![]() | |
Math | dinas fawr, ardal ddi-blwyf ![]() |
---|---|
Ardal weinyddol | Bwrdeistref Fetropolitan Cilgwri |
Poblogaeth | 142,968 ![]() |
Gefeilldref/i | Latina ![]() |
Daearyddiaeth | |
Sir | Glannau Merswy (Sir seremonïol) |
Gwlad | ![]() |
Arwynebedd | 25.18 km² ![]() |
Cyfesurynnau | 53.38°N 3.02°W ![]() |
Cod OS | SJ324890 ![]() |
Cod post | CH41 ![]() |
![]() | |
Tref yng Nglannau Merswy, Gogledd-orllewin Lloegr, yw Penbedw (Saesneg: Birkenhead).[1] Fe'i lleolir mewn ardal ddi-blwyf ym mwrdeistref fetropolitan Cilgwri. Saif ar lan Afon Merswy, ar benrhyn Cilgwri gyferbyn â Lerpwl.
Mae ganddi boblogaeth o oddeutu 83,729.[2] Mae Caerdydd 212.3 km i ffwrdd o Benbedw ac mae Llundain yn 288.5 km. Y ddinas agosaf ydy Lerpwl sy'n 7.6 km i ffwrdd.
Adeiladwyd Priordy benedictaidd Penbedw yn 1150.[3] Yn ddiweddarach adeiladwyd porthladd a thyfodd diwydiant adeiladu llongau yno.
Adeiladwyd y llong Dinbych ym Mhenbedw.
Dechreuwyd y dywidiant adeiladu llongau ym 1829.[4] Sefydlwyd gwaith haearn gan William Laird ym 1824. Ymunoedd ei fab John Laird â’r prosiect ym 1828. Daeth y cwmni Cammell Laird.
Ar un adeg, oedd Penbedw yn rhan o blwyf Bidston. Daeth Penbedw yn fwrddeistref drefol ym 1877, ac yn fwrddeistref sirol yn 1888. Roedd plwyf Penbedw Santes Fair, Bidston, Claughton, Oxton, Tranmere, a rhan o Bebington yn rhan o’r fwrddeistref. Ychwanegwyd Landican, Prenton a Thingwall ym 1928, a Noctorum, Upton a Woodchurch ym 1933.[5] Hyd at 1af Ebrill 1974, roedd Penbedw a gweddill Cilgwri yn rhan o Swydd Gaer; wedyn collodd Penbedw ei statws fel bwrddeistref sirol, a daeth yn rhan o Fwrddeistref Cilgwri yn Sir Glannau Merswy.
Dechreuodd y wasanaeth fferi gyntaf dros yr afon yn 1150.[6] Dechreuodd gwasanaeth fferi stêm rhwng Tranmere a Lerpwl ym 1817 ac un rhwng Woodside a Lerpwl ym 1822.[7]
Mae 2 dwnnel o dan Afon Merswy yn cysylltu Penbedw â Lerpwl, Twnnel Kingsway a Thwnnel Queensway. Agorwyd Twnnel Queensway ym 1934.
Trefnir rheilffyrdd yr ardal gan Merseyrail. Agorwyd twnnel rheilffordd rhwng Penbedw â Lerpwl ym 1886, ac mae trenau’n mynd ymlaen o Benbedw i Gaer, Ellesmere Port, West Kirby a New Brighton.
Cynhaliwyd Eisteddfod Genedlaethol ym Mhenbedw ym 1917. Dyfarnwyd y Gadair i Hedd Wyn, oedd wedi'i ladd yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Am wybodaeth bellach gweler:
Dinas
Lerpwl
Trefi
Bebington ·
Bootle ·
Bromborough ·
Crosby ·
Formby ·
Halewood ·
Heswall ·
Hoylake ·
Huyton ·
Kirkby ·
Litherland ·
Maghull ·
New Brighton ·
Newton-le-Willows ·
Penbedw ·
Prescot ·
Southport ·
St Helens ·
Wallasey ·
West Kirby