Ruruot | |
---|---|
![]() | |
Agsabsabong nga ulo ti meadow foxtail (Alopecurus pratensis), nga agraman kadagiti estambre a rummuar iti anthesis | |
Taksonomia ![]() | |
Pagarian: | Plantae |
Klado: | Tracheophytes |
Klado: | Angiospermae |
Klado: | Monocots |
Klado: | Commelinids |
Urnos: | Poales |
Klado: | Klado ti Graminid |
Pamilia: | Poaceae Barnhart[2] |
Henero-kita | |
Poa | |
Dagiti subpamilia | |
| |
Kapada a nagan[3] | |
Gramineae Juss. |
Ti Poaceae wenno Gramineae ket ti dakkel ken ganggani nga adu a masarsarakan a pamilia dagiti monocotyledon nga agsabsabong a mula knga ammo a kas ruruot, a kadawyan a kolektibo a maibagbaga a kas ruot. Mangiraman ti Poaceae dagiti sereal a ruot, dagiti kawayan ken dagiti ruot iti masna a karuotan ken dagiti nakultibado a parangan ken pastura.
Ti Poaceae ket dagiti kangrunaan a taudan ti taraon para iti enerhia. Mangited dagitoy, babaen ti dagus a pannangan iti tao, iti sumurok laeng a maysa ket kagudua (51%) iti amin a taraon para iti enerhia; mangited ti bagas iti 20%, mangited ti trigo iti 20%, mais iti 5.5%, ken dagiti dadduma a bukbukel 6%.[4]
Dagiti ruot ket addaan kadagiti lungog nga ungkay malaksid kadagiti nodo kendagiti akikid nga agsinnublat a bulbulong a rummuar kadagiti dua a ranggo. Ti akinbaba a parte iti tunggal maysa a bulong ket rikpanna ti ungkay, a mangbukel iti maysa a kalub ti bulong. Kadagiti agarup a 780 a henero ken agarup a 12,000 a sebbangan,[5] ti Poaceae ket dagiti maikalima a kadakkelan a pamilia ti mula, sarunuenna ti Asteraceae, Orchidaceae, Fabaceae ken Rubiaceae.[6]
Dagiti karuotan a kas ti savannah ken prairie akaaduan dagiti ruot ket nakarkulo a mangbukel iti 40.5% iti kalawa ti daga iti Daga, malaksid ti Greenland ken Antartika.[7] Dagiti ruot ket nangrunada pay a parte ti mulmula kadagiti adu a sabali a habitat, a mairaman dagiti kalugnakan, dagiti bakir ken tundra.
Ti Poaceae ket ti kangrunaan a pamilia ti mula, a mangited kadagiti nangruna makan manipud kadagiti domestikado nga apit ti sereal a kas ti mais, trigo, bagas, sebada, ken millet ken dagiti pay pakan para kadagiti agpatpataud iti karne nga ayup. Maus-usar dagitoy a kas material iti panagbangon a kas ti kawayan, atep, ken pan-aw. Taudan pay dagitoy ti biofuel a nangruna iti kombersion ti mais iti ethanol.
Uray no kadawyanda a tinawtawagan iti "ruruot", ruot ti baybay, rush, ken dagiti sedge ket naipanda iti ruar daytoy a pamilia. Dagiti Juncaceae ken Cyperaceae ket kabagian ti Poaceae, gapu ta kameng dagitoy ti urnos ti Poales, ngem dagiti ruot ti baybay ket kameng ti urnos ti Alismatales.
Ti nagan a Poaceae ket inted babaen ni John Hendley Barnhart idi 1895,[8]:7 a naibatay iti tribu ti Poeae nga impalawag idi 1814 babaen ni Robert Brown, ken ti henero-kita ti Poa nga impalawag idi 1753 babaen ni Carl Linnaeus. Ti termino ket naala manipud iti Taga-ugma a Griego iti πόα (póa, "pakan").
Dagiti midia a mainaig iti Poaceae iti Wikimedia Commons
Dagiti datos a mainaig iti Poaceae iti Wikispecies
Dagiti midia a mainaig iti Poaceae iti Wikimedia Commons