Femminielli ili femmenielli (jednina femminiello, usp. tal. femmina, "žena", -elo, muški umanjeni sufiks) izraz je koji se koristi za označavanje homoseksualaca sa ženskim osobinama u tradicionalnoj napuljskoj kulturi.[1][2] Pojam nije uvijek pogrdan. Prema tradiciji, vjeruje se da femminielli donosi sreću.[1][2] Ipak, u napuljskom društvu izraz nosi i negativne konotacije.[3]
Brojne su veze sa starogrčkom mitologijom: na primjer, Hermafrodit, koji je posjedovao ljepotu majke Afrodite i snagu oca Hermesa; ili Tiresija, slijepi prorok iz Tebe, poznat po tome što se sedam godina pretvorio u ženu. Pretpostavlja se da obje ove ličnosti posjeduju ravnotežu koja dolazi iz poznavanja oba spola, muškog i ženskog.[4]
Krajem 2000.-ih Italiju su potresli mnogi seksualni skandali koji su uključili istaknute političare (npr. predsjednika Lazija Piera Marrazza) i transrodne prostituke često latinoameričkog podrijetla, koje u talijanskim medijima obično nazivaju transessuali (skraćeno trans). 2009. pojam femminiello stekao je određenu reputaciju u talijanskim medijima nakon što je uhićena mafijašica femina iz Camorre, iz Napulja, Ketty Gabriele. Gabriele se bavio prostitucijom prije nego što je postao kapo. Gabriele je u talijanskim medijima nazivan i femminiello.[5][6]
Svečanost zvana matrimonio dei femminielli održava se u Torre Annunziata na Uskrsni ponedjeljak, parada femminielli odjevena u vjenčanice i u pratnji "muža" koji putuje ulicama u konjskim zapregama.[7]
Feminiello u Kampaniji sudjeluje u nekim tradicionalnim događajima, poput Candelora al Santuario di Montevergine (Svijećnica u svetištu Montevergine) u Avellinu[8] ili Tammurriata, tradicijski ples izveden na blagdan Madonna dell'Arco u Sant'Anastasia.[9]
Općenito se femminielli smatraju srećom pa femminiello drži novorođenče ili sudjeluje u igrama poput binga.[4] Iznad svega Tombola ili Tombolata dei femminielli,[10] popularna igra koja se izvodi svake godine 2. veljače, kao završni dio Svijećnice u svetištu Montevergine.
U scenskoj produkciji nazvanoj La Gatta Cenerentola (Mačka Pepeljuga), Roberta De Simonea, femmenielli igraju uloge nekoliko važnih likova. Među glavnim scenama u tom pogledu su rosario dei femmenielli i il suicidio del femminiella.[11]
FEMMINIELLO E' UNA FIGURA OMOSESSUALE (..) È UNA PERSONA DALL' ASPETTO EFFEMINATO O SPESSO UN TRAVESTITO. E' RISPETTATO E GENERALMENTE IL FEMMINIELLO VIENE CONSIDERATO UNA PERSONA CHE PORTA FORTUNA.
Il napoletano, come dimostrano recenti statistiche, non vede di buon occhio l'omosessuale più o meno dichiarato, quello politically correct, che oggi, altrove, va tanto di moda ed è apparentemente accettato da una società ipocritamente buonista. Ma da noi il femminiello può vivere quasi sempre, soprattutto nei quartieri popolari, in una atmosfera accogliente, segnata dal consenso e dal buonumore.