D Ayyubide (kurdisch دەوڵەتی ئەییووبی Dewleta Eyûbiyan; arabisch بنو أيوب, DMG Banū Ayyūb oder الأيوبيون Aiyūbiyūn) si e sunnitisch-muslimischi Dünastii vo kurdischer[1][2] Härkumft gsi, wo vo 1171 bis 1252 z Egüpte gherrscht het. Dr Naame vo dr Dünastii chunnt vom Nadschmuddin Ayyub, em Vater vom Saladin.
Wo d Fatimide in Egüpte häi afo schwecher wärde, häi d Chrüzfaarer vom Köönigriich Jerusalem iiri Aagriff versterkt. D Fatimide häi druf d Zengide wo über Sürie gherrscht häi, zu Hilf grüft. Die häi Drubbe under em Sirkuh uf Egüpte gschiggt, und dä het sich zum Wesir lo ernenne. Noch sim Dood isch si Nöwöö Saladin 1169 Wesir worde. Er het 1171 d Dünastii vo de ismailitische Fatimide-Kalif abgsetzt und die kurdischstämmigi Dünastii vo de Ayyubide gründet.
Under em Saladin (1171–1193) isch Egüpte reorganisiert worde. Er het d Landwirtschaft und dr Handel gförderet und eso d Wirtschaft witer gsterkt, zum d Chrüzfaarer us Jerusalem und Palestina chönne verdriibe. Bis 1181 het er si Riich über Sürie, Obermesopotamie, dr Jemen und Nubie usdeent, sodass er dr grösst Däil vo de arabische Kärnländer regiert het. Er het denn d Chrüzfaarer am 4. Juli 1187 in dr Schlacht bi Hattin in dr Nööchi vo Tiberias entschäidend besigt und druf Jerusalem erooberet. Im Dritte Chrüzzuug wo denn choo isch, isch s de Chrüzfaarer zwar glunge, e baar Stetdt an dr Küste (drunder Akkon) zrugzeroobere, aber Jerusalem häi si nid chönne iinee.
Bevor dr Saladin gstorbe isch, het er si Riich ufdäilt. Es isch aber äinewääg zu Machtkämpf cho, und dr al-Adil I. (1200–1218) het sich gegen e al-Mansur (1198–1200), dr minderjöörig Soon vom al-Aziz (1193–1198), chönne duuresetze. Au dr al-Adil het s Riich vor sim Dood ufdäilt, aber sim Noochfolger al-Kamil (1218–1238) isch s glunge, dr Chrüzzuug vo Damiette (1217–1221) in Egüpte abzweere. Bim Chrüzzuug vom Friedrich II. (1228–1229) het er mit em Kaiser verhandlet und iim s umbefestigte Jerusalem abdräte. Churz vor sim Dood het sich dr al-Kamil au in Sürie chönne duuresetze.
In dünastische Machtkämpf isch s im as-Salih (1240–1249) glunge, witi Däil vom Ayyubideriich wider z veräinige, au wenn Nordsürie, Obermesopotamie und dr Jemen ändgültig verloore gange si. 1244 het er Jerusalem für immer von de Chrüzfaarer erooberet.
Grad wo dr Säggst Chrüzzuug (1249–1254) uf Egüpte abgweert gsi isch, isch dr letscht Ayyubid Turan Schah ere Verschwöörig vo de türkische Mamluke in dr Armee zum Opfer gfalle, won er brobiert het, deren iire Iifluss iizschränke. Bis 1257 het denn si Stiefmueter Schadschar ad-Dur as Regäntin die Regierig gfüert, und het dr Füerer vo de Mamluke, dr Aybak, ghürootet. Dä het sich as al-Malik al-Muizz 1252 zum Sultan erhoobe, dr Dünastii vo de Ayyubiden in Egüpte en Änd gmacht und s Mamlukeriich (1252–1517) gründet.
Sitelinie vo de Ayyubide häi in Damaskus und Aleppo no bis 1260 gherrscht, in Homs bis 1262 und in Hama bis 1341. Es het au ayyubidischi Herrscher in Hasankeyf (Hisn Keyfa) gee, wo dört bis in s 15. Jahrhundert regiert häi und erst vo de Aq Qoyunlu abgsetzt worde si.
Im Gegesatz zu de Fatimide vor ene und de Mamluke noch ene häi d Ayyubide kä Zentralstaat regiert. D Söön vom Herrscher und anderi Sitezwiig vo dr Dünastii si in dr Verwaltig vom Riich verwigglet gsi. Wäge däm isch s, wenn e Herrscher gstorbe isch, immer wider zu Kämpf um d Äihäit vom Gsamtriich choo.
D Archidektuur vo dr Ayyubidezit isch brägt vo alte regionale künstlerische Dradizioone, vermischt mit Stilelimänt vo iranischem Ursprung und vo sonige, wo mä us dr Chrüzfaarer-Archidektuur verdleent het.
Die öiropäisch Komponänte spieglet sich iidrücklig in dr milidäärische Baukunst, wo d Zitadälle vo Aleppo am hervorragendste isch. Iiri Charakteristike si groossi, blutti Baukörper mit scharfe Kante, wo in dr Hang zruggsetzt si mit eme mächdige Doorbooge as Iigang zur Zitadälle. Über e Brugg isch säll Monumänt denn über e Stääge an dr Hauptiigang aagschlosse gsi.
Bedütend isch au d Iirichdig von e hufe religiöse Stifdige wie Medrese, wo dr Saladin mit sinere orthodox religiöse Iistellig voraabrocht und uf Stedt wie Aleppo, Damaskus und s egüptische Kairo verdäilt het. Bischbil si d al-Zahiriyya-, d Firdaus- und d al-Salihiyya-Medrese.
Die ayyubidischi Archidektuur het sich vil uf die üsseri Gstaltig konzentriert, wie Dooraalaage (Portaal) und Ussedekorazioone (Nische as Gliiderigselimänt, Stalaktitemotiv und vilfarbigi Stäikomposizioone).[3]
D Herrscher vo Egüpte
D Herrscher vo Damaskus
D Emir in Aleppo
D Emir in Hama
D Emir in Homs
D Emir in Kerak
D Emir in Jemen
D Emir in al-Dschazira
D Emir in Hisn Keyfa
(nit vollständig)
D Sultan vo Egüpten si fett gschriibe.
Schadhi bin Marwan | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Schirkuh | Nadschmuddin Ayyub | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Muhammad | an-Nasir Yusuf (Saladin) | al-Mu'azzam Turan Schah | al-Adil Abu Bakr I. (Saphadin) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
al-Mujahid Schirkuh | al-Aziz Uthman | az-Zahir Ghazi | al-Kamil Muhammad I. | al-Mu'azzam 'Isa | al-Aschraf Musa | as-Salih Ismail | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
al-Mansur Ibrahim | al-Mansur Muhammad I. | al-Aziz Muhammad | al-Mas'ud Yusuf | al-Adil Abu Bakr II. | as-Salih Ayyub | Schadschar ad-Durr | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
al-Aschraf Musa | an-Nasir Yusuf | Yusuf | al-Mughith Umar | al-Mu'azzam Turan Schah | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
al-Aschraf Musa | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() |
Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Ayyubiden“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |