Enghraifft o'r canlynol | band ![]() |
---|---|
Dod i'r brig | 1960s ![]() |
Dechrau/Sefydlu | 1965 ![]() |
Genre | cerddoriaeth boblogaidd, Cerddoriaeth pop a roc Cymreig, Canu gwerin ![]() |
Grŵp gitâr a canu harmoni clòs oedd y Cwiltiaid. Roeddent yn rhan o don pop Cymraeg ysgafn yr 1960au canol. Roeddent yn canu caneuon gwerin a gwreiddiol. Roeddent yn hanu o ardal Banc Siôn Cwilt ger Talgarreg a Synod Inn yng Ngheredigion. Oddi ar hynny y dewiswyd yr enw 'Y Cwiltiaid'.[1]
Sefydlwyd y Cwiltiaid yn 1965 gan y tri aelod oedd yn aelodau o Gapel Undodaidd Llwydrhydowen yn Mhontsiân. Perfformio mewn cyngherddau Nadolig. Ysbrydolwyd y tri ffrind gan y poblogrwydd mewn pop Cymraeg ysgafn yr 1960au canol gan grwpiau fel Hogia Llandegai, Hogia'r Wyddfa gan ddechrau drwy ddynwared caneuon y Beatles.[1]
Y tri aelod oedd Morus Elfryn (Elfryn Jones yn wreiddiol), Tom Jones a John Jones. Roeddent yn eu hugeiniau cynnar, ac nid oeddent yn frodyr.[2] Bu Morus yn aelod maes o law o grŵp Y Dyniadon Ynfyd Hirfelyn Tesog a byw ym Mharis am gyfnod. Fel saer bu hefyd iddo helpu adeiladu stiwdio Recordiau Sain. Bu farw ym mis Mawrth 2022.[3]
Er nad oedd y grŵp yn cael eu gweld fel band protest, roedd rhai caneuon fel 'Marw a Wnaeth dy Dad' sy'n trafod marwolaethau mewn swyddi peryglus fel rhai mewn pyllau glo, chwareli llechi, ffatrïoedd a gydag olew yn brotest cynnil.[1]
Bu i'r grŵp berfformio ymhob un o hen siroedd Cymru [1] ac yng nghyngerdd enwog 'Pinaclau Pop' a gynhaliwyd ym Mhafiliwn Pontrhydfendigaid ar 29 Mehefin 1968 i godi arian i Eisteddfod Genedlaeth yr Urdd, Aberystwyth 1969 ynghyd a pherfformwyr adnabyddus eraill bu'n perfformio fel Dafydd Iwan, Heather Jones, Hogia Llandegai, Y Derwyddon, Y Pelydrau, Aled a Reg, Mari Griffith, Y Diliau gyda Ryan Davies yn cyflwyno i gynulleidfa o 3,000 o bobl.[4]
Roedd y grŵp yn drawiadol am wisgo dillad wedi eu gwneud o gwilt Cymreig, gan gynnwys trowsus a chrysau.[1]
Cyhoeddwyd sawl record gan Y Cwiltiaid.[5]