Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Breuker. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
't Breuker plat is 't Limburgs dialek dat gekald waert in de Zuud-Limburgse plaatsj Gebrook (gemeinte Haerle). Ómdat 't i Gebrook doer de koel vuural luuj haat mit 'n anger aafkóms, kalle de mieëste luuj dit dialek neet, meh 'n saoërt Hollendsj mit sjterke invlode oet 't Limburgs. Óndanks dat laeëft i Gebrook nog ummer 'n aege dialek ónger de luuj. 't Is evvel lestig óm te sjpraeëke van út Breuker plat, 't haat versjejje variante die op get klein punte vanein versjille, meh die zich waal richtig óngersjejje van anger dialekte.
Allewaal Gebrook saer 1982 in de gemeinte Haerle likt en officieel 'n sjtadsdeil is gewoeëre, is 't neet 't Haerlesj plat woe 't Breuker plat 't mieës op geliekt. Op de ieësjte plaatsj geliekt 't sjterk op 't dialek va Nuth, woemit 't versjil mer hieël klein is. De versjille mit 't Haerlesj zint gans gemekkelik te huëre, wat vuural kump doerdat 't twieë isoglosse haat tösje Haerle en Gebrook die zich aafsjplitse van de Benrather Linie. Zoeë zaet me i Gebrook zègke, neet zage en 't achtervoogsel -lik verangert neet in -lich.
't Breuker plat kint waal 'n deil Ripuarische versjiensele die 't Haerlesj dialek aoch haat, meh 't Nuther neet, zoeëwie 't lidwoeërd d'r vuur mennelike wuuërd, allewaal me dat huuj d'r daag neet mieë zoeë consequent gebroekt es vreuger. Dit versjiensel kump nog 't mieës nao vuëre bie berope, zoeëwie d'r bekker en d'r plies, of bie mannename, bevuurbeeld d'r Sjarel en d'r Piet. Aoch is Gebrook ein van de westelikste plaatsje die de lidwuuërd g'ne, g'n en ge nog gebroeke, die sóms achter 'n vuurzetsels waeëre gezat, vuural bie sjtraot- en hoesname: i g'ne kaffee, aa g'n kirk, aa g'n èng, etc. D'r naam Gebrook haat aoch zoeën lidwoeërd in zich (ge brook = 't brook).
'n Opvallend versjiensel in de dialekte vanaaf Nuth nao 't oeëste va Zuud-Limburg is 't gebroek va naosjlaeg in d'r oetsjpraok van bepaolde wuuërd mit lang klinkesj. Zoeëne naosjlaag waert genoteerd mit 'n trema op de e. Vuur 'n r hooft d'r naosjlaag neet ummer genoteerd te waeëre ómdat ze (bie sómmige sjlaeptoenwuuërd) vazelf in d'r oetsjpraok te huëre is.
Zuug aoch 't artikel: Wienesraos.
Opmerking: In Haerle en Kirkrao sjrieft me dèkker oa vuur d'r aoë-klank.
hieël werkwoeërd | ich | doe | haeë | vier | gier | zie | imperatief | imperfectum | volt.dw |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
doeën | doeën | daes | daet | dónt | doot | dónt | dóch/doot | deeg/dege | gedaoën |
gaoën | gaon | gaes | gaet | gónt | gaot | gónt | gank/gaot | góng/gónge | gegange |
sjlaoën | sjlaon | sjlaes | sjlaet | sjlaon | sjlaot | sjlaon | sjlao/sjlaot | sjloog/sjloge | gesjlage |
sjrieve | sjrief | sjriefs | sjrieft | sjrieve | sjrieft | sjrieve | sjrief/sjrieft | sjreef/sjreve | gesjrieëve |