staalconstructies te zien. H-, I- en U-profielen hebben twee horizontale parallelle rechthoeken onder en boven die de flens genoemd worden, en de verticale rechthoek ertussen heet lijf.
De maten en massa voor de hier weergegeven profielen zijn opgenomen in een Europese Norm, dat per land gepubliceerd wordt door de aangesloten nationale normalisatie-instituten. voor Nederlands is dat NEN EN 10365:2017 en[1], voor België is dat NBN EN 10365:2017. Deze norm is gebaseerd op de DIN-1025 serie. Deze is norm is teruggetrokken, de europsese norm DIN EN 10365:2017-05 wordt aanbevolen.[2]. De norm geldt niet voor roestvast stalen profielen.
Zoals de naam aangeeft, onderscheiden H-profielen zich van I-profielen door hun bredere flenzen. H- en I-profielen worden getypeerd door hun hoogte. Dit geldt in ieder geval voor de HEB-reeks. De HEA-reeks is 10 mm lager (HE200B = 200 mm hoog, een HE200A = 190 mm hoog, bij kleinere HEA-profielen is het verschil in hoogte kleiner); de HEM-reeks is hoger dan het typenummer aangeeft en is in veel gevallen ook iets breder. Bij het productieproces wordt gebruik gemaakt van dezelfde walsrollen tussen de flenzen voor de B-, A- en M-reeks, de walsrollen buiten de flenzen worden versteld in hoogte en breedte. Verder hebben H-profielen in vergelijking met I-profielen doorgaans dikkere flenzen en een dikkere verticaal (lijf) bij een gegeven hoogte. De binnenhoeken van alle profielen hebben een ronding (radius = r in de figuren), die per profiel verschillend is.
In veel gevallen gaat het hier om speciale toepassingen en/of zware belastingen. De profielen worden in Europa gemaakt volgens de eerder genoemde EN 10365, die voor deze profielen gebaseerd is op de Amerikaanse of Britse norm. Alle profielen met een (extra) brede flens.
Met ander vormen en volgens andere normen:
Voor de meeste profielen geldt dat ze in de handel verkrijgbaar zijn. IPEA, HEAA, UPE en de minder gangbare profielen zijn meestal niet op voorraad. Ze worden op verzoek gewalst, waarbij een minimum tonnage per profiel moet worden afgenomen en de levertijd afhankelijk is van het walsschema van de walserij.
Door de toenemende automatisering kunnen samengestelde profielen - voor I-/H-vormen plaatliggers genoemd, meestal uit plaat of strip - een alternatief bieden. Afmetingen kunnen vrij gekozen worden.
Er zijn verschillende soorten toepassingen.
Er zijn vele landen die eigen normen hebben voor profielen. De belangrijkste zijn wel de britse en amerikaanse profielen
Ander profielseries komen uit bijvoorbeeld Australië, Japan en Korea, over het algemeen gekende industrielanden.
Koudgevormde profielen zijn gezet uit plaat en vallen buiten dit artikel.