Adelheid van Anjou, ook Blanche[1] genoemd (ca. 945 - 29 mei 1026[2]), was een hoge edelvrouw uit West-Francië. Zij zou door haar huwelijken aan de belangrijkste hoven van haar tijd vertoeven en door haar kortstondig huwelijk met koning Lodewijk V van West-Francië zelfs door haar eigen broer tot koningin van Aquitanië worden gekroond. Ze was regentes van Gevaudan tijdens de minderjarigheid van haar zonen rond 970 en van de Provence tijdens de minderjarigheid van haar stiefzoon, Willem II van Provence, van 994 tot 999.
Adelheid werd geboren als dochter van graaf Fulco II van Anjou[3] en diens echtgenote, Gerberga van Orléans (ca. 920 - voor 952), mogelijk dochter van burggraaf Godfried van Orléans. Ze was de zus van Godfried I van Anjou en bisschop Guy van Anjou.
Zij huwde rond 960-965 met Stefanus van Brioude, graaf van Gévaudan, met wie ze drie zonen had (de volgorde van deze is niet precies geweten):[4]
Vervolgens trad ze rond 975 met Raymond (V) van Toulouse in het huwelijk.[7] Zij schonk hem een zoon en mogelijk ook een dochter:
Lotharius liet zijn zoon en kroonprins Lodewijk in 982 te Brioude met Adelheid, die de rijke weduwe van graaf Stefaan van Gévaudan was, trouwen.[10] Tegelijkertijd stuurde Lotharius zijn zoon naar Aquitanië, waar Lodewijk ofwel als koning van Aquitanië zou heersen of als medekoning van zijn vader zou optreden (de gegevens in de bronnen spreken elkaar tegen).[11] Het koppel zou kort na hun huwelijk door Adelheids broer, bisschop Guy van Anjou, tot koning en koningin van Aquitanië zijn gekroond.[12] Adelheids oudste broer, Godfried I van Anjou, zou op dat moment op het toppunt van zijn macht zijn als sénéchal van Frankrijk én schoonbroer van de kroonprins.
Het huwelijk zou echter niet lang standhouden - er was een groot leeftijdsverschil - en werd na een jaar of twee ontbonden.[13] Lodewijk keerde in 984 terug naar het hof van zijn vader.[14]
Adelheid zou naar het hof van Willem I van Provence in Arles vluchten en met deze in het huwelijk treden (tussen juni 981 en januari 984).[15]
Ze zou haar echtgenoot tijdens hun huwelijk meermaals bijstaan. Zo vinden we haar in 986 terug te Avignon bij een schenking aan de Sint-Andriesabdij van Villeneuve-lès-Avignon.[16] Vervolgens wordt ze vermeld in schenkingsaktes aan de abdij van Montmajour te Arles in mei 988,[17] aan de abdij Saint-Victor in juni 989,[18] op 6 maart 991 opnieuw aan de abdij van Montmajour[19] en ten slotte terug te Avignon op 29 augustus 993.[20]
Ze was bij hem moeder van (de volgorde is opnieuw niet geweten):
Ze was, tegen het advies van de paus, 993 regentes voor haar zoon, bestreed opstandelingen, en was in 1018 regentes voor haar kleinzoon. Ze deed meerdere schenkingen aan de abdij Saint-Victor.
Haar huwelijk met Otto Willem van Bourgondië is speculatief en omstreden.[24]
Ze werd na haar dood in de abdij van Montmajour bijgezet, waar ze een gisant op haar graftombe kreeg.[25]
Adelheid van Anjou speelt een rol in enkele fictiewerken, waaronder:
Fulco II van Anjou | Gerberga van Orléans | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Stefanus van Brioude | Adelheid van Anjou | Raymond (V) van Toulouse | Lodewijk V van West-Francië | Willem I van Provence | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Pons van Gévaudan | Bertrand van Gévaudan | Stefanus van Gévaudan | Willem III van Toulouse | Toda Adelheid | Willem II van Provence | Constance van Arles | Robert II van Frankrijk | Ermengarde van Arles | Robert I van Auvergne | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||