Kongreso ti Malolos | |
---|---|
Filipinas | |
![]() | |
Kita | |
Naipabangon | Septiembre 15, 1898 |
Kita | Maymaysa a kamara |
Dagiti Kamara | La Asamblea De Representantes |
Dagiti kameng | 136[note 1] |
Politika ti Filipinas |
---|
![]() |
Ti Kongreso ti Malolos wenno pormal nga ammo a kas ti "Nailian nga Asemblia" dagiti representatibo ket isu idi ti konstituente nga asemblia ti Umuna a Republika ti Filipinas. Daytoy ket nagsasabat idiay Simbaan ti Barasoain idiay Siudad ti Malolos, Bulacan.[2] Nangiburador daytoy ti Batay-linteg ti Malolos.
Ti Kongreso ke awan unay ti kaipapananna ngem kas maysa a dekorasion.[2] "A dayta ket maipakita kadagiti gangganaet nga agsursurat a dagiti Filipino ket sibilisado, ngem ti kaaduan iti obra iti panagpatakder iti pagilian ket naaramid idiay Katedral ti Malolos babaen ti ehekutibo a sanga ti gobierno nga indauluan babaen ni Presidente Emilio Aguinaldo, nga isu idi ti agbilbilin iti buyot a nakilablaban kadagiti Amerikano," kinuna ni abogado Cris Santiago, ti napalabas a presidente ti historikal a kagimongan ti Bulacan (ammo a kas Samahang Pangkasaysayan ng Bulacan wenno Sampaka).[2]
Kalpasan ti deklarasion ti wayawaya manipud iti Espania idi Hunio 12, 1898 ken ti transpormasion ti diktador a gobierno iti rebulosionario a gobierno idi Hunio 23, ti panagbubutos ti Kongreso ti Malolos ket napasamak idi baetan ti Hunio 23 ken Septiembre 10. Idi Septiembre 15, 1898, ti rebolusionario a kongreso ket nagsasamakda idiay Simbaan ti Barasoain idiay Malolos (itan ket Siudad ti Malolos, Bulacan) a ni Pedro Paterno kas presidente ken ni Gregorio S. Araneta kas bise presidente.[3] Idi Septiembre 29, ti deklarasion ti wayawaya ti Hunio 12 ket napasingkedan.[4] Inkeddeng ti kongreso ti mangiburador ti batay-linteg, ti panangikeddeng a di kinayat babaen ni Apolinario Mabini, ti Kangrunaan a Ministro ti rebolusionario a gobierno (Presidente ti KOnseho ti Gobierno).[4] Ti nagresultaan ti Batay-linteg ti Malolos ket napasingkedan idi Nobiembre 29, 1898, napirmaan iti linteg idi Disembre 23, naaprobaran idi Enero 20, 1899, pinalubosan babaen ni Presidente Emilio Aguinaldo idi Enero 21, ken naiwarragawag idi Enero 22.[5][6] Ibagbaga ti dokumento a ti tattao ket addaan iti aklusibo a panagturay. Daytoy ket mangibabaga dagiti batayan a sibil a karbengan, mangisina ti simbaan manipud iti estado, ken tumawtawag iti pannakapartuat iti maysa nga Asemblia dagiti Pannakabagi (ammo pay a kas ti Nailian nga Asemblia) nga agtignay a kas ti lehislatura. Daytoy ket tumawtawag pay para it maysa a parlamentario a republika a kas ti porma ti gobierno nga addaan iti presidente a nabutosan iti termino kadagiti uppat a tawen babaen ti kaaduan ti Asemblia.[7]
Lehislasion | Pannakaitignay | Pannakapasingked |
---|---|---|
Deklarasion ti wayawaya[8] | Hunio 12, 1898 | Septiembre 29, 1898 |
Deklarasion ti Gubat a mangsuppiat iti Estados Unidos[9] | Hunio 2, 1899 | Hunio 2, 1899 |
Batay-linteg ti Malolos[7] | |
---|---|
Naaprobaran | Nairangarang |
Enero 21, 1899 | Enero 22, 1899 |
Kadagiti 85 a delegado a napan idiay Malolos, adda dagiti 43 ng abogado, dagiti 17 a doktor, lima a parmasiutiko, tallo a mannuro, pito a negosiante, uppat a pintor, tallo a militar, maysa a padi ken uppat a mannalon.[2] Lima kadagiti 85 a delegado ket awanda iti grado iti kolehio.[2]
Listaan dagiti Pannakabagi ti Nailian nga Asemblia (kamkanmeng) babaen ti probinsia manipud idi Hulio 7, 1899.[10][11]
Probinsia | Nabutosan | Naidutok |
---|---|---|
Manila | 4 | 0 |
Batangas | 4 | 0 |
Bulacan | 4 | 0 |
Cavite | 4 | 0 |
Camarines | 4 | 0 |
Ilocos Sur | 3 | 1 |
Ilocos Norte | 6 | 0 |
Laguna | 4 | 0 |
Pampanga | 4 | 0 |
Pangasinan | 2 | 2 |
Iloilo | 0 | 4 |
Cebu | 0 | 4 |
Leyte | 0 | 4 |
Albay | 4 | 1 |
Cagayan | 1 | 2 |
Bataan | 3 | 0 |
Isabela | 2 | 1 |
La Union | 1 | 2 |
Nueva Ecija | 3 | 0 |
Tarlac | 3 | 0 |
Zambales | 2 | 1 |
Sorsogon | 0 | 3 |
Negros Occidental | 0 | 3 |
Negros Oriental | 0 | 3 |
Samar | 0 | 3 |
Capiz | 0 | 3 |
Antigua** | 0 | 3 |
Bohol | 0 | 3 |
Zamboanga | 0 | 3 |
Misamis | 0 | 3 |
Calamianes*** | 0 | 3 |
Masbate | 0 | 3 |
Mindoro | 1 | 2 |
Morong | 2 | 0 |
Lepanto | 3 | 0 |
Batanes Islands | 1 | 1 |
Nueva Vizcaya | 1 | 1 |
Abra | 1 | 0 |
Padre Burgos (Benguet) | 1 | 2 |
Catanduanes | 0 | 2 |
Paragua*** | 0 | 2 |
Palaos* | 0 | 1 |
Dagiti dagup | 68 | 68 |
136[note 1] |
*Moderno nga aldaw iti Republika ti Palau.
**Ninaganan iti Antique.
***Agdama dagiti parte ti Palawan, ti Paragua ket maitunos iti nangruna daga ti Palawan.