Listo de mondaj heredaĵoj en Pollando – listo de lokoj en Pollando enskribitaj en listo de Monda heredaĵo de Unesko.
Nun (Junio 2021), en la listo troviĝas 16 objektoj: 1 naturaj kaj 15 kulturaj. Estas 6 pliaj objektoj en la prova listo (listo de objektoj konsideritaj por aldono al la ĉefa listo).[1]
La suba tabelo montras polajn objektojn en la listo de Monda heredaĵo de Unesko:
Ref. n-ro | Objekto | Foto | Loko | Tipo | Jaro | Priskribo |
---|---|---|---|---|---|---|
29 | Krakovo (Malnova Urbo) Historic Centre of Kraków |
![]() |
Malgrandpollanda provinco 50° 03′ 41″ Nordo 19° 56′ 14″ Oriento / 50.061389 °N, 19.937222 °O (mapo) |
K (iv) |
1978 | Malnova Urbo en Krakovo, situas ĉe la Vavela Kastelo. En la komercista urbo de la 13-a jarcento troviĝas la plej granda bazarejo en Eŭropo, multaj historiaj domoj, palacoj kaj preĝejoj kun iliaj belegaj internoj. Pliajn pruvojn pri la fascina historio de la urbo donas la 14-a jarcenta urboparto – Kazimierz kun ĝiaj mezepokaj sinagogoj, Jagelona Universitato kaj gotika katedralo, kie troviĝas tombejoj de la reĝoj de Pollando.[3] |
32 | Minejoj en Wieliczka kaj Bochnia Wieliczka and Bochnia Royal Salt Mines |
![]() |
Malgrandpollanda provinco 49° 59′ 03″ Nordo 20° 03′ 36″ Oriento / 49.98414014031844 °N, 20.060049670240076 °O (mapo) 49° 58′ 09″ Nordo 20° 25′ 05″ Oriento / 49.96915169858067 °N, 20.417921019971715 °O (mapo) |
K (iv) |
1978 | Kuŝejo de salo en Wieliczka kaj Bochnia estas minita ekde la 13-a jarcento. Ĉi tiu grava entrepreno estas la plej malnova en Eŭropo. La enskribo ampleksas salminejojn Wieliczka kaj Bochnia, kaj Kastelo Żupny en Wieliczka. La salminejoj Wieliczka kaj Bochnia montras etapojn de la disvolviĝo de minteknologio en Eŭropo de la 13-a ĝis la 20-a jarcentoj. Ambaŭ minejoj havas centoj da kilometroj da galerioj kun artaĵoj, subteraj kapeloj kaj statuoj skulptitaj en la salo. La minejoj estis administritaj de la Kastelo Żupny, kiu konstruiĝis en mezepoko kaj estis rekonstruita plurfoje.[4] |
31 | Aŭŝvico (koncentreja komplekso) Auschwitz Birkenau, German Nazi Concentration and Extermination Camp (1940–1945) |
![]() |
Malgrandpollanda provinco 50° 02′ 20″ Nordo 19° 10′ 30″ Oriento / 50.038889 °N, 19.175 °O (mapo) |
K (vi) |
1979 | Aŭŝvico estis reto de naziaj koncentrejoj kaj ekstermejoj konstruitaj kaj regitaj de la Nazia Germanio en lokoj aneksitaj de Nazia Germanio dum la Dua Mondmilito. Aŭŝvico estis la plej granda el la germanaj koncentrejoj. La enskribo ampleksas Aŭŝvicon I (la baza koncentrejo), Aŭŝvicon II-Birkenau (la ekstermejo) kaj amastombejon de malliberuloj.[5] |
33 | Arbaro de Białowieża Białowieża Forest |
![]() |
Podlaĥia provinco 52° 43′ 39″ Nordo 23° 58′ 52″ Oriento / 52.7275 °N, 23.981111 °O (mapo) |
N (vii) |
1979 | Arbaro Białowieża, situanta sur la limo de Pollando kaj Belorusio, estas granda je 141 885 hektaroj praarbaro, en kiu ĉefe troviĝas koniferoj kaj larĝfoliaj arboj. Ĉi tiu arbaro estas escepta por ebligi konservadon de biodiverseco, ĝi estas hejmo de la plej granda populacio de eŭropa bizono.[6] |
30 | Malnova Urbo (Varsovio) Historic Centre of Warsaw |
Mazovia provinco 52° 14′ 59″ Nordo 21° 00′ 48″ Oriento / 52.2495871198715 °N, 21.013384140495543 °O (mapo) |
K (ii)(vi) |
1980 | Dum la ribelo de Varsovio en aŭgusto 1944, naziaj trupoj detruis pli ol 85% de la historia centro de Varsovio. Post la milito, 5-jara rekonstrua kampanjo rezultigis la hodiaŭan rekonstruon de Malnova Urbo, kun ĝiaj preĝejoj, palacoj kaj bazaroj.[7] | |
564 | Malnova Urbo (Zamość) Old City of Zamość |
![]() |
Lublina provinco 50° 42′ 59″ Nordo 23° 16′ 10″ Oriento / 50.716271152997386 °N, 23.26931693618925 °O (mapo) |
K (iv) |
1992 | Zamość estis fondita en la 16-a jarcento de Jan Zamoyski, sur la komerca vojo liganta okcidentan kaj nordan Eŭropon kun Nigra Maro. La urbo estis konstruita de la arkitekto Bernando Morando, naskiĝinta en Padovo, Zamość estas perfekta ekzemplo de renesanca urbo konstruita je la fino de la 16-a jarcento. Ĝi konservis sian originalan strukturon, fortikaĵojn kaj grandan nombron de konstruaĵoj, kiuj kunigas italajn kaj centreŭropajn arkitekturajn stilojn.[8] |
847 | Kastelo de la Teŭtona Ordeno en Malbork Castle of the Teutonic Order in Malbork |
![]() |
Pomeria provinco 54° 02′ 23″ Nordo 19° 01′ 40″ Oriento / 54.039722 °N, 19.027778 °O (mapo) |
K (ii)(iii)(iv) |
1997 | Malbork-kastelo estis konstruita de la Ordeno de Germanaj Kavaliroj, post kiam la sidejo de la Alta Majstro estis translokita al Malbork el Venecio en 1309. La kastelo estas klasika ekzemplo de mezepoka kastelo en brika gotika stilo. Ĝi estis damaĝita dum la dua mondmilito sed poste restaŭrita.[9] |
835 | Mezepoka Urbo de Toruń Medieval Town of Toruń |
![]() |
Kujavia-Pomeria provinco 53° 00′ 44″ Nordo 18° 36′ 38″ Oriento / 53.01212636888643 °N, 18.6104965012135 °O (mapo) |
K (ii)(iv) |
1997 | Toruń estis fondita de Ordeno de Kavaliroj, kiu konstruis kastelon tie en la mezo de la 13-a jarcento kiel bazo por la konkero kaj evangelizado de Prusio. Ĝi baldaŭ evoluis komerce pro aligxo al la Hansa ligo. En la Malnova kaj Nova Urbo, multaj konstruaĵoj de la 14-a kaj 15-a jarcentoj (interalie la domo de Koperniko) estas nerefuteblaj pruvoj pri la graveco de Toruń.[10] |
905 | Manierisma Konstruaĵaro Arĥitektur-pejzaĝa kaj Pilgrima Parko en Kalwaria Zebrzydowska Kalwaria Zebrzydowska: the Mannerist Architectural and Park Landscape Complex and Pilgrimage Park |
![]() |
Malgrandpollanda provinco 49° 52′ 00″ Nordo 19° 40′ 00″ Oriento / 49.866667 °N, 19.666667 °O (mapo) |
K (ii)(iv) |
1999 | La konstruaĵaro estis fondita de Mikołaj Zebrzydowski je la komenco de la 17-a jarcento. Ĝi konsistas el monaĥejo, kelkaj preĝejoj, kapeloj kaj sanktejoj, kiuj estis konstruitaj en la manierisma stilo. ĝi praktike ne ŝanĝiĝis dum la jarcentoj kaj estas aktiva pilgrimejo en la 21-a jarcento.[11] |
1054 | Preĝejoj de Paco en Jawor kaj Świdnica Churches of Peace in Jawor and Swidnica |
![]() |
Malsuprasilezia provinco 50° 50′ 47″ Nordo 16° 29′ 31″ Oriento / 50.84651177629003 °N, 16.492010721189622 °O (mapo) 51° 03′ 15″ Nordo 16° 11′ 21″ Oriento / 51.05403951294624 °N, 16.189179988984176 °O (mapo) |
K (ii)(iv)(vi) |
2001 | La Preĝejoj de Paco en Jawor kaj Świdnica, la plej grandaj trabfakaj religiaj konstruaĵoj en Eŭropo. Ili estis konstruitaj en Silezio en la mezo de la 17-a jarcento. La preĝejoj atestas atingon de religia libereco kaj estas esprimo de lutera ideologio.[12] |
1053 | Lignaj Preĝejoj en Suda Malgrandpollando Wooden Churches of Southern Lesser Poland |
![]() |
Malgrandpollanda provinco
49° 28′ 00″ Nordo 20° 12′ 43″ Oriento / 49.466665721241 °N, 20.211987585576864 °O (mapo) |
K (iii)(iv) |
2003 | La Lignaj Preĝejoj estas la plej bone konservitajn kaj la plej malnovajn lignajn preĝejojn en la regiono. Ili estis konstruitaj en la gotika stilo, sed diferencas de la tiamaj urbaj konstruaĵoj faritaj de ŝtono aŭ briko. Ĉi tiuj preĝejoj estis riĉe ornamitaj pro subteno de riĉaj familioj.[13] |
1127 | Parko de Muskau Muskauer Park / Park Mużakowski |
![]() |
Lubuŝa provinco 51° 33′ 02″ Nordo 14° 43′ 23″ Oriento / 51.550554165198676 °N, 14.722917308886856 °O (mapo) |
K (i)(iv) |
2004 | La parko situas laŭ la bordoj de la rivero Neisse kaj estas dividita inter Pollando kaj Germanio. Ĝi estis kreita de princo Hermann von Pückler-Muskau de 1815 ĝis 1844. Dum la dua mondmilito parko kaj multaj konstruaĵoj estis damaĝitaj sed poste estis rekonstruitaj.[14] |
1165 | Jarcenta Halo Centennial Hall |
![]() |
Malsuprasilezia provinco 51° 06′ 25″ Nordo 17° 04′ 38″ Oriento / 51.10703718705421 °N, 17.077209897239374 °O (mapo) |
K (i)(ii)(iv) |
2006 | La Centjara Halo estis kreita en jaroj 1911-1913 de la arkitekto Max Berg kiel amuzejo kaj situas en la Ekspozicia Tereno. Ĝi havas cirklan centran spacon, sur kiu povas sidi ĉirkaŭ 6.000 homoj. sur alta je 23 metroj kupolo troviĝas lanterno el ŝtalo kaj vitro. La Centjara Halo montras gravan interŝanĝon de influoj je la komenco de la 20-a jarcento.[15] |
1424 | Lingaj Preĝejoj de Karpata Regiono en Pollando kaj Ukrainio Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine |
Malgrandpollanda provinco 49° 22′ 10″ Nordo 22° 07′ 44″ Oriento / 49.3693896668235 °N, 22.12902018557556 °O (mapo) 49° 32′ 03″ Nordo 21° 01′ 58″ Oriento / 49.53408096162902 °N, 21.03275869721801 °O (mapo) 49° 22′ 11″ Nordo 20° 57′ 01″ Oriento / 49.3696046434525 °N, 20.95034912243312 °O (mapo) 49° 30′ 03″ Nordo 21° 10′ 25″ Oriento / 49.500872435376834 °N, 21.17360972127932 °O (mapo) 49° 35′ 19″ Nordo 21° 11′ 30″ Oriento / 49.58859748045074 °N, 21.191538623924583 °O (mapo) 49° 12′ 35″ Nordo 22° 41′ 16″ Oriento / 49.20962967932468 °N, 22.687704712558414 °O (mapo) 49° 57′ 10″ Nordo 23° 00′ 09″ Oriento / 49.95291232108899 °N, 23.002438635829563 °O (mapo) 50° 10′ 35″ Nordo 23° 24′ 05″ Oriento / 50.176293406356834 °N, 23.401518210702267 °O (mapo) |
K (iii)(iv) |
2013 | La transnacia enskribo, situanta sur la limo de Pollando kaj Ukrainio, ampleksas 16 preĝejoj (8 troviĝas en Pollando), kiuj estis konstruitaj el lignaj ŝtipoj inter la 16-a kaj 19-a jarcentoj de komunumoj de ortodoksuloj kaj grekokatolikoj. La preĝejoj montras ortodoksan tradician stilon kun elementoj de lokaj tradicioj kaj kredoj. Lignaj belfridoj, tombejoj, enirejoj kaj tombejoj estas gravaj elementoj de kelkaj preĝejoj.[16] | |
1539 | Arĝentominejo en Tarnowskie Góry kaj ĝia Subtera Drenado Sistemo Tarnowskie Góry Lead-Silver-Zinc Mine and its Underground Water Management System |
Silezia provinco 50° 25′ 31″ Nordo 18° 50′ 58″ Oriento / 50.42534274908874 °N, 18.84931521580571 °O (mapo) |
K (i)(ii)(iv) |
2017 | Ĉi tiu historia minejo de plumbo, arĝento kaj zinko situas en Tarnowskie Góry. Pro ĝia situo sur altebenaĵo, estis grandaj problemoj kun drenado de la minejo. Dum pli ol 300 jaroj de funkciado de la minejo, diversaj teknikoj estis uzataj por forigi la akvon de la tuneloj, inkluzive de vaporaj maŝinoj en la 19-a jarcento.[17] | |
1599 | Silkominejoj en Krzemionki Krzemionki Prehistoric Striped Flint Mining Region |
![]() |
Malgrandpollanda provinco 50° 58′ 20″ Nordo 21° 29′ 24″ Oriento / 50.9722692913739 °N, 21.490030370252633 °O (mapo) |
K (iii)(iv) |
2019 | Krzemionki estas aro de kvar silikominejoj el la neolitiko kaj frua bronzepoko (ĉirkaŭ de 3900 ĝis 1600 a.K.). Silko estis plejparte uzata por krei aksojn. Pli ol 4000 ŝaktoj, fosejoj kaj laborejoj por prilabori silkon estis trovitaj en unu el la plej ampleksaj prahistoriaj subteraj sistemoj de minado kaj prilaboro de silko.[18] |
La objektoj sur mapo |
La suba tabelo montras polajn objektojn en la prova listo de Monda heredaĵo de Unesko:
Ref. n-ro | Objekto | Foto | Loko | Tipo | Jaro | Priskribo |
---|---|---|---|---|---|---|
530 | Gdańsk – Urbo de Libero kaj Memoro Gdansk – Town of Memory and Freedom |
![]() |
Pomeria provinco 54° 21′ 21″ Nordo 18° 36′ 13″ Oriento / 54.35596158992598 °N, 18.603497439797916 °O (mapo) |
K (ii)(iv)(vi) |
2005 | En la urbo Gdańsk okazis kelkaj el la ĉefaj eventoj en la eŭropa historio, unua batalo de la dua mondmilito ĉe Westerplatte kaj la komenco de la movado Solidareco en la Gdańska Ŝipkonstruejo. Krome, la historia Ĉefa Urbo (parto de Gdańsk) havas kelkajn konstruaĵojn en gotika kaj romanika stiloj.[19] |
2101 | Kanalo Augustów Augustow Canal |
![]() |
Podlaĥia provinco 53° 36′ 39″ Nordo 22° 55′ 19″ Oriento / 53.610833 °N, 22.921944 °O (mapo) |
K | 2006 | La Kanalo Augustow, situanta en Belorusio kaj Pollando, estis konstruita en 1823–1839, por provizi rektan ligon inter la du ĉefaj riveroj: Vistulo kaj Neman. Ĝi provizis ligon kun Nigra Maro, Rivero Daugava, Kanalo Berezina kaj Rivero Dnepro. Ĝi ebligis al la komercaj vojoj preteriri la teritorion de Orienta Prusio, kiu antaŭe enkondukis altajn impostojn por trafiko. Krom la kanalo, la enskribo ankaŭ ampleksas kluzojn, digojn, haŭlvojojn, vojojn ĉe la kanalo kaj pontojn.[20][21] |
2102 | Kanjono de Dunajec en Montaro Pieninty The Dunajec River Gorge in the Pieniny Mountains |
![]() |
Malgrandpollanda provinco 49° 25′ 02″ Nordo 20° 23′ 57″ Oriento / 49.41732378242482 °N, 20.399179214883166 °O (mapo) |
N | 2006 | La Kanjono de la Rivero Dunajec en la Nacia Parko Pieniny estas riĉa je flaŭro kaj faŭno. Ĉar la Montoj Pieniny ne estis glacikovritaj, la ejo estas uzata uzata por studi la evoluon de vegetaĵaro ekde la lasta glacimaksimumo.[22] |
6393 | Malnovaj kaj prahistoriaj eŭropaj fagaj arbaroj Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe |
Ĉekarpata provinco 49° 06′ Nordo 22° 39′ Oriento / 49.1 °N, 22.65 °O (mapo) |
N (ix) |
2019 | Ĉi tiu enskribo estas proponita kiel aldonaĵo al alia enskribo kun la sama nomo. La arbaroj montras la postglacian disvastiĝproceson. En Pollando la aldonaĵo ampleksas Nacian Parkon Bieszczady.[23] | |
6431 | Moderna Centro de Gdynia Modernist Centre of Gdynia — the example of building an integrated community |
Pomeria provinco 54° 30′ 34″ Nordo 18° 32′ 20″ Oriento / 54.50947618373931 °N, 18.53892375980353 °O (mapo) |
K (ii)(iv)(v) |
2019 | Post la unua mondmilito, la urbo Gdańsk ricevis la statuson de Libera Urbo, tial la pola ŝtato ne povis uzi ĝin kiel havenon. La proksima vilaĝo Gdynia ekestis la nova ĉefa ekonomia centro, moderna centro de urbo estis konstruita en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj. En tiu tempo, la loĝantaro kreskis de 1200 ĝis 120 000 loĝantoj kaj la urbo fariĝis simbolo de moderneco kaj la maraj ambicioj de la nova lando.[24] | |
6439 | Muzeo de Paperfarado en Duszniki-Zdrój Paper Mill in Duszniki-Zdrój |
Malsuprasilezia provinco 50° 24′ 16″ Nordo 16° 23′ 44″ Oriento / 50.40456652103995 °N, 16.395577898167925 °O (mapo) |
K (iii)(iv) |
2019 | Papermuelejo en Duszniki-Zdrój estas unu el la plej malnovaj konservitaj papermuelejoj en Eŭropo. Ĝi estis konstruita en la 16-a jarcento kaj alportis riĉecon kaj prosperon al la posedantoj en la 17-a jarcento. En 1968, ĝi fariĝis muzeo. En 2019, la muelejo ankoraŭ konservis la produktadon de tradicia manfarita papero.[25] |
|