Dialäkt: Markgräflerisch (Ebringe) |
S' Kilogramm isch d'SI-Basisainhait vu de Masse. S'Ainhaitezaiche vum Kilogramm isch kg.
Es isch in mehfacher Hisicht ä bsunderi Ainhait. Es isch die ainzig SI-Ainhait, wo numme dur ä Vergliichsgegestand (Prototyp), s' Urkilogramm, festglegt isch. Als ainzigi vu de siibe SI-Basisainhaite trait s'Kilogramm s'SI-Präfix „Kilo“ (v. grich.: chilioi „tusend“) zue de Ainhait „Gramm“ (v. lat. grámma „Gschribes, Schrift“), des haißt 1 kg = 1000 g.
S'Kilogramm isch ursprünglich defineert gsi als d'Masse vume Kubikdezimeter (dm³) Wasser bi maximaler Dichti (also bi 3,98 °C).
Sit 1889 bildet s' Urkilogramm (de International Kilogrammprototyp) in Paris de Vergliichswert fer d'Maßainhait Kilogramm. Si Masse betrait per definitionem 1 kg. Es wird ime Tresor vum Internationale Büro fer Gwichte un Maße (BIPM) in Sèvres bi Paris ufbewahrt.
Es handelet sich um ä Zylinder vu 39 Millimeter Höchi un Durmesser, wo us ere Legeerig vu 90 % Platin un 10 % Iridium bestot. Länder, wo im metrische System biträtte sin, also d'Meterkonvention underschribe hän, sin im Besitz vu Kopie vu sällem Urkilogramm. Die International Kommission fer Gwichte un Maße (CIPM) entschidet dorüber, wenn sälli Kopie mit em Urkilogramm vergliche werre. Bisher het's sonigi Vergliiche um 1950 un zletzt um 1990 gä. Dodebi het mer festgstellt, dass Kopie vum Urkilogramm im Lauf vu de Johre schinbar schwerer worre sin wie s'Original. Möglicherwiis, so ai Erchlärig, isch s'Urkilogramm aifach z'hüüfig putzt worre. Ä Mitglidsland vu de Meterkonvention cha aber jederzitt si Kopi zum BIPM bringe lo, um's mit de Arbetskopie vum BIPM vergliiche z'lo. Die Physikalisch-Technisch Bundesanstalt (PTB), wo s'dytsch Duplikat vum Urkilogramm besitzt, het säll bispilswiis bisher etwa alli zehe Johr due.
Derzitt wird weltwitt dra gschafft, s'Kilogramm so nei z'defineere, dass es vu ere Fundamentalkonstante vu de Physik abglaitet werre cha. Säll Vorhabe het ä bsunderi Dringlichkait chriegt, wil festgstellt worre isch, dass die rund 40 Kopie gegeniber em Urkilogramm zwischezittlich us bisher uchlärte Gründe im Middel ä Gwichtsdifferenz vu etwa 50 Mikrogramm ufwiise. Wil sälli Kopie us em gliiche Material un immer nooch de gliiche Prozedur hergstellt worre sin, isch es wohrschinlicher, dass des aint Urkilogramm liichter wie dass sini 40 Kopie schwerer worre sin.
Dodebi werre momentan verschidini Asätz verfolgt:
Sälli Verfahre sin noch in de Entwicklig un es stot no nit fest, wel vu ihne s'Urkilogramm ablöse wird.
Uf de Erdoberflächi erfahrt ä Masse vume Kilogramm ä Gwichtschraft vu rund 9,81 Newton (abhängig vu de lokale Erdbeschlünigig).
![]() |
Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Kilogramm“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |