De stimmlosi uvulari Plosiv isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch [q]. Im Alemannische git es de Luut nit, er wird aber wie es [k] ussgsproche, nùmme wyter hinte im Rache.
- Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo.
- De Artikulationsort isch uvular; de hinteri Zùngerùgge bildet mitem Gaumezäpfli en Verschlùss.
- D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
- Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
- Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.
Sprooch |
Wort |
IPA-Transkription |
Bedütig |
Bemerkig
|
Abasinisch |
хъацIа |
[qat͡sʼa] |
‚Maa‘ |
|
Adygeisch |
атакъэ |
[ataːqa](info) |
‚Gùller‘ |
|
Aleut[1] |
ҟи́гаҟъ / qiighax̂ |
[qiːɣaχ] |
‚Graass‘ |
|
Arabisch
|
Standardarabisch[2]
|
قط
|
[qɪtˤ](info)
|
‚Chatz‘
|
|
Golf-Arabisch[3] |
غداً |
[qədæn] |
‚morn‘ |
Entspricht in andre Dialäkt /ɣ/.
|
Algerisch-Arabisch
|
Assyrisch-neuaramäisch |
[qa] |
‚für‘ |
Entspricht in andre Dialäkt /k/.
|
Artschinisch |
хъал |
[qaːl] |
‚Mänschehuut‘ |
|
Baschkirisch |
ҡайын |
[qɑˈjɯ̞n](info) |
‚Birke‘ |
|
Tschetschenisch |
кхоъ / qo’ |
[qɔʔ] |
‚drüü‘ |
|
Tadaksahak |
[qoq] |
‚droche‘ |
|
Eyak |
g̣u.jih |
[quːtʃih] |
‚Wolf‘ |
|
Dütsch |
Obersächsisch vo Chemnitz[4] |
Rock |
[qɔkʰ] |
Rogg |
Ei mööglichi Ussprooch vùm /r/; hüüfiger aber [ʁ̞], [ʁ], [χ] oder [ʀ].
|
Grönländisch |
illoqarpoq |
[iɬːoqɑʁpɔq] |
‚er het e Huus‘ |
|
Hindustani |
بَرق / बर्क़ |
[bərq] |
‚Blitz‘ |
Vorallem in arabische Lehnwörter. Sprecher vùm Hindi bruuche änder en [k].
|
Inuktitut |
ᐃ"ᐃᑉᕆᐅᖅᑐᖅ/ihipqiuqtuq’ |
[ihipɢiuqtuq] |
‚entdegge‘ |
|
Iraqw |
[qeːt] |
‚Paus‘ |
|
Kabardinisch |
къэбэрдей |
[qabardej](info) |
‚Kabardinisch‘ |
|
Kabylisch |
ⵜⴰⵇⴲⴰⵢⵍⵉⵜ taqbaylit ثاقبيليث |
[taqβæjliθ]ⓘ/? |
‚Kabylisch‘ |
Cha au [ɢ] sy.
|
Kavalan |
qaqa |
[qaqa] |
‚ältre Brueder‘ |
|
Kasachisch |
Қазақстан |
[qɑzɑqˈstɑn] |
‚Kasachstan‘ |
En Allophon vo /k/ vor Hinterzùngevokal.
|
Ketisch |
қан |
[qan] |
‚aafange‘ |
|
Klallam |
qəmtəm |
[qəmtəm] |
‚Yyse‘ |
|
Ktunaxa |
qaykiťwu |
[qajkitʼwu] |
nüün |
|
Niwchisch |
тяқр̆ |
[tʲaqr̥] |
‚drüü‘ |
|
Quechua[5] |
qallu |
[qaʎu] |
‚Zùng‘ |
|
Sahaptin |
qu |
[qu] |
‚schweer‘ |
|
Seediq |
Seediq |
[ˈsəːdʑɪq] |
‚Seediq‘ |
|
Somali |
qaab |
[qaːb] |
‚Form‘ |
|
Lillooet |
teq |
[təq] |
‚aalange‘ |
|
Tadschikisch |
қошуқ |
[qɔʃuq] |
‚Löffel‘ |
|
Tlingit |
ghagw |
[qɐ́kʷ] |
‚Baumstamm‘ |
|
Uigurisch |
ئاق / aq |
[ɑq] |
‚wyss‘ |
|
Usbekisch |
qo'l |
[q̟oɫ] |
‚Arm‘ |
Lycht wyter füre wie en normale uvulare Luut. Cha au [q͡χ] sy.[6]
|
Yup'ik |
meq |
[məq] |
‚Siesswasser‘ |
|
Jukagirisch |
Tundra-Jukagirisch |
маарх |
[maːrq] |
‚eis‘ |
|
Kolyma-Jukagirisch |
атахл |
[ataql] |
‚zwei‘ |
|
!Xóõ |
!qhàà |
[ǃ͡qʰɑ̀ː] |
‚Wasser‘ |
|
- ↑ Ladefoged (2005:165)
- ↑ Watson (2002:13)
- ↑ McCarus (1977:266)
- ↑ Khan & Weise (2013:235)
- ↑ Ladefoged (2005:149)
- ↑ Sjoberg (1963:11)
Konsonante
|
Lueg au: IPA, Vokale
|
|
Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.
|