Rijstrooksignalering is een systeem dat wordt toegepast in het wegverkeer. Rijstrooksignalering bestaat uit elektronisch bebording, matrixborden boven de rijbaan, die een verkeersbord kan tonen zoals de maximumsnelheid. De elektronische bebording hangt boven iedere rijstrook. Door middel van rijstrooksignalering kunnen er informerende boodschappen gestuurd worden naar weggebruikers over aankomende incidenten of een file. Het verschil met een variable-message sign is dat rijstrooksignalering geen uitgebreide boodschappen kan tonen inclusief tekst. Rijstrooksignalering wordt niet in elk land toegepast.
Rijstrooksignalering kent zowel geautomatiseerde als handmatig aangestuurde handelingen. Geautomatiseerde handelingen zijn onder meer filedetectie. Wanneer de meetlussen in de weg een file detecteren, wordt de verkeerssignalering ingeschakeld. Boven of naast de weg komt dan een file-symbool te staan en/of boven elke rijstrook wordt een verlaagde maximumsnelheid getoond. Handmatige bediening vindt plaats vanuit een verkeerscentrale bij incidenten of wegwerkzaamheden. Bij een incident op een van de rijstroken kan er boven de desbetreffende rijstrook een rood kruis geplaatst worden. Dit geeft aan dat vanaf dat punt er niet meer over de desbetreffende rijstrook gereden mag worden. Ook het handmatig wijzigen van de maximumsnelheid behoort tot de mogelijkheden van rijstrooksignalering. Rijstrooksignalering kan ook toegepast worden bij tolpoorten of de entree van grote parkeerterreinen. Wanneer een loket gesloten is, kan dit aangegeven worden met een rood kruis boven de desbetreffende rijstrook. Het verschilt per rijstrooksignalering en per land welke handelingen ermee verricht kunnen worden. Niet iedere signalering beschikt over de mogelijkheden om afgesloten rijstroken te tonen of is uitgerust met filedetectie. In bepaalde situaties kan ervoor gekozen worden om mobiele rijstrooksignalering in te zetten. Bijvoorbeeld tijdens wegwerkzaamheden zonder rijstrooksignalering of bij defecte signalering.
Symbolen die een Nederlands matrixbord kan tonen:
Bord | Betekenis | Toelichting |
---|---|---|
![]() |
Limiet 120 km/h | Niet gebruikt als snelheidslimiet. |
![]() |
Limiet 100 km/h | Gebruikt o.a. bij variabele snelheidslimieten, in combinatie met een rode rand |
![]() |
Limiet 90 km/h | Bij wegwerkzaamheden met beperkte hinder of opening van spitsstrook. |
![]() |
Limiet 80 km/h | Wordt in principe permanent gebruikt in 80 km/h-zones, in combinatie met een rode rand. |
![]() |
Limiet 70 km/h | Wordt gebruikt als eerste inschakeling bij nadering van een file of bij wegwerkzaamheden. |
![]() |
Limiet 60 km/h | Wordt gebruikt bij mist of slecht zicht, in combinatie met een rode rand. Alleen beschikbaar op nieuwere matrixborden zoals te vinden op de A12 Den Haag -> Utrecht. |
![]() |
Limiet 50 km/h | Wordt gebruikt als tweede inschakeling bij nadering van een file. |
![]() |
Limiet 30 km/h | Uitzondering. Wordt alleen gebruikt bij file op de verbindingsboog A20 Hoek van Holland » A13 Den Haag op het Kleinpolderplein, omdat die bocht erg krap is en de maximumsnelheid standaard 60 km/h is. |
Niet alle matrixborden kunnen alle symbolen weergeven. Hieronder een overzicht van de verschillende 'generaties' matrixborden:
Nog meer over beeldstanden:
Oude matrixborden werken met halogeenlampen. Het "witte" licht van deze signaalgevers is daarom een beetje geel. Er is 1 lamp per getal of symbool, waarvan het licht via glasvezeldraden naar buiten wordt geleid. Als een lamp kapot is, kan er geen enkel cijfer overblijven. Nieuwere modellen werken met leds die het licht direct naar buiten stralen. Deze zijn helderder en veel minder onderhoudsgevoelig.
In Nederland wordt door knipperende lichten op de hoeken van een matrixbord het verkeer gewaarschuwd voor het naderen van de staart van een file (zogenaamde "Automatische Incident Detectie", ofwel AID) of (in combinatie met een verdrijfpijl) een opvolgend rood kruis. De bovenste twee lampen branden 0,6 seconde, daarna branden de onderste twee lampen 0,6 seconde, daarna zijn alle flashers 0,8 seconde gedoofd voordat het patroon zich herhaalt.
Rond de Zweedse steden Stockholm en Gotenburg is jarenlang gebruikgemaakt van dezelfde wegkantapparatuur en MTM-software als in Nederland. Sinds 2014 heeft Trafikverket een nieuw rijkstrooksignaleringssysteem ontwikkeld, waarvan het eerste tracé in 2021 in gebruik is genomen. Het volgt over het algemeen dezelfde signaleringsregels als haar voorganger, maar haar het is op een nieuwe technische leest geschoeid.
De Zweedse wet- en regelgeving zorgt voor een iets ander wegbeeld van in Nederland gebruikelijk is. Zo worden er meer verschillende snelheidsbeelden gebruikt, zoals "30", "40", "60" km per uur en worden de "Einde alle verboden"-symbolen niet gebruikt. Ook worden in Zweden argumentatiebeelden toegepast, die de achterliggende reden aangeven van een beperkende maatregel, zoals "ongeval", "file", "werken", etc.
Zweden loopt door de jaren heen op een aantal punten technisch voor op Nederland. Een aantal van deze technologische ontwikkelingen zijn door het Nederlandse Rijkswaterstaat overgenomen, zoals de moderne TCP/IP-verbinding tussen de verkeerscentrale en de wegkantsystemen. In Nederland werd traditioneel gewerkt met seriële lijnen (zogenaamde "Party-Line"-systemen). Ook is het Zweedse Trafikverket voorloper in het gebruik van vrij-programmeerbare signaalgevers die het mogelijk maken om nieuwe beelden te programmeren zonder de apparatuur te vervangen.