Rial (forscha: ریال) — Eronning 1798—1825-yillar va Eronning 1932-yildan beri pul birligi.
1 rial 100 dinorga teng, ammo rialning kursi pastligi sababli hisob-kitoblarda dinorlardan deyarli foydalanilmaydi.
Hozirda 50, 100, 250, 500, 1000, 2000 va 5000 rial nominalidagi tangalar; 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000, 50 000, 100 000 riallik banknotalar muomalada. Markaziy bank shuningdek, rasmiy banknota deb hisoblanmaydigan 500 ming va 1 million rial nominal cheklarni chiqaradi.
1932-yilgi valyuta islohotidan oldin Eronning pul birligi fors tumani edi. (1 tuman = 10 kran, 1 kran = 1000 dinor.) „Tuman“ nomi norasmiy hisob birligi sifatida 10 rial miqdorini koʻrsatish uchun ishlatiladi[1].
Rial birinchi marta 1798-yilda Eronning (Oʻsha payit Fors) hosila valyutasiga aylangan edi. Riallar nominal qiymati 1250 dinor (maydalaniladigan birlig) yoki 1/8 tuman (asosiy birlik) boʻlgan tangalar sifatida kiritilgan. 1825-yilda rial chiqarilishi toʻxtatildi[2] va 1932-yilgacha Eronning pul birligi Fors tumani edi[3].
2019 -yilning 31-iyulida Eron hukumati Markaziy bankning pul islohotini oʻtkazish va rialnig oʻrniga tuman 10 000 rialga teng yangi pul birligini joriy etish taklifiga rozi boʻldi. Islohotni oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror Eron parlamenti tomonidan tasdiqlanganidan keyin kuchga kiradi.
2020-yil 4-may kuni Eron parlamenti milliy valyuta nomini oʻzgartirish va denominatsiya qilish toʻgʻrisidagi qonun loyihasini maʼqulladi. Ushbu hujjatga koʻra, davlat hududida muomalaga chiqarilgan yangi pul birligi tuman deb nomlanadi. Bitta tumanni almashtirishda 10 ming rial mos keladi[4].
1932-yil seriyasi | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Rasm | Nominali | Hajmi
(mm) |
Asosiy ranglar | Tavsif | |||
Avers | Revers | Avers | Revers | ||||
![]() |
![]() |
5 rial | 130×67 | Yashil | Rizo Pahlaviy | Nominal,
Arslon va Quyosh | |
![]() |
![]() |
10 rial | 136×69 | jigarrang | |||
![]() |
![]() |
20 rial | 142×71 | Siyohrang | |||
![]() |
![]() |
50 rial | 142×71 | Yashil | Rizo Pahlaviy va Saadobod saroyi | ||
![]() |
![]() |
100 rial | 142×71 | Kulrang | Rizo Pahlaviy va Persepolis | ||
![]() |
![]() |
500 rial | 142×71 | Moviy | Rizo Pahlaviy va Damovand togʻi |
1937-yil seriyasi | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Rasm | Nominali | Hajmi
(mm) |
Asosiy ranglar | Tavsif | |||
Avers | Revers | Avers | Revers | ||||
![]() |
![]() |
5 rial | 130×67 | Yashil | Rizo Pahlaviy | Nominal,
Arslon va Quyosh | |
![]() |
![]() |
10 rial | 136×69 | jigarrang | |||
![]() |
![]() |
20 rial | 142×71 | Qizil | |||
![]() |
![]() |
50 rial | 142×71 | toʻq yashil | Rizo Pahlaviy va Saadobod saroyi | ||
![]() |
![]() |
100 rial | 142×71 | Kulrang | Rizo Pahlaviy va Persepolis | ||
![]() |
![]() |
500 rial | 142×71 | Toʻq koʻk | Rizo Pahlaviy va Damovand togʻi | ||
![]() |
![]() |
1000 rial | 148×73 | Yashil | Rizo Pahlaviy va Kir II | Arslon va Quyosh Kir II |
1942-yil seriyasi | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Rasm | Nominali | Hajmi
(mm) |
Asosiy ranglar | Tavsif | |||
Avers | Revers | Avers | Revers | ||||
![]() |
![]() |
5 rial | 130×67 | Qizil | Rizo Pahlaviy | Doniyor paygʻambarning qabri | |
![]() |
![]() |
10 rial | 136×69 | binafsha | Damovand togʻi | ||
![]() |
![]() |
20 rial | 142×71 | toʻq sariq | Rizo Pahlaviy va Persepolis | Togʻlardagi temir yoʻl | |
![]() |
![]() |
50 rial | 142×71 | Yashil | Rizo Pahlaviy va Damovand togʻi | Persepolis Arslon va Quyosh | |
![]() |
![]() |
100 rial | 142×71 | Qizil | Rizo Pahlaviy va Saadobod saroyi | Paroxod va yelkanli qayiq | |
![]() |
![]() |
500 rial | 142×71 | Toʻq koʻk | Rizo Pahlaviy | Kir maqbarasi | |
![]() |
1000 rial | 148×73 | Kulrang
Yashil |
Damovand togʻida quyosh chiqishi |
1944-yil seriyasi | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Rasm | Nominali | Hajmi
(mm) |
Asosiy ranglar | Tavsif | |||
Avers | Revers | Avers | Revers | ||||
![]() |
![]() |
5 rial | 130×67 | Qizil | Muhammad Rizo Pahlaviy | Doniyor paygʻambar qabri | |
![]() |
![]() |
10 rial | 136×69 | binafsha | Damovand togʻi | ||
![]() |
![]() |
20 rial | 142×71 | toʻq sariq | Muhammad Rizo Pahlaviy va Persepolis | Togʻlardagi temir yoʻl | |
![]() |
![]() |
50 rial | 142×71 | Yashil | Muhammad Rizo Pahlaviy | Kir qabri | |
![]() |
![]() |
100 rial | 142×71 | jigarrang | Muhammad Rizo Pahlaviy Saadobod saroyi | Paroxod va yelkanli kema | |
![]() |
![]() |
100 rial | 142×71 | binafsha | Muhammad Rizo Pahlaviy | Dizpul, eski koʻprik | |
![]() |
![]() |
500 rial | 142×71 | Toʻq koʻk | Persepolisdagi saroy | ||
![]() |
![]() |
1000 rial | 148×73 | Yashil | Damovand togʻi |
1949—1951-yillar seriyasi | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Rasm | Nominali | Hajmi
(mm) |
Asosiy ranglar | Tavsif | |||
Avers | Revers | Avers | Revers | ||||
![]() |
![]() |
10 rial | 130×67 | koʻk | Muhammad Rizo Pahlaviy | Toqi boʻstondan qanotli ajdaho | |
![]() |
![]() |
20 rial | 136×69 | Qizil-jigarrang | Toqi boʻstondan sher va antilopa | ||
![]() |
![]() |
50 rial | 142×71 | Yashil | Persepolisdan barelyef | ||
![]() |
![]() |
100 rial | 148×73 | Pushti | Persepolisdagi Doro saroyi | ||
![]() |
![]() |
200 rial | 154×75 | Moviy | Togʻlardagi temir yoʻl koʻprigi | ||
![]() |
![]() |
500 rial | 160×77 | koʻk | Chihil sutun saroyidgi suratlar | ||
![]() |
![]() |
1000 rial | 166×79 | qizil | Damovand togʻi |
1944-1979-yillar seriyasi | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Rasm | Nominali | Hajmi
(mm) |
Asosiy ranglar | Tavsif | |||
Avers | Revers | Avers | Revers | ||||
![]() |
![]() |
10 rial | 130×67 | Kulrang | Muhammad Rizo Pahlaviy | Doro I ning imperator muhri | |
![]() |
![]() |
10 rial | 130×67 | Kulrang | Avitsenna maqbarasi | ||
![]() |
![]() |
20 rial | 130×67 | Qizil | Rizo Pahlaviy haykali | ||
![]() |
![]() |
10 rial | 130×67 | Kulrang | Amir Kadib toʻgʻoni | ||
![]() |
![]() |
20 rial | 130×67 | toʻq sariq | Amir Kadib toʻgʻoni | ||
![]() |
![]() |
50 rial | 130×67 | Yashil | Muhammad Rizo Pahlaviy namoyishda | ||
![]() |
![]() |
50 rial | 130×67 | Yashil | Kir maqbarasi | ||
![]() |
![]() |
100 rial | 136×69 | Qirmizi | ijtimoiy xizmatlar | ||
![]() |
![]() |
100 rial | 136×69 | Qirmizi | marmar saroy | ||
![]() |
![]() |
100 rial | 136×69 | Qirmizi | Rizo Pahlaviy va Muhammad Rizo Pahlaviy | Pahlaviylar sulolasining 50 yilligi | |
![]() |
![]() |
200 rial | 136×69 | koʻk | Muhammad Rizo Pahlaviy | temir yoʻl koʻprigi | |
![]() |
![]() |
200 rial | 136×69 | koʻk-yashil | Azadi minorasi | ||
![]() |
![]() |
500 rial | 142×71 | Kumush-sariq | Marlikdan olingan artefaktlar | ||
![]() |
![]() |
1000 rial | 148×73 | jigarrang | Xafez qabri[en] | ||
![]() |
![]() |
5000 rial | 154×75 | Moviy | Guliston saroyi | ||
![]() |
![]() |
10 000 rial | 160×77 | Yashil | Guliston saroyi |
![]() |
Wikimedia Commonsda Eron mavzusiga oid fayllar bor. |