Warmia est provincia historica ad meridianum Maris Baltici litus sita, nunc ad Poloniam pertinens.
Warmia[1] seu Varmia[2] seu Erm(e)landia nomen suum a tribu Prussica antiqua accepit. Polonice etiam Warmia dicitur, Theodisce autem Ermland. Varmia non est cum Varmelandia regione Sueciae confundenda.
Inter antiquas Borussiae (sic dictae orientalis) regiones Warmia Pogesaniam ab occidente, Bartiam ab austro, et Natangiam ab oriente habebat.
Warmia a litore Lacus Recentis austro-orientem versus extenditur; sunt in hac regione multi lacus. Flumen Warmiae maximum Alla seu Alna[3] (Polonice Łyna, Theodisce Alle) est.
Urbes principales Warmiae sunt Frauenburgum seu Drusiana urbs (Polonice Frombork) et Allenstenium (Polonice Olsztyn). Frauenburgum ad medium fere spatium inter Gedanum et Regiomontum situm est.
Hodie nomen huius provinciae servatur in divisione administrativa Poloniae Palatinatus Warmiae et Masuriae (Polonice województwo warmińsko-mazurskie) servatur, necnon in nomine archidioeceseos Varmiensis Ecclesiae Romanae. Allenstenii Universitas Warmiae et Masuriae (Polonice Uniwesytet Warmińsko-Mazurski) sita est, a qua et periodicum Acta Botanica Warmiae et Masuriae[4] nuncupatum editur.
Distinctio Warmiae a finitimis provinciis usque ad medium saeculum vicesimum in hoc pendebat, quod regio haec episcopo Warmiensi (qui usque ad annum 1772 etiam princeps Sacri Imperii Romani erat) subiecta esset; propter quod, reliquis Prussiae regionibus confessionem Lutheranam saeculo sexto decimo amplectentibus, Warmia sola in confessione Romana permansit. Confessione ergo Lutherana in Sambia vicina ab universis fere accepta, episcopi Warmienses saeculis XVI–XVIII titulo episcoporum etiam Sambiensium utebantur.[5] Ecclesia cathedralis Warmiensis antiqua, Frauenburgi sita, anno 1342 consecrata est[6]; hoc aedificium usque ad tempora nostra pervenit, sed anno 1945 sedes episcopi Allenstenium translata est.
Notandum est Warmiam aliquos libros liturgicos proprios possedisse, exempli gratia non erat Rituale Romanum in usu, sed Rituale Warmiense[7].
Sine dubio inter incolas Warmiae celeberrimus fuit Nicolaus Copernicus, astronomus qui anno 1495 canonici Warmiensis dignitate potitus est. Stanislaus Hosius episcopus Warmiensis et poeta neo-latinus saeculo sexto decimo hic floruit.[8]
![]() |
Situs geographici et historici: Locus: 54°21′30″N 19°41′0″E • Store norske Lexikon |