Repubblika tal-Albanija Republika e Shqipërisë |
||||||
---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
Mottu: (uffiċjali) You, Albania, give me honor, give me the name Albanian Inti, Albanija, agħti lili unur, agħti lili l-isem Albaniż |
||||||
Innu nazzjonali: Rreth flamurit te përbashkuar [1] Himni i Flamurit (Albaniż) Uniti madwar il-bandiera |
||||||
![]() |
||||||
Belt kapitali | Tirana 41°20′N 19°48′E / 41.333°N 19.8°E
| |||||
L-ikbar belt | Tirana | |||||
Lingwi uffiċjali | Albaniż | |||||
Gruppi etniċi | 92% - 95% Albaniżi, 3% - 6% Griegi, 25% oħrajn | |||||
Gvern | Repubblika parlamentari unitarja | |||||
- | President | Bujar Nishani | ||||
- | Prim Ministru | Edi Rama | ||||
Leġislatura | Parlament | |||||
Formazzjoni | ||||||
- | Prinċipalità ta' Arber | 1190 | ||||
- | Lega ta' Lezhë | 2 ta' Marzu 1444 | ||||
- | Indipendenza mill-Imperu Ottoman | 28 ta' Novembru 1912 | ||||
- | Prinċipalità tal-Albanija | 29 ta' Lulju 1913 | ||||
- | Kostituzzjoni kurrenti | 28 ta' Novembru 1998 | ||||
Erja | ||||||
- | Total | 28,748 km2 (143) 11,100 km2 mil kwadru |
||||
- | Ilma (%) | 4.7 | ||||
Popolazzjoni | ||||||
- | stima tal-2011 | 2,831,741 (137) | ||||
- | ċensiment tal-2006 | 2,831,741 | ||||
- | Densità | 98.5/km2 (63) 251.11/mili kwadri |
||||
PGD (PSX) | stima tal-2012 | |||||
- | Total | $26.110 biljun[2] | ||||
- | Per capita | $9,231[2] | ||||
PGD (nominali) | stima tal-2012 | |||||
- | Total | $13.12 biljun[2] | ||||
- | Per capita | $4,634[2] | ||||
IŻU (2013) | ▲ 0.749[3] (għoli) (70) | |||||
Valuta | Lek (ALL ) |
|||||
Żona tal-ħin | CET (UTC+1) | |||||
Kodiċi telefoniku | 355 | |||||
TLD tal-internet | .al |
L-Albanija, uffiċjalment magħrufa bħala r-Repubblika tal-Albanija (Albaniż: Republika e Shqipërisë), huwa pajjiż fl-Ewropa tax-Xlokk. Dan huwa mdawwar mill-Montenegro fil-Majjistral, il-Kosovo fil-Grigal, il-Maċedonja ta' Fuq fil-Lvant u l-Greċja fin-Nofsinhar u fil-Lbiċ. Il-kosta tiegħu tmiss mal-Baħar Adrijatiku lejn il-Punent, u l-Baħar Joniku fil-Lbiċ. Huwa inqas minn 72 km (45 mi) mill-Italja, madwar l-Istrett ta' Otranto li jgħaqqad il-Baħar Adrijatiku mal-Baħar Joniku.
L-Albanija hija demokrazija parlamentari b'ekonomija fi stat ta' tranżizzjoni. Fil-belt kapitali Albaniża, Tirana, joqogħdu 421,286 ruħ mill-popolazzjoni tal-pajjiż ta' 2,831,741.[4] Ir-riformi tas-Suq Ħieles fetħu l-pajjiż għall-investimenti barranin, speċjalment fl-iżvilupp tal-enerġija u fl-infrastuttura tat-trasport.[5][6][7] L-Albanija ġiet magħżula bħala l-ewwel destinazzjoni fil-lista tal-Lonely Planet minn għaxar pajjiżi.[8]
Fruntieri totali tal-ALbanija: 691 km, pajjiżi tal-fruntiera: Greċja 212 km; Kosovo 112 km; il-Maċedonja ta' Fuq 181 km; Montenegro 186 km.
L-applikazzjoni tal-Albanija għas-sħubija fl-UE ġiet ippreżentata fl-24 ta' April 2009.
Fis-16 ta' Novembru 2009, il-Kunsill approva l-applikazzjoni tal-Albanija u stieden lill-Kummissjoni Ewropea biex tressaq l-opinjoni tagħha.
Fid-9 ta' Novembru 2010, il-Kummissjoni vvalutat li qabel ma jkunu jistgħu jinbdew formalment in-negozjati, l-Albanija kienet għad trid tikseb livell meħtieġ ta' konformità mal-kriterji ta' sħubija.
F'Ottubru 2012, il-Kummissjoni Ewropea rrakkomandat li l-Albanija tista' tingħata l-istatus ta' kandidat għall-UE, soġġett għall-finalizzazzjoni ta' miżuri f'ċerti oqsma.
L-Albanija ngħatat status ta' kandidat fl-2014.
F'April 2018, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet rakkomandazzjoni biex jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni mal-Albanija. F'Ġunju 2018, il-Kunsill adotta konklużjonijiet, li fihom qabel li jwieġeb b'mod pożittiv għall-progress li għamlet l-Albanija, u stabbilixxa t-triq biex jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni f'Ġunju 2019, skont il-progress li jkun sar f'ċerti oqsma ewlenin, bħar-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata.
F'Ġunju 2019, il-Kunsill iddiskuta l-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea tad-29 ta' Mejju 2019 dwar il-politika tat-tkabbir tal-UE u r-rapport dwar l-Albanija. Fid-dawl taż-żmien limitat disponibbli u l-importanza tal-kwistjoni, huwa ddeċieda li jerġa' lura, sa mhux aktar tard minn Ottubru 2019, għall-kwistjoni tal-ftuħ tan-negozjati tal-adeżjoni mal-Albanija bil-ħsieb li tintlaħaq deċiżjoni ċara u sostantiva.
Fil-15 ta' Ottubru 2019, il-Kunsill iddiskuta t-tkabbir u l-proċess ta' stabbilizzazzjoni u ta' assoċjazzjoni fir-rigward tal-Albanija u r-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq. Wara d-diskussjoni, il-Presidenza ħarġet konklużjonijiet proċedurali fejn innutat li l-Kunsill ser jerġa' lura għall-kwistjoni wara l-Kunsill Ewropew ta' Ottubru.
Il-Kunsill Ewropew tas-17 u t-18 ta' Ottubru 2019 iddeċieda li jerġa' lura għall-kwistjoni tat-tkabbir qabel is-summit UE-Balkani tal-Punent f'Zagreb, f'Mejju 2020.
Fl-24 ta' Marzu 2020, il-Ministri għall-Affarijiet Ewropej qablu politikament li jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni mal-Albanija u mar-Repubblika tal-Maċedonja ta' Fuq. Fil-25 ta' Marzu, il-konklużjonijiet dwar it-tkabbir u l-proċess ta' stabbilizzazzjoni u assoċjazzjoni ġew formalment adottati bi proċedura bil-miktub. Fis-26 ta' Marzu, il-membri tal-Kunsill Ewropew approvaw il-konklużjonijiet.
12-il kontea (bl-Albaniż u uffiċjalment qark/qarku, iżda ħafna drabi prefekturë/prefektura, kultant tradott bħala prefettura). 61 muniċipalità (fl-Albaniż Bashkia). 373 komun.
Koordinati: 41°N 20°E / 41°N 20°E