Localización | ||||
---|---|---|---|---|
| ||||
Estado | Etiopía | |||
Rexións | Rexión de Tigray | |||
Zona | Mehakelegnaw Zone (en) ![]() | |||
Woreda | Axum town (en) ![]() ![]() | |||
Capital de | ||||
Poboación | ||||
Poboación | 66.800 (2015) ![]() | |||
Xeografía | ||||
Superficie | 17,27 km² ![]() | |||
Altitude | 2.131 m ![]() | |||
Outro | ||||
Irmandado con | ||||
Axum | |
---|---|
![]() Vista de Axum | |
Patrimonio da Humanidade - UNESCO | |
País | ![]() |
Localización | 14°07′42″N 38°43′021″L / 14.12833, -38.72250 |
Tipo | Cultural |
Criterios | I, IV |
Inscrición | 1980 (4ª sesión) |
Rexión da UNESCO | África |
Identificador | 15 |
Axum ou Aksum (pronounciase: i/ˈɑːkˈsuːm/) é unha cidade da rexión de Tigray, cunha poboación de 66.900 habitantes (en 2015), no norte de Etiopía, localízase na base dos montes Adoua. Foi o centro do Imperio Axumita,[1][2][3] unha potencia naval e comercial que gobernou toda a rexión, ademais de partes de Asia occidental como Arabia Saudita e Iemen. Gobernou a rexión desde aproximadamente o 400 a.C. ata o século X. Axum está situado no distrito de La'ilay Maychew de Etiopía.[4]
Axum está situado na Zona Central da Rexión de Tigray, preto da base das montañas Adwa. Ten unha altitude de 2131 m. e está rodeado por La'ilay Maychew, unha woreda da rexión de Tigray administrada por separado, as ruínas da antiga capital inclúen obeliscos monolíticos, estelas xigantescas, túmulos reais e antigos castelos. A Igrexa Etíope Tewahedo afirma que no templo da nosa señora María de Sión está a Arca da Alianza, considerada polos coptos a cidade máis sagrada de Etiopía e é un importante centro de peregrinacións. O 88% da poboación é copta, o resto son fundamentalmente musulmáns.
En 1980, a UNESCO engadiu os sitios arqueolóxicos de Axum á súa lista de Patrimonio da Humanidade debido ao seu valor histórico. Antes do comezo da Guerra do Tigray en 2020, Axum era un destino turístico líder para os visitantes estranxeiros.[5]
Axum foi o centro da potencia comercial mariña coñecida como Imperio Axumita, que era anterior ás mencións máis antigas nos escritos da época romana. Ao redor do 356 d.C., o seu gobernante foi convertido ó Cristianismo copto por Frumentius.[6] Máis tarde, baixo o reinado do emperador Kaleb, Axum foi un case aliado de Bizancio contra o Imperio sasánida que adoptara o zoroastrismo. O rexistro histórico non está claro, xa que os rexistros da igrexa antiga son as principais fontes contemporáneas.
Crese que o imperio comezou un longo e lento declive despois do século VII debido en parte aos persas e despois aos árabes que disputaron as antigas rutas comerciais do Mar Vermello. Finalmente, o imperio quedou separado dos seus principais mercados en Alexandría, Bizancio e Sur de Europa e a súa parte do comercio pasoua a mans dos comerciantes árabes da época.
O Imperio Axumita foi finalmente destruído no século X pola emperatriz Gudit,[7] e, finalmente, algúns dos habitantes de Axum víronse forzados a irse ao sur e o seu antigo modo de vida decaeu. A medida que o poder do imperio declinou, tamén o fixo a influencia da cidade, que se cre que perdeu poboación durante o declive, como Roma e outras cidades afastadas do fluxo dos acontecementos mundiais. O último emperador (nominal) coñecido que reinou coroouse aproximadamente no século X, pero a influencia e o poder do imperio remataran moito antes.
O seu descenso de poboación e do comercio contribuíu entón ao desprazamento do centro de poder do Imperio etíope cara ao sur cara á rexión de Rexión de Amhara mentres avanzaba cara ao interior. Neste período, a cidade de Axum converteuse na sede administrativa dun imperio que abarca un millón de quilómetros cadrados. Finalmente, o nome alternativo de Etiopía foi adoptado pola rexión central e despois polo estado moderno que existe actualmente.[8]
"Axum" (ou os seus equivalentes gregos e latinos) aparece como un centro importante nos mapas indíxenas do norte do Corno de África no século XV.[9][10] O líder de Adal Ahmed ibn Ibrahim al-Ghazi liderou a conquista de Axum no século XVI.[11]
O Imperio Axumita tiña a súa propia linguaxe escrita, Geʽez, e desenvolveu unha arquitectura distintiva exemplificada por obeliscos xigantes. O máis antigo deles, aínda que relativamente pequeno, data de 5000–2000 a.C.[12] Aksum tiña rexistros escritos en varias linguas, o único estado africano que o fixo ademais de Meroë e Exipto.[13] O imperio estaba no seu apoxeo baixo o emperador Ezana, bautizado como Abreha no século IV (que tamén foi cando o imperio aceptou oficialmente o cristianismo).[14]
As bibliotecas de Axum albergaban documentos cristiáns esenciais, e os monxes coptos traduciron moitos destes libros nos séculos V e VI.[15] A Biblia foi traducida ao idioma Ge'ez, e a única copia completa que se conserva do Libro de Enoc está na lingua Ge'ez.[15] A Igrexa Ortodoxa Etíope Tewahedo afirma que a Igrexa da Nosa Señora María de Sión en Axum alberga a Arca da Alianza bíblica, na que se atopan as Táboas de pedra sobre as que están inscritos os Dez Mandamentos.[16] As tradicións etíopes suxiren que foi desde Axum onde Makeda, a Raíña de Sabá, viaxou para visitar o rei Salomón en Xerusalén e que os dous tiveron un fillo, Menelik, que creceu en Etiopía pero que viaxou a Xerusalén cando era novo para visitar a terra natal do seu pai. Viviu varios anos en Xerusalén antes de regresar ao seu país coa Arca da Alianza. Segundo a Igrexa etíope e a tradición etíope, a Arca aínda está en Axum. Esta mesma igrexa foi o lugar onde os emperadores etíopes foron coroados durante séculos ata o reinado de Fasilides, e logo de novo comezando con Johannes IV ata o final do imperio.
Axum está considerada a cidade máis sagrada de Etiopía e é un importante destino de peregrinacións.[16][17] As festas relixiosas importantes son o Timkat (coñecido como Epifanía no cristianismo occidental) o 19 de xaneiro ( 20 de xaneiro en anos bisestos) e o Festival de Maryam Sión o 30 de novembro[18] (21 de Hidar no calendario etíope).
En 1937, un Obelisco de Axum de 24 m. de alto e 1.700 anos de idade, foi dividido en cinco partes polos italianos e enviado a Roma para ser erixido. O obelisco é amplamente considerado como un dos mellores exemplos de enxeñería desde o auxe do imperio axumita. A pesar do acordo das Nacións Unidas de 1947 de que o obelisco sería enviado de volta, Italia negouse, o que provocou unha disputa diplomática de longa data co goberno etíope, que considera o obelisco como un símbolo de identidade nacional. En abril de 2005, Italia finalmente devolveu as pezas do obelisco a Axum no medio de moita alegría oficial e pública. Italia tamén cubriu os custos de 4 millóns de dólares da transferencia. A UNESCO asumiu a responsabilidade da reinstalación desta estela en Axum, e a finais de xullo de 2008 o obelisco reinstalárase. Foi presentado o 4 de setembro de 2008.[19][20]
En febreiro de 1893 os exploradores británicos, James Theodore Bent e a súa esposa Mabel Bent, viaxaron en barco ata Massawa, na costa oeste do Mar Vermello. Despois dirixíronse por terra para escavar en Axum e Yeha, coa esperanza de investigar posibles vínculos entre as primeiras redes comerciais e as culturas a ambos os dous lados do Mar Vermello.[21] Chegaron a Axum o 24 de febreiro de 1893[22] pero o seu traballo quedou restrinxido [23] polas tensións entre os ocupantes italianos e os señores da guerra locais, xunto coas continuas ramificacións da primeira guerra italo-etíope e tiveron que retirarse precipitadamente a finais de marzo a Zula para regresar a Inglaterra.[24]
O Proxecto Zamani documenta os sitios do patrimonio cultural en 3D para crear un rexistro para as xeracións futuras.[25][26][27][28] A documentación está baseada na exploración con láser terrestre.[29][30] A documentación 3D de partes do campo de estelas de Axum realizouse en 2006[31] e os modelos, planos e imaxes 3D poden ser vistos aquí.
Durante a Guerra Civil de Etiopía, o 30 de marzo de 1989, Axum foi bombardeada desde o aire polas Forzas de Defensa Nacional Etíope e morreron tres persoas.[32]
Miles de civís morreron durante a masacre de Axum que tivo lugar na igrexa Maryam Ts'iyon en Axum e arredores durante a Guerra do Tigray en decembro de 2020.[33][34] Houbo tiroteos indiscriminados por parte das Forzas de Defensa de Eritrea (EDF) en todo Axum [35][36] e asasinatos centrados na Igrexa de Nosa Señora María de Sión (Maryam Ts'iyon) por parte dos soldados eritreos.[37][38]
A igrexa tamén era un lugar onde se recollían os cadáveres dos civís mortos noutros lugares para o seu enterramento. só se revelou a nivel internacional a principios de xaneiro de 2021 despois de que os sobreviventes escaparan a lugares máis seguros.[39]
Na propia Axum, sábese pouco sobre as primeiras fases, que poderían axudarnos a comprender a transición. A investigación arqueolóxica viuse restrinxida pola presenza da cidade moderna e a penetración dos niveis máis baixos vese impedida por elementos posteriores que merecen ser preservados.
![]() |
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Axum |