D Wandmoolerei isch e Form vo dr Moolkunst, wo s Bild nit, wie bi dr Daafelemoolerei, uf e Holzdaafele oder e Linwand gmoolt wird, sondern diräkt uf e Wand oder Decki, und zwar eso, ass si fest mit em Undergrund verbunde isch. D Wandmoolerei isch näbe dr Bildhauerei die eltisti überliifereti Kultuurläistig vo dr Menschhäit.
Bin dr Wandmoolerei moolt dr Künstler äntwäder eso, ass d Wand e zwäidimensionale Undergrund für es zwäidimensionals Bild blibt (strängi Wandmoolerei) oder ass dr Iidruck vo Dreidimensionalidäät entstoot (illusionistischi Wandmoolerei).
Bevor d Mensche uf Wänd gmoolt häi, häi si uf blanki Stäi gmoolt. Bi Muure isch das öbbe s gliiche wie uf dr drochnigi Verbutz z moole. Dere Technik säit mä Seccomoolerei (vo italienisch al secco ‚im Drochnige‘). Sonigi Moolereie wärde relatiiv schnäll alt, egal, was für e Bindemiddel mä nimmt. Bsundrigs schnäll goot s wenn s Bild dusse in Sunne und Rääge isch.
E Revoluzioon in dr Wandmoolerei isch d Fresko-Technik gsi (vo italiänisch al fresco ‚im Früsche‘). Bi dere wird uf dr Verbutz gmoolt, wenn dä no früsch und füecht isch. Wenn er denn usdröchnet und hert wird, bildet sich uf dr Oberflechi e herti, kristallisierti Schicht (d Sinterschicht), wo durchsichtig isch. Die siiglet d Moolerei drunder iis und macht sä enorm haltbar. Das cha au mit Seccomoolereie bassiere, wenn dr Verbutz nass wird und denn wider usdröchnet. Äi Noochdäil vo dr Freskomoolerei isch, ass mä s Resultat erst cha beurdäile, wenn dr Verbutz hert worden isch, wil dr Gsamtiidruck sich seer veränderet bim Dröchne. Usserdäm het dr Verbutzer nume eso vil chönne verbutze, wie dr Mooler an däm Daag het chönne aamoole. Verbutz, wo nid aagmoolt worden isch, het mä am neggste Daag wider müesse abchlopfe und nöi druf due. Au isch d Balette vo de Pigmänt stark reduziert gsi, wil mä nume mit alkalibeständige Substanze het chönne moole, wo chemisch nit mit Chalch und andere Stoff im Verbutz reagiere.
Historischi Wandmoolerei
Modärni Wandmoolerei