Artikkel (tidlegare òg referert til som kjenneord) er ei undergruppe av ordklassen determinativ.[1] I norsk blir ein, ei og eit rekna som artiklar. Artiklane blir brukt til å introdusere nye referentar i samtalen, som i eventyrinnleiinga «det var ein gong ein mann…». I andre språk enn norsk blir dei vidare brukt til å visa til same referenten seinare, som engelsk «the man» eller fransk «la fois».
I norsk kan artiklar ikkje bli brukt framfor substantiv i bunden form (*ein båten er ugrammatisk). I andre språk er det sanverkad mellom artiklar og binding i større og mindre grad, jf. kart.
Ein finn særleg artiklar i nokre indoeuropeiske språk som engelsk, fransk, tysk og skandinaviske språk, og semittiske språk som arabisk og hebraisk. Språkforskarar reknar med at protoindoeuropeisk ikkje hadde artiklar, ettersom verken latin, persisk, sanskrit eller moderne hindi eller slaviske språk har det.
Språk | Bunden artikkel | Ubunden artikkel |
---|---|---|
arabisk | al- | (ingen) |
engelsk | the | a, an |
tysk | der, die, das | ein, eine |
spansk | el, la, los, las | un, una |
portugisisk | o, a, os, as | um, uma |
fransk | le, la, les | un, une partitiv du, de la, des |