Sivl ah palitikal raits a wah klaas a raits we protek indivijual friidom frah infrinjment bai gobament, suoshal aaganizieshan, ah praivit indivijual. Deh inshuor smadi abiliti fi patisipiet ina di sivl ah palitikal laif a di sasayati ah stiet widoutn diskriminieshan ar ripreshan.
Sivl raits ingkluud fi inshuor piipl fizikal ah mental integriti, laif ah siefiti; protekshan frah diskriminieshan pah grounz laka ries, jenda, nashinal arijin, kola, iej, palitikal afilieshan, sexyual orientieshan, etnisiti, rilijan, ar disabiliti;[1][2][3] ah indivijual raits laka praivisi, di friidom a taat ah kanshans, spiich ah expreshan, rilijan, di pres, asembli ah muuvment.
Palitikal raits ingkluud nachral jostis (prosiijral fiernis) ina laa, laka di raits a di akyuuz, ingkluudn di rait tu fier chrayal; juu pruoses; di rait fi siik rijres ar liigal remidi; ah raits a patisipieshan ina sivl sasayati ah palitix laka friidom a asosieshan, di rait fi asembl, di rait fi pitishan, di rait a self-difens, ah di rait fi vuot.
Sivl ah palitikal raits faam di arijinal ah mien paat a intanashinal yuuman raits.[4] Deh kompraiz di fos puoshan a di 1948 Yunivoersal Diklarieshan a Yuuman Raits (wid ikanamik, suoshal ah kolchral raits kompraiz di sekan puoshan). Di tiori a chrii jinarieshan a yuuman raits kansida dis gruup a raits fi bi "fos-jinarieshan raits", ah di tiori a negitiv ah pazitiv raits kansida dem fi bi jinarali negitiv raits.